پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۳۶۹۷
تاریخ انتشار: ۱۷ شهريور ۱۳۹۱ - ۱۱:۱۵
حوادثی از این قبیل می تواند غمگینی، گوشه گیری، افسردگی، احساس گناه، بازگشت به عادت های بچه گانه و پرخاشگری را برای کودکان به همراه داشته باشد و آسیب دیدن اطرافیان کودک نیز به طرز دیگری بر رفتارهای او تاثیر می گذارد...
حوادث غیرمترقبه‌ ای همچون زلزله می‌تواند آثار مخربی بر سلامت روانی کودکان بر جای بگذارد؛ چراکه  کودکان آسیب پذیر ترین قشر در بلایا و حوادث هستند. به گفته روانشناسان حوادث طبیعی همچون سیل، زلزله و طوفان می توانند به تاثیرات رفتاری، هیجانی و عاطفی طولانی مدت در کودکان منجر شوند. این احساس اضطراب و تنش های فزاینده در بازی ها، کابوس ها و ترس های ناگهانی کودکان نشان داده می شود.
به گزارش مهرخانه، حوادثی از این قبیل می تواند غمگینی، گوشه گیری، افسردگی، احساس گناه، بازگشت به عادت های بچه گانه و پرخاشگری را برای کودکان به همراه داشته باشد و آسیب دیدن اطرافیان کودک نیز به طرز دیگری بر رفتارهای او تاثیر می گذارد. کودکان در اثر وقوع زلزله خانه، خانواده، دوستان، بستگان و به عبارتی منابع مالی و عاطفی خود را از دست می دهند. ترس از ادامه زندگی بدون وجود این منابع باعث ایجاد فشار روانی در کودک شده و سلامت جسمانی و روانی آن ها  را به خطر می اندازد.
در این گزارش اقدامات برخی از مراکز و سازمان های ذیربظ در زلزله بم مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. این فعالیت ها اغلب از یک روش مشخص پیروی کرده و در مناطق مختلف به شکل یکسان اجرا می شود.

هلال احمر چگونه از کودکان در مواجهه با زلزله حمایت کند؟
جمعیت هلال احمر کشور با آموزش کودکان قبل از وقوع زلزله در محیط های آموزشی همچون مهد کودک ها و مدارس ابتدایی آنها را برای چنین موقعیت هایی آماده می کند. بدین منظور ابتدا می بایست کودکان را با لباس و پوشش های نیروهای امدادی و انتظامی در زمان بحران آشنا نمود تا در زمان وقوع حادثه بتوانند به راحتی به آنها مراجعه نموده و از آنها کمک بگیرند.
پس از زلزله یکی از نکات بسیار مهم ثبت اطلاعاتی است که در یافتن خانواده کودک بعد ها بسیار به کار می آید. به همین خاطر "مدیریت بحران جمعیت کاهش خطرات زلزله ایران" اقدام به تهیه کارت های گردن آویز شناسایی کودکان نموده که در آن اطلاعات مورد نیاز، گروه های پشتیبانی را جهت اطلاع رسانی و یافتن بستگان و خانواده کودک یاری می رساند. هر کارت دارای سه قسمت است که یکی متعلق به امداد گری است که کودک را پیدا می کند تا بعد ها در صورت در خواست گروه پژوهش در خصوص اطلاعات تکمیلی بتواند از طریق این قسمت، اطلاعات کامل تر خود را منتقل نماید. این کار ضمناً می تواند امنیت کودکان را در خصوص سرقت و یا مفقود شدن در پروسه تحویل موقت تا تحویل قطعی به مسئولان ذیربط بالا ببرد . قسمت دوم به مراکز انتظامی تحویل می شود که دارای مشخصات فردی کودک و نقطه یافته شدن و نیز یابنده کودک است و قسمت سوم به گردن کودک باقی می ماند تا در مراکز بهزیستی ثبت گردد و جزء اسناد کودک در مراکز بهزیستی نگهداری شود.
تهیه مواد غذایی مناسب و مخصوص کودک نیز از دیگر اقدامات ضروری و حمایتی کودکان است.

بهزیستی و حمایت از کودکان زلزله زده
محمد نفریه معاون اجتماعی سازمان بهزیستی در گفتگو با مهرخانه در این خصوص گفت: کودکان برای این که بتوانند به زندگی عادی برگردند، نیاز به تجزیه و تحلیل سانحه دارند. به همین جهت مراجعه به یک مشاور یا متخصص لازم است و در این میان نقش مددکاران اجتماعی پررنگ می شود. آنها به کودک آموزش می دهند که چگونه کاملاً آرام باشد و سپس کم کم او را با واقعیت روبه رو می کنند.
وی ساماندهی کودکان بی سرپرست زلزله زده را از وظایف مهم سازمان بهزیستی عنوان کرد و ادامه داد: این سازمان از همان ساعات اولیه زلزله، کودکان بی سرپرست را شناسایی کرده و اقدامات لازم را در راستای نگهداری انها انجام می دهد.

اقدامات سازمان های بین المللی؛ یونیسف
یونیسف نیز علاوه بر کمک های مالی اقداماتی را در حوزه کودکان زلزله زده انجام داده است که برخی از این فعالیت ها در زلزله بم عبارت بودند از:

فضای دوستدار کودک
36  مرکز نگهداری کودکان خردسال برای بچه‌های زیر 6 سال و 10 مرکز فرهنگی و تفریحی برای کودکان 6 تا 18 سال درحال حاضر در بم و مناطق پیرامونی آن فعال هستند. ارائه خدمات بر پایه مشارکت و با محوریت کودکان، شیوه مناسبی است تا حس عادی کودکان احیا شده و حقوق آنها برای دسترسی به محیطی سازگار با نیازهایشان، حمایت شود. یونیسف با این اقدامات تلاش می‌کند تا از حقوق همه کودکان، حتی آسیب‌پذیرترین آنها حمایت کند.

حمایت اجتماعی - روانی
یونیسف از طریق دیدار با خانواده‌هایی که در چادر زندگی می‌کردند و ارائه حمایت‌های اولیه اجتماعی - روانی، به کودکان و خانواده‌های آنها کمک کرد تا با  آسیب‌های روانی حاصله از زلزله و خسارات آن کنار بیایند. این تلاش با برگزاری جلسات مشاوره گروهی  و آموزش معلمان، روانشناسان و روانپزشکان پیگیری شد. در این رابطه همچنین اقداماتی درجهت اطلاع‌رسانی عمومی صورت گرفت و سمینارهایی برای کارکنان وزارت آموزش و پرورش درخصوص مدیریت بحران در مدرسه، مشاوره گروهی، ارزیابی، بررسی و مداخله در بلایا برگزار شد. برنامه  آزمایشی"مشاوره در مدرسه" هم که  در یک مدرسه اجرا می‌شد، گسترش پیدا کرده و یک سوم مدارس بم را در بر خواهد گرفت.

آموزش
بلافاصله پس از وقوع زلزله، 416 بسته حاوی لوازم مدرسه و لوازم تفریحی به مدارس بم، ارسال گردید تا کار خود را در همان هفته‌های اولیه شروع  کنند. یونیسف همچنین با انجام بازدیدهای خانگی و فراخوان  برای ثبت‌نام در مدرسه، هزار کودک را  که قبل از شروع سال تحصیلی جدید (در مهر 1383) در مدرسه ثبت نام نکرده بودند، نام نویسی کرد. هم‌چنین در جریان بازسازی سیستم آموزشی بم از اصل "مدرسه دوستدار کودک" به عنوان یک راهنمای  مهم استفاده کرد و تلاش‌های خود برای کسب اطمینان از دسترسی عادلانه تمامی کودکان مقطع  ابتدایی به آموزش  ادامه داد. در کنار این‌ها یونیسف از توسعه توانایی‌های معلمان حمایت می‌کند و وضعیت بهداشتی و تغذیه‌ای را از طریق شبکه مدرسه‌ای بهبود می‌بخشد. ساخت دستشویی‌های دائمی برای اکثر مدارس بم به شیوه‌ای که مناسب کودکان باشد، هم اکنون در دست اجراست.

آب و بهداشت محیط
یونیسف بلافاصله پس از حادثه زلزله اقدام به تهیه تجهیزات آب و بهداشت محیط برای مردم آسیب‌دیده کرد. تاکنون بیش از 400 کیلومتر لوله و تجهیزات آن برای احیای شبکه آب و فاضلاب شهری و روستایی ارسال شده و نصب آنها در دست انجام است. دستشویی و حمام نیز برای خانواده‌های آسیب‌پذیر و دستشویی برای مراکز نگهداری و بازپروری کودکان خردسال تهیه شده است.

سلامت و تغذیه
یونیسف  سردخانه‌های ذخیره‌سازی سالم واکسن‌  را در بم و استان کرمان ترمیم کرد تا نیازهای فوری بهداشتی و تغذیه‌ای زنان و کودکان پس از زلزله تامین شود. پ همچنین از ایجاد خدمات مراقبت‌های ضروری حمایت کرد.

شهر دوستدار کودک
به عنوان بخشی از اقدامات بازسازی کلی بم، یونیسف به طراحی یک نقشه  شهری پایدار  و دوستدار کودک کمک می‌کند. این طرح دربرگیرنده زمین بازی،  تجهیزات بهداشتی، آب نوشیدنی سالم و تجهیزات شستشوی دست برای مدارس منتخب، ساخت یک مدرسه، مرکز نگه‌داری کودکان خردسال و مرکز اطلاعات و پژوهش‌ برای معلمان  است. علاوه بر این یونیسف از شهرداری بم حمایت می‌کند تا شهر دوستدار کودک را در یکی از مناطق بم طراحی کند. منطقه جغرافیایی توافق شده برای اجرای طرح، حدود 3/1 کیلومتر مربع مساحت داشته و در نزدیکی ارگ قدیم بم واقع شده است. این طرح با مشارکت جمعی و دخالت دادن کودکان  به عنوان طراحان اصلی محیط خودشان در حال انجام است و 10 معمار جوان ایرانی آموزش دیده‌اند، تا به این کودکان در جلسات طراحی کمک کنند.   

سهم موسسات غیر دولتی در کاهش آسیب های کودکان چقدر است؟
بهجت واعظی عضو هیات مدیره موسسه پژوهشی کودکان دنیا در گفتگو با مهرخانه با بیان اینکه کودکان آسیب پذیرترین قشر در برابر زلزله و بلایای طبیعی هستند، گفت:‌ لزوم مداخلات روانشناختی در حوادث آسیب زا مورد قبول عموم متخصصان است و هرکس به روشی این مداخله را انجام می دهد. استفاده از هنر، علی الخصوص نقاشی یکی از مثمرثمرترین انواع مداخلات در پیش آمدهای طبیعی به شمار می آید. نقاشی روشی آسان و مستقیم جهت تشخیص و درمان در ادبیات رواشناختی است.
وی افزود: زمان لازم برای بازگشت کودکان آسیب دیده به زندگی طولانی بوده و او در تمام این مدت نیازمند همراهی و همدلی دیگران است.
وی با اشاره به این مطلب که کودکان پس از زلزله احساس گناه می کنند، ادامه داد: کارشناسان و مددکاران باید با کودکان ارتباط بگیرند و در این شرایط به آن ها آرامش دهند. اجرای برنامه هایی در قالب نقاشی، نگارش خلاق و ... از جمله اقدامات لازم در مهیا کردن بچه‌ها برای بازگشت به زندگی پس از بحران است.
واعظی افزود: موسسه پژوهشی کودکان دنیا با برگزاری کارگاه های نقاشی و کتابخوانی برای کودکان قدم های بزرگی را در کاهش استرس و اضطراب کودکان در زلزله بم برداشت.
انجمن دوستدار کودک نیز در شهر بم فرآیند گفت و شنود را برای کودکان و زنان شهرستان بم برگزار و به آنها کمک کرد تا عوامل ناتوان ساز را در ذهنیت خود شناسایی کنند.
علاوه بر این اجرای خلاقانه نمایش، نگارش و نقاشی از دیگر اقداماتی بود که این انجمن برای کودکان بازمانده زلزله بم انجام داد. در این میان نیز به هفتاد معلم بمی از منابع مالی کمک‌های یونیسف آموزش‌های کارگاهی لازم داده شد. مدارس نیز با اختصاص یک کلاس به این آموزش ها، از نمایش خلاق برای آموزش به دانش آموزان استفاده کردند و نهایتاً کل مدارس بم در یک سال تحصیلی در زنگ خلاقیت، نمایش اجرا کردند.
فرشید یزدانی عضو انجمن حمایت از حقوق کودکان در خصوص آموزش های لازم به کودکان در بحران زلزله گفت: برنامه‌هاي متعددي همچون آموزش مهارت‌هاي زندگي به كودكان، كلاس قصه خواني، نقاشي و... در دستوركار انجمن است تا بتوان كودكان را از فضاي اضطراب و استرس دور كرد و اين كودكان را در كمترين زمان ممكن به زندگي بازگرداند.
وی با بیان اینکه انجمن حمایت از کودکان از همان روزهای پس از زلزله در آذربایجان حضور داشته گفت: در زلزله علاوه بر کودکان باید معلمان مدرسه نیز خدمات مددکاری دریافت نمایند و تا زمانی که این خدمات به درستی ارائه نشود اضطراب و افسردگی شدید همچنان در میان کودکان ادامه دارد.
یزدانی تاکید کرد: ما باید فشارهایی که به کودکان وارد می‏شوند را بررسی کرده و نسبت به کاهش آن قدم بر داریم.

سطح مهارت مددکاران اجتماعی
یزدانی در خصوص حمایت های روانی کودکان زلزله زده گفت: مددکاران اجتماعی باید امکانات بازی و سرگرمی برای کودکان فراهم کنند و به خاطر داشته باشیم که نقاشی کردن کودکان به تخلیه هیجانی و تسکین روانی کمک می کند.
سید حسن موسوی چلک رییس انجمن مددکاری اجتماعی ایران به مهارت های مددکاران اشاره کرد و گفت: مددکاران در زمان وقوع زلزله باید با مدیریت بحران، مهارت ارجاع، مدیریت استرس آشنا باشند، منابع اجتماعی و سازمان های ارائه دهنده خدمات را به خوبی بشناسند و اطلاعاتی نیز در خصوص مردم شناسی آن منطقه داشته باشند.

تحمیل باورها در آموزش کودکان زلزله زده پسندیده نیست
دکتر سعید معید فر جامعه شناس و عضو هیات علمی دانشگاه تهران به ضرورت حمایت های روانی در کودکان زلزله زده اشاره کرد و گفت: در این فاجعه بزرگ باید اقدامی صورت گیرد تا کودکانی که نزدیک ترین افراد خودشان را از دست داده اند، مجددا به یک وضعیت تعادلی برگردانده شوند.
وی ادامه داد: باید به کودکانی که در مقابل دیدگانشان صحنه های دلخراشی رخ داده است، از نظر روانی یا شخصیتی آموزش هایی داده شود تا آنها بتوانند با شیوه های علمی با حادثه ای که می تواند روی شخصیت آینده شان تاثیر بگذارد کنار بیایند.
این آسیب شناس با تاکید بر بازسازی شخصیت کودکان و بازگرداندن آنها به یک وضعیت تعادلی، گفت: در این زمینه بیشتر  کارهای رواشناختی جواب می دهد.
وی افزود:‌ برخی از این فرصت برای انتقال ارزش های خودشان به کودکان استفاده می کنند. به عقیده من هرکس این کار را انجام دهد از وضعیت موجود سواستفاده کرده است که مورد قبول نیست. اگر تلاش ها در جایگاه خودشان و با توجه به نظام فکری، شخصیتی، عقیدتی و فرهنگی جامعه صورت گیرد و در بازسازی ها به وضعیت بومی توجه شود، اتفاق پسندیده ای روی خواهد داد.
معید فر گفت: اگر شخصی به عنوان یک فرصت به این مسئله نگاه کند و سعی بر تحمیل ایدئولوژی خاص، ارزش ها، باورها و یک فرهنگ خاصی داشته باشد کار نادرستی انجام داده که مورد تایید نیست.
 
لرزیدن زمین در آذربایجان، بم، رودبار و ... هیچگاه فراموش نمی شود و کودکان علی رغم تمام همدردی ها و دست های گرم،  جای خالی خانواده ای که یکباره و در عرض چند ثانیه فروپاشیده شده است را تا اخر عمر حس می کنند. در تمام این روزها افراد و موسسات زیادی برای حمایت از کودکان به مناطق زلزله زده سفر می کنند. یکی دغدغه غذایشان را دارد و دیگری در تلاش است تا در حق این کودک، مادری یا پدری کند.
از زمان وقوع زلزله آذربایجان شرقی یک هفته می گذرد و در این مدت هرکس به هر طریقی اقدامات و فعالیت هایی را در حد توان خود برای کودکان انجام داده، که قابل تقدیر است. همه نهادها دغدغه سرانجام این کودکان را دارند؛ غافل از اینکه ممکن است به ظاهر پوسته این آموزش ها در راستای فرهنگ بومی شهر باشد ولی هسته این اقدامات به رنگ دیگری است و پس از مدت ها در می یابیم که الگوهایی که به کودکان آموزش داده می شود با فرهنگ جامعه در تضاد است.
با خبر شدیم در زلزله بم برخی نهادها و موسسات با واگذاری سیم کارت و تلفن همراه به کودکان به دنبال التیام بخشیدن زخم های باز آنها بودند. یکی از موسسات نیز فراموشی را در گرو اجرای رقص دانسته و کارهایی از این قبیل که با روح حاکم بر تربیت مغایرت دارد، انجام داده است.
باید توجه داشت که خیلی از کودکان زیر پنج سال قادر نیستند هویت فردی خود را بیان و یا پس از چند سال یادآوری کنند، آنها به راحتی دستور بزرگترها را گوش می کنند و قادر به محافظت از خود نیستند. بنابراین ممکن است فرهنگی در آنها نهادینه شود که با وضعیت بومی جامعه سازگار نیست و آنها را در بزرگسالی با ارزش هایشان دچار تضاد کند.
شاید در این میان جای خالی نهادهایی که فعالیتشان همسو با ارزش ها و معیارهای بومی- دینی است، احساس شود. وقتی چنین نهادهایی برای مددکاری کودکان زلزله زده به خواب فرو رفته اند و عرصه را برای موسسات و نهادهایی که دغدغه های بومی ندارند باز می گذارنند، فاجعه ای بزرگ در راه است.
کودکان امروز، فرداها را می سازند، اگر تربیت و هدایت آن ها در مسیر درست صورت نگیرد به تباهی یک نسل می انجامد‌. پس بهتر است از خواب خفته بیدار شده و کمی به اطرافمان نگاه بیندازیم.

انتهای پیام/900807
برچسب ها: زلزله ، کودک
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار