پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۱۱۰۸۷
تعداد نظرات: ۱ نظر
تاریخ انتشار: ۱۷ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۱۴:۳۳
در میزگرد «ظلم به زن؛ چرا و چگونه؟» عنوان شد؛
مشاوران رئیس‌جمهورهای مختلف در تمام دوره‌ها تحصیلاتی بی‌ربط به حوزه زنان داشته‌اند و صرف فعال بودن در حوزه زنان کمکی به مشاور رئیس‌جمهور بودن نمی‌کند.


میزگرد «ظلم به زن؛ چرا و چگونه؟» با حضور دکتر سهیلا صادقی‌فسایی؛ استادیار گروه جامعه‌شناسی و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، و دکتر الهه کولایی؛ استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، عصر دیروز در محل دانشکده ادبیات دانشگاه تهران برگزار شد.

به گزارش خبرنگار مهرخانه، در این میزگرد ابتدا دکتر سهیلا صادقی در خصوص پوستر میزگرد گفت: این تصویر حالت رقت‌آمیز و ترحم‌آوری را به مخاطب القا می‌کند؛ در حالی‌که اینگونه نیست. کاش به جای این عنوان جایگاه زنان در جامعه امروز، چالش‌ها و فرصت‌ها را بررسی می‌کردیم تا نگاه تاریخی، مفهومی و نظری به واقعیت‌های اجتماعی داشته باشیم.

وی افزود: اگرچه منکر محدودیت‌ها و تبعیض‌ها نیستم، اما قبول ندارم که زنان مظلوم هستند و به راحتی می‌شود علیه آنها ظلم کرد.

گفتمان انقلاب اسلامی نه مردگرایانه بود نه زن‌گرایانه
صادقی گفت: زنان ما توانمندتر از آن هستند که بخواهیم در قالب این واژه‌ها صحبت کنیم و ظلم به زن معنای خوبی را القا نمی‌کند.

این جامعه‌شناس ادامه داد: گفتمان انقلاب اسلامی که امام خمینی (ره) ترسیم کردند نه مردگرایانه بود نه زن‌گرایانه، بلکه خداگرا بود که در واقع نگاه اسلام است و تمام آیات قرآن خطاب به بشر و برای هدایت است؛ نه خطاب به زنان یا مردان به طور خاص.

وی با بیان اینکه این گفتمان برای من و نسل من که برخاسته از انقلاب هستیم، جذابیت داشت، افزود: در این گفتمان ابژه‌بودن زن مدنظر نبود و زنان می‌توانستند در عرصه‌های اجتماعی حضور داشته باشند و این اتفاق ادامه پیدا کرد.

صادقی تأکید کرد: حضور 60 تا 70 درصدی زنان در دانشگاه‌ها نشان از فکور بودن و کرامت و توانمندی آنها دارد.

نگاه برابری می‌تواند به وجودآورنده ظلم علیه زنان باشد/ محرومیت منزلتی؛ بدترین محرومیت برای زنان
صادقی با بیان اینکه منکر تفاوت بیولوژیک افراد نیستیم، گفت: اما نگاه برابری زن و مرد دارای اشکال است و می‌تواند به وجودآورنده ظلم علیه زنان باشد. در بحث ظلم یا احساس محرومیت و تبعیض، جایی که نگاه ما هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی باشد، این مسائل وجود ندارد.

وی اظهار کرد: نگاه به واقعیت اجتماعی نشان می‌دهد در جاهایی مشکل داریم و زنان از برخی فرصت‌ها محروم هستند. بدترین نوع خشونتی که به آنها اعمال می‌شود، محرومیت منزلتی است؛ زیرا جایی که باید باشند، نیستند.

این استاد دانشگاه به دسته‌بندی خود از دوران پس از انقلاب اشاره کرد و گفت: از سال 57 تا اواخر جنگ که آن را دوران پاکدامنی انقلاب می‌نامم، چندان متوجه تبعیض یا ناروایی علیه زنان نمی‌شدیم؛ زیرا زنان در عرصه اجتماعی حضور داشتند، اما بعد از جنگ که بحث انقلاب و بسیج‌کردن مردم مطرح نبود، بلکه بحث سازندگی و تثبیت جمهوری اسلامی مطرح بود، برای اولین‌بار متوجه شدیم که جایی از کار می‌لنگد.

باید دید کدام اسلام و کدام قرائت از اسلام مدنظر است
الهه کولایی در ادامه این میزگرد به ایدئولوژی انقلاب اشاره کرد و گفت: این ایدئولوژی به طور طبیعی انتظاراتی ایجاد می‌کند. من به‌شخصه متوجه این فاصله بین آرمان‌ها و شعارها، و واقعیت جامعه و رویکرد تبعیض‌آمیز نسبت به زنان شده بودم.

وی تأکید کرد: باید بین آنچه که اسلام می‌گوید و آیات و احادیث و سخنان پیامبر، با واقعیات جامعه تفاوت قائل شد؛ چراکه خوانش‌های متفاوتی از اسلام و حقوق زنان ازائه شده و می‌شود. بنابراین باید دید کدام اسلام و کدام قرائت از اسلام مدنظر است و زن در کدام چارچوب مورد توجه قرار می‌گیرد.

این استاد دانشگاه صحبت خود را با طرح این پرسش که همواره زنان در شکل دادن به قدرت سیاسی برای تغییر جامعه نقش زیادی ایفا کرده‌اند، اما نقش زنان در قدرت چه بوده است؟ ادامه داد و گفت: در نهاد قدرت که می‌خواهد جامعه را تغییر دهد و در رأس آن مجلس است، هیچ‌گاه تعداد زنان نماینده بیش از 5 درصد نبوده است.

کولایی تأکید کرد: انقلاب مجال حضور زنان در عرصه عمومی را فراهم کرد و مجوز آن از سوی رهبر آن صادر شد و به نام دین، زنان خانه‌نشین نشدند.

خانه‌نشین شدن زن سابقه تاریخی دارد
نماینده سابق مجلس شورای اسلامی بیان کرد: پشت سر خانه‌نشین شدن زنان در خانه یک تاریخ نفهته است. در گذشته زن موجودی خانگی و برای خدمت به زن آفریده شده بود و کلیشه تاریخی این بوده که مرد نان‌آور است و زن تکالیف و وظایف خانه و فرزندآوری و تربیت فرزندان را بر عهده دارد، اما چنین زنی چگونه می‌تواند برای جامعه‌ای که نمی‌شناسد، فرزند تربیت کند؟

صحبت امام خمینی به این مفهوم نیست که فرهنگ و باور آن نیز ایجاد شده است
الهه کولایی تصریح کرد: قرن‌ها با استفاده از احکام و دین این تقسیم‌بندی صورت گرفته است. صحبت امام خمینی (ره) مبنی بر حضور زنان در اجتماع و دخالت آنها در مقدرات اساسی مملکت، به این مفهوم نیست که فرهنگ و باور آن نیز ایجاد شده است و نهادهای اجتماعی دفاع از این حقوق شکل گرفته است.

وی تأکید کرد: صرف بیان خواسته، امکان اجرای آن را ندارد. در حالی‌که توسعه به معنی ایجاد شرایط مناسب، با فراهم آوردن تمام امکانات برای رفع عقب‌ماندگی میسر خواهد شد.

زنان به جرم زن‌بودن نباید از ایفای نقش مؤثر در جامعه محروم شوند
کولایی تشریح کرد: انتظار ما از انقلاب اسلامی این بوده و هست که به زن به عنوان انسان نگاه شود. زن هم نقش خانگی داشته باشد و هم در توسعه جامعه سهیم باشد؛ نه اینکه به جرم زن‌بودن از ایفای نقش مؤثر در جوامع مختلف محروم شود. جمله «مگر زن می‌تواند...» ریشه در تاریخ دارد.

اگر قدرت‌طلبی نارواست چرا برای مردان ایرادی ندارد؟
وی افزود: زن بنا به عناوین مختلف به قدرت راه داده نمی‌شود و نقش او تنها شکل دادن به قدرت است، در حوزه مدیریت نقشی ندارد و اگر جایی به دنبال مدیریت باشد متهم به قدرت‌طلبی می‌شود. اگر قدرت‌طلبی نارواست چرا برای مردان ایرادی ندارد؟

مجموعه‌ای از باورها و انتظارات با ظهور انقلاب اسلامی در بحث حقوق زنان
وی افزود: به نام دین به مرد اجازه داده می‌شود چهار زن بگیرد. کدام دختری به این زندگی تن می‌دهد که با کسی زندگی کند که قرار است غیر از او، سه زن دیگر نیز داشته باشد؟؛ به همین علت و دلایل دیگر است که نرخ طلاق بالا می‌رود و ازدواج در جامعه به تجارت تبدیل می‌شود.

کولایی تآکید کرد: نتیجه این مسائل بر هم خوردن توازن در جامعه و در معرض خطر قرار گرفتن نهاد خانواده است. وقتی کنوانسیون رفع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان مطرح شد، بعضی از دوستان به نام حفظ سنت‌ها با این کنوانسیون مخالفت کردند و این بحث را مطرح کردند که اگر سیدا تصویب شود سن ازدواج بالا خواهد رفت. سیدا تصویب نشد، اما آیا سن ازدواج بالا نرفت؟

(در همین زمینه: CEDAW و برابری در حقوق خانواده)
(در همین زمینه: «برابری در ازدواج و روابط خانوادگی» در پرتو سند CEDAW)

کولایی تصریح کرد: انقلاب محجوعه‌ای از باورها، اعتقادات، انتظارات و آگاهی‌ها را با خود ایجاد کرد و سخنان زیادی به مناسب روز زن گفته شد که انتظار ایجاد می‌کرد، اما مابه‌ازای آن نظام سهمیه‌بندی علیه دختران در دانشگاه‌ها و بستن مسیرهای اشتغال برای دختران در حوزه عمومی بوده و در کنار این امور مجوزهایی که به نام دین صادر شده، که مورد سوءاستفاده‌هایی قرار گرفته و نهاد خانواده را تضعیف کرده است.

دفاع از زنان احساسات و عواطف نمی‌خواهد
سپس دکتر صادقی در پاسخ به صحبت‌های کولایی بیان کرد: تفاوتی بین دیدگاه من و دکتر کولایی وجود دارد. من به عنوان جامعه‌شناس خود را متعهد به واقعیات اجتماعی می‌دانم و دفاع از زنان احساسات و عواطف نمی‌خواهد، بلکه به نیت، قصد و آگاهی نیاز است.

صادقی افزود: انتقاد ما بیشتر از عرف‌های اجتماعی است که الگوهای اجتماعی و زندگی ما را رقم می‌زنند و این ربطی به نگاه ما به دین ندارد. این نگاه فقط مختص ایران نیست و بحث اوضاع و احوال زنان و جایگاه آنها تنها در ایران مطرح نیست. به عنوان کسی که زندگی در غرب را تجربه کرده‌ام می‌دانم پاسخ ما آنجا نیست. امروزه الگوهای توسعه که کشورهای دیگر برای ما نسخه می‌پیچند، واهی است.

دیدگاه برابری، برتری، تفاوت یا تناسب نسبت به زنان
این جامعه‌شناس در توضیح سخنان خود گفت: در غرب سه نگاه به زن وجود دارد که در هر سه موج فمینیسم وجود دارد؛ نگاه برابری، نگاه برتری و نگاه تفاوت. فمینیسم موج اول به برابری معتقد بود و نوع برابری به این صورت است که هرآنچه که مردان حق دارند، زنان هم حق دارند.

صادقی تصریح کرد: این نوع نگاه می‌تواند مولد تبعیض بسیار و بی‌عدالتی زیاد علیه زنان شود و این برابری به رهایی زنان نمی‌انجامد و نوعی بیگاری‌کشیدن از زنان است و در جامعه غرب امروز معنا ندارد.

وی در توضیح موج دوم فمینیسم با نمایندگی افرادی همچون سیمین دوبوآر، به بحث برتری زنان بر مردان اشاره کرد و گفت: این نگاه نیز دارای اشکال است و موجب تخاصم و تقابل زن و مرد می‌شود. اگر قرار است با مردان زندگی خود به عنوان پسر، همسر، پدر و برادر زندگی کنیم و اگر قرار است نگاه‌های بغض‌آلودی درون افکار و در خانواده‌ها شکل بگیرد، تعامل سخت خواهد شد. این نگاه نیز مورد نقد قرار گرفت. موج سومی‌ها و فمینیست‌های جوان در غرب دنبال گفتمان تفاوت هستند.

سهیلا صادقی اظهار کرد: اگر در زمینه زنان می‌خواهیم بحث کنیم باید بر مبنای واقعیات اجتماعی باشد. نگاه ما به زنان نه نگاه برابری است، نه برتری و نه تفاوت؛ بلکه نگاه تناسب است. آنچه در غرب اتفاق افتاد، زن‌گرایی است؛ نه دفاع از حقوق زنان. در اسلام کسی منکر دفاع از حقوق زنان نیست. نباید به سمت مردگرایی یا زن‌گرایی کشیده شویم، بلکه باید از حقوق انسان‌ها دفاع کنیم که این انسان می‌تواند زن، مرد یا کودک باشد. دیدگاهی که می‌توانیم از آن دفاع کنیم دیدگاه تناسب است؛ بدین معنی که ما منکر تفاوت‌های زن و مرد نیستیم.

وی افزود: بعد از انقلاب دولت‌های مختلف با گفتمان‌های مختلف آمدند، اما در رابطه با بحث زنان همه آنها کم‌وبیش ناموفق بوده‌اند.

صادقی در خصوص مشارکت سیاسی زنان گفت: مشارکت سیاسی زنان ابزار و الزاماتی نیاز دارد؛ از جمله حمایت احزاب و رهبران سیاسی و جدی فرض کردن زنان؛ که به نظر می‌رسد هیچ دولتی خود را متعهد به این موضوع نکرد.

صرف فعال بودن در حوزه زنان کمکی به مشاور رئیس‌جمهور بودن نمی‌کند
استادیار گروه جامعه‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران افزود: مشاوران رئیس‌جمهورهای مختلف در تمام دوره‌ها تحصیلاتی بی‌ربط به حوزه زنان داشته‌اند و صرف فعال بودن در حوزه زنان کمکی به مشاور رئیس‌جمهور بودن نمی‌کند.

دکتر صادقی گفت: به‌طور کلی ساختار سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در باب مسائل زنان مشکل و کژتابی دارد. خانواده‌ها در اجتماعی‌کردن کودکان مشکل دارند و در سطح خرد، خود زنان باید به این اعتماد به نفس در تغییر و باور و توانمندی‌ها برسند.

چگونگی برخورد با زنان در دادگاه‌های خانواده علی‌رغم تکریم و تمجید از آنها
عضو شورای هماهنگی مجمع زنان اصلاح‌طلب در ادامه خطاب به دکتر صادقی گفت: در تمام نشست‌ها متأسفانه دوستان جریان فکری مقابل به صحبت ارائه‌شده در جلسه توجه نمی‌کنند و احکام را از قبل صادر کرده‌اند.

وی تأکید کرد: الگوی ما غرب نیست. من از آرمان‌های انقلاب اسلامی شروع کردم و از خوانشی که از دین می‌شود.

کولایی افزود: من غرب را الگو قرار ندادم و فقط اشاره کردم که تحولاتی که در ایران رخ داده، جهان نیز به شکل کلان با موضوع زن درگیر است. ما الگو را از بیرون نمی‌گیریم، بلکه از درون الگو می‌گیریم.

این استاد دانشگاه اظهار کرد: آنچه که در سخنان رهبران انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی در ایام مناسب زنان اعلام شده، لیست بلندبالا از تمجید و تکریم زنان است؛ اما به دادگاه خانواده بروید و ببینید با زنان چگونه برخورد می‌شود. علت اینکه در این جلسه آمدم نه دفاع از فردی بود نه برای تقویت جریانی، بلکه دفاع از عقلانیت بود که این امکان را فراهم کنیم که پیش‌داوری نکنیم و حکمی را از قبل صادر نکنیم و براساس آنچه که مطرح می‌شود، مسئله را باز کنیم.

در حوزه اشتغال، زنان گزینش نمی‌شوند، بلکه مردان گزینش می‌شوند
وی گفت: بحث بر سر برابری انسانی است که در قانون اساسی جمهوری اسلامی بر آن تصریح شده است و بحث بر سر رفع موانع مختلف برای بالفعل شدن استعدادهای انسانی از سوی دولت است. دولت حق اعمال سهمیه‌بندی جنسیتی علیه دختران را ندارد، اما این کار سیستماتیک انجام می‌شود. در حوزه اشتغال، زنان گزینش نمی‌شوند، بلکه مردان گزینش می‌شوند و این موارد واقعیت است.

کولایی خطاب به صادقی گفت: این نگاه بغض‌آلود نیست، این نگاه برآمده از جامعه ماست که نتیجه آن تفریط است.

نماینده مجلس ششم تصریح کرد: مشکل زنان مشکل جهانی است، اما در جامعه جهانی زنان به حساب می‌آیند؛ نه اینکه زنان کنار گذاشته شوند.

کولایی افزود: اگر این موارد تحلیل بغض‌آلود محسوب می‌شود، بله، تحلیل من بغض‌آلود است، اما این موارد برآمده از واقعیت جامعه است و این نگرانی را ایجاد می‌کند.

قوانین تصویب شده در جمهوری اسلامی به نفع زنان بوده است
سپس دکتر صادقی در پاسخ به اظهارنظرهای کولایی گفت: من با این ادبیات صحبت نکردم و کلمه بغض‌آلود را در این خصوص به کار نبردم. من از آنجایی‌که در حوزه علوم اجتماعی کار می‌کنم با واقعیت‌ها سروکار دارم. ازطرفی من به جریان فکری خاصی تعلق ندارم و یکی از دوستان من، خود شما هستید.

وی تأکید کرد: از ابتدای انقلاب تاکنون در تمام دوره‌ها قوانینی تصویب شده که به نفع زنان بوده است و نشان می‌دهد انقلاب اسلامی به دور از هرگونه گرایش سیاسی، به دنبال احقاق حقوق زنان بوده است. به طور مثال، در قانون حمایت خانواده، تنها بندهای 21 و 23 در خصوص عقد موقت به حوزه خانواده لطمه می‌زند و بقیه قواعد، مشکل خاصی نداشتند.

وی گفت: اینکه دختران جوان را بشورانیم تا دیدگاه تخاصمی علیه مردان داشته باشند، در شأن جامعه نیست.

صادقی افزود: ما راه طولانی آمده‌ایم، اما هنوز راهی طولانی در پیش داریم. در برخی موارد از بحث زنان استفاده ابزاری شده و نیاز داریم فراجناحی عمل کنیم و از نگاه درون‌حزبی بیرون بیاییم. در بحث سهیمه‌بندی آموزشی مسائل مختلفی وجود دارد که نباید خلط شود و باید اقتضائات مملکت دیده شود. بنابراین در برنامه‌ریزی اجتماعی باید دید کلیت کار به نفع زنان و جامعه است یا خیر؟

فرهنگ و آموزش؛ راهکار مقابله با ناعدالتی علیه زنان
کولایی در خصوص سؤالی مبنی بر مظاهر ظلم به زنان در اجتماع و رفع آن، به آموزش‌هایی که در جامعه داده می‌شود اشاره کرد و گفت: نهادهای رسمی یا غیررسمی، هنجارسازی و تغییر رفتارها را دنبال می‌کنند. کودکان ما از پایین‌ترین سطوح تا بالاترین سطوح، چگونه از حفظ رابطه متعادل و متعارف در خانواده با نقش‌های متفاوت موجود آشنا می‌شوند و آموزش می‌بینند؟؛ اگر به کتاب‌های درسی یا برنامه‌های صداوسیما نگاه کنید، مشخص می‌شود. از طرف دیگر واقعیت‌های موجود در جامعه فارغ از سیاست‌های نگرشی فکری حاکم شکل گرفته است و حداقل در 15 سال گذشته کشورهای دیگر روی آموزش دختران سرمایه‌گذاری کرده‌اند. بخش دیگر فرهنگ است که زن را برای نقش‌های خانگی و ایفای وظایف خاص تصور می‌کنیم.

وی بیان کرد: این موضوع آن چیزی نیست که در انقلاب اسلامی مطرح شد. وقتی امام خمینی (ره) می‌گویند زنان باید در مقدرات اساسی کشور شرکت داشته باشند؛ انتظار و آگاهی در جامعه ایجاد می‌کند که بر این اساس باید تمام سیاست‌ها، برنامه‌ها و رویکردها برای عینیت بخشیدن به این نگرش باشد، اما این موضوع به سادگی اتفاق نمی‌افتد؛ چراکه نگاه به زنان باید تغییر کند.

کولایی تأکید کرد: وسایل ارتباطی مانند اینترنت و ماهواره‌ها امکان تصمیم‌گیری تغییرات در داخل را به شدت تحت‌تأثیر قرار داده است و ما باید بتوانیم متناسب با این تغییرات، پاسخ درخوری را به جامعه ارائه دهیم.

سیاست‌گذاری در حوزه زنان با توجه به تغییرات موجود در جامعه
عضو شورای هماهنگی مجمع زنان اصلاح‌طلب با بیان اینکه گروه‌هایی در کشور ما و سایر کشورهای اسلامی هستند که قصد دارند تاریخ را متوقف کنند یا حتی به صدر اسلام برگردانند، افزود: اگر این مقاومت‌ها از طریق سیاست‌گذاری مناسب در سطح نهادهای قدرت صورت نگیرد و متناسب با این تغییرات پاسخ مناسبی ندهد، نه تنها مشکلات حل نخواهد شد؛ بلکه جامعه با بحران‌هایی مانند بحران طلاق روبه‌رو خواهد شد.

کولایی در پایان بیان کرد: تحقیقات انجام‌شده در دانشگاه‌ها و مراکز علمی و آموزشی درباره تغییرات در کشور بایستی مبنای تصمیم‌گیری قرار گیرد و ما بتوانیم این واقعیت‌های متحول را ببینیم و چاره‌سازی کنیم. همچنین سعی نکنیم دیدگاه‌هایی که خودمان دوست داریم را به این واقعیات نسبت دهیم و آن را به شکلی که دوست داریم، ببینیم. بخشی از واقعیات نامطلوب برآمده از سیاست‌هایی است که اعمال شده که باید برای آن برنامه‌ریزی علمی کرد و این ظرفیت در جامعه ما وجود دارد؛ هرچند مقاومت سخت خواهد بود، زیرا انباشتی از امتیازها وجود دارد که به این سادگی توزیع نخواهد شد. حضور سازمان‌یافته زنان چه به شکل نهادهای مدنی و چه به شکل نهادهای سیاسی، می‌تواند به این تغییرات کمک کند.

زنانه‌شدن ساختار تحصیلی؛ و مردانه‌شدن ساختار شغلی
در ادامه دکتر صادقی گفت: یکی از مصادیق ظلم در جامعه محرومیت منزلتی زنان است.

استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران محرومیت منزلتی را به معنای حاشیه‌ای‌کردن زنان و نامرئی انگاشتن آنهت دانست و افزود: خشونت هم سطح روانی دارد و هم فیزیکی. سطح روانی؛ نه تنها در حوزه خانواده، بلکه در حوزه روابط بین فردی نیز هست.

یکی دیگر از مسائل مورد اشاره صادقی زنانه‌شدن ساختار تحصیلات و مردانه شدن ساختار اشتغال بود. وی در خصوص بحث مشارکت سیاسی گفت: بسیاری از احزاب و دولت‌ها به زنان به مثابه «اسب کاری» (Working Horse) نگاه می‌کنند و مشارکت سیاسی زنان را تنها در جمع کردن رأی و رأی دادن می‌بینند و سهمی در قانون‌گذاری و سیاست ندارند.

انتهای پیام/ 920715

نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۲
انتشار یافته: ۱
دانشجو
|
Iran, Islamic Republic of
|
۲۲:۴۶ - ۱۳۹۳/۰۲/۲۵
0
0
ای کاش فمینیستهای داخلی به جای دم از عقلانیت زدن کمی انرا بکار می بستند.
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: