پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۱۲۴۹۲
تاریخ انتشار: ۲۶ مرداد ۱۳۹۳ - ۱۲:۵۲
یک سال از روی کار آمدن دولت یازدهم و پایان دولت دهم می‌گذرد، فاصله یک ساله زنان دولت دهم از مسئولیت سابقشان، قطعاً فرصتی برای ارزیابی بهتر عملکرد آنها فراهم می‌کند. مهرخانه به همین مناسبت به سراغ زنان دولت دهم رفته و از این رهگذر تلاش کرده است تا تحقق شعار خانواده‌گرایی دولت دهم را در عملکرد این مدیران ارزیابی کند.
فاطمه بداغی، نسرین سلطانخواه

یک سال از روی کار آمدن دولت یازدهم و پایان دولت دهم می‌گذرد، فاصله یک ساله زنان دولت دهم از مسئولیت سابقشان، قطعاً فرصتی برای ارزیابی بهتر عملکرد آنها فراهم می‌کند. مهرخانه به همین مناسبت به سراغ زنان دولت دهم رفته و از این رهگذر تلاش کرده است تا تحقق شعار خانواده‌گرایی دولت دهم را در عملکرد این مدیران ارزیابی کند. متن زیر مشروح نشست دو ساعته مهرخانه با دکتر فاطمه بداغی؛ معاون حقوقی رئیس‌جمهور در دولت دهم، دکتر نسرین سلطان‌خواه؛ معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهور در دولت نهم و دهم و رئیس بنیاد ملی نخبگان، و مریم مجتهدزاده؛ معاون امور زنان و خانواده رئیس‌جمهور در دولت دهم است.

-    خانم دکتر بداغی زمانی که رئیس‌جمهور سابق شما را به عنوان معاون حقوقی انتخاب کردند، هم به خاطر سابقه شما در حوزه زنان و هم به خاطر جنسیت شما، توقعات زیادی وجودی داشت که این انتخاب نقطه عطفی در حوزه حقوق زنان باشد. درخصوص اقدامات این معاونت به‌ویژه در حوزه زنان، ابداعات و نوآوری‌ها یا رویکرد جدید این معاونت در دولت قبل، توضیح بفرمایید.
-    بداغی؛ طبیعتاً معاونت حقوقی صرفاً در حوزه زنان تمرکز نداشته و به عنوان بخشی از دولت که خدمات فرابخشی داشت، در تمام موضوعات ورود پیدا می‌کرد و به‌تبع در حوزه زنان هم ورود داشت. در معاونت حقوقی بخش‌های متعددی وجود دارد که خدمات حقوقی گوناگونی را به مجموعه دولت ارائه می‌کند. بخشی از معاونت حقوقی به بحث‌های تخصصی حوزه املاک دولت رسیدگی می‌کند؛یعنی نعیین و تغییر بهره‌بردار املاک دولتی، تهیه مستندات قانونی و سپس تصویب آیین‌نامه آن در دولت نهم و دهم فعال می‌شود. پیگیری مستندسازی املاک دولتی در این حوزه نیز انجام ‌شد و همکاران ما فعالیت‌های چشم‌گیری را در آن زمان داشتند. وزارت‌خانه‌های مهمی‌که در حوزه املاک هستند؛ ازجمله وزارت مسکن و وزارت کشاورزی، سازمان ثبت و... نماینده دائم در معاونت داشتند.ازطرفی بخش دیگری داشتیم که در حوزه لوایح دولت به تصمیمات و آیین‌نامه‌هایی که در دولت شکل می‌گرفت و دستوراتی که در کمیسیون‌های دولت بود، رسیدگی می‌کرد.

معاونت حقوقی در این دو دولت می‌توانست نماینده حقوقی در تمام کمیسیون‌ها داشته باشد و ما از این فرصت استفاده کردیم و در تمام کمیسیون‌های فرعی و اصلی هیئت دولت نماینده داشتیم و موضوعات حقوقی آن حوزه را به‌طور خاص پیگیری و مطالبه و پیشنهادات را مکتوب می‌کردیم و معمولاً کمیسیون‌های دولت به شدت وابسته به معاونت حقوقی بودند.

همین‌طور در حوزه دستگاه‌های اجرایی کار جدی‌ای را آغاز کردیم و ساختار و تشکیلات حقوقی دستگاه‌ها را با کمک معاونت منابع انسانی وقت و موافقت رئیس‌جمهوروقت در دستگاه‌های اجرایی تقویت کردیم. در استان‌هانیز کاری را آغاز کردیم که اگر در آینده پیگیری شود،می‌تواند سبب خیر باشد و آن داشتن مشاور حقوقی برای تمام استاندارهاست که در دوره ما این اتفاق افتاد.استاندارها مشاور حقوقی و دفاتر ویژه پیدا کردند و وظایفشان هم تعیین و ابلاغ شد. آن زمان وزیر کشور و معاونت حقوقی و معاونت نیروی انسانی تفاهم‌نامه‌ای نوشتند و ذیل آن ساختار حقوقی استان‌ها هم تقویت شد. نقشی که آنها داشتند این بود که بخش‌های حقوقی دستگاه‌های اجرایی در سطح استان‌ها را جمع‌آوری می‌کردند، به اختلافاتشان رسیدگی می‌کردند، با مهم‌ترین مسائل حقوقی روز آشنا می‌شدند و با دستگاه‌های حقوقی و قضایی استانی و دانشگاه‌ها مرتبط می‌شدند.

آموزش‌های حقوقی کارشناسان دولت را هم پیگیری کردیم که اتفاق مهمی‌در آن دوره بود. در حوزه تنقیح قوانین نیز بسترهایی از گذشته فراهم شده بود که در دوران ما تقویت شد و توسعه پیدا کرد و تکمیل شد؛ازجمله اینکه سال 90 سامانه قوانین و مقررات افتتاح شد و تمام قوانین کشور در صد سال گذشته، در این سامانه بارگذاری شد و روابط تنقیحی آنان نسبت به یکدیگر سنجیده شد. البته آن اوایل مجلس تصمیم دیگری داشت و چند جا ورود پیدا کرد، ولی ما با تمام مخالفت‌ها و موافقت‌ها تنقیح قوانین را به عنوان یک وظیفه جدی دستگاهی پیگیری کردیم و به نظرم قدم‌های خوبی گذاشته شد. ازطرفیبیش از ده‌ها عنوان کتاب مجموعه قوانین با تنظیم حواشی تنقیحی چاپ شد و مصوبات هیئت وزیران را طی سال‌های پس از 90 بارگذاری کردیم. حجم این مصوبات بالا بودو روابط این مصوبات هم پیچیده و لذا کار انجام‌شده، کار بسیار بزرگی بود که همچنان هم ادامه دارد و امیدواریم دوستان حاضر پیگیری جدی‌تری داشته باشند.

در حوزه حل اختلاف دستگاه‌های اجرایی اتفاق خوبی که در دولت نهم و دهم افتاد، این بود که تا قبل از آن اختلاف دستگاه‌های اجرایی به دادگستری ارجاع می‌شد و مانند سایر پرونده‌ها مورد بررسی قرار می‌گرفت،اما در این دو دولت با توافقی که با قوه قضاییه داشتیم، این اختلاف به دادگستری ارجاع نشد و به معاونت حقوقی می‌آمد؛ البته آیین‌نامه‌ و در سطح استان‌ها کارگروه معینی داشت. در دستگاه‌های مرکزی نحوه رسیدگی تدوین شده بود و چنانچه بین وزارتخانه‌هااختلافی وجود داشت به نمایندگی از رئیس‌جمهوربه استناد اصل 134 و قوانین بودجه سنواتی که مرتباً این حکم را تکرار می‌کردند، اختلاف دستگاه‌های اجرایی در حوزه معاونت حقوقی رسیدگی می‌کردیم. این رسیدگی‌ها بسیار مهم بودند؛ چراکه پرونده‌های دولتی نوعاً ارقام بسیار کلانی دارند و بسیار تخصصی و فنی هستند و به نظر ما دولت خود توانمندی خوبی در رسیدگی به آنها دارد؛مضافاً اینکه دچار اطاله دادرسی که لاجرم در دستگاه قضایی وجود دارد، نمی‌شوند.

در حوزه لوایح و آیین‌نامه‌های اجرایی، جمع لوایح متجاوز از 500 لایحه بود که تقدیم مجلس شد و بخش قابل توجهی از لوایح مربوط به توافق‌نامه‌های بین‌المللی بود. در معاونت حقوقی معمولاً نماینده حقوقدانی داریم که در سفرهایی که منجر به امضای معاهداتی می‌شود، حضور پیدا می‌کند؛ الحاق به کنوانسیون‌ها، میزان تعهدات حقوقی که برای کشور ایجاد می‌کرد و... توسط این نماینده مورد بررسی قرار می‌گیرد.

در حوزه زنان نیز در کمیسیون‌های دولت 6-5 لایحه مهم داشتیم. البته طبعاً دستگاه‌ پیشنهاددهنده آن لوایح، معاونت حقوقی نبود، بلکه از ناحیه دستگاه‌های مختلف از جمله مرکز امور زنان وقت پیشنهاد می‌شد و ما در مراحل کارشناسی کمک می‌کردیم که تسریعی صورت گیرد و پیگیری شود و به نتیجه برسد.

در این حوزه، لایحه حمایت از خانواده-البته قبل از حضور من در دولت-، از دولت به مجلس رفته بود و به نظر من در تسریع رسیدگی در محاکم خانواده خانواده و شفاف‌سازی قوانین این حوزه تأثیرگذار است و مجلس هم آن را سال 91 تصویب کرد و دغدغه‌ها و نگرانی‌های جامعه زنان مرتفع شد و مشکلی ایجاد نشد.

همچنین لایحه حمایت از اطفال بزه‌دیده، لایحه بسیار مهمی‌بود که خیلی روی آن کار شد و وضعیت حقوقی‌ بچه‌های در معرض آسیب و خطر یک به یک شناسایی و بررسی و مسئولیت دستگاه‌ها برای پیشگیری از وقوع آسیب‌های بیشتر مشخص شد. اغلب در حوزه رسیدگی به آسیب‌دیدگان اجتماعی، بین دستگاه‌های اجرایی اختلافاتبسیار وجود دارد. بخشی مربوط به قوه قضائیه است، بخشی مربوط به بهزیستی است و نیاز به همکاری فرابخشی دارد و این لایحه به‌گونه‌ای تنظیم شد که این تداخل‌ها را حل کند و از وقوع خطرات بیشتر برای این کودکان پیشگیری کند که در حال حاضر ظاهراً در مجلس در حال بررسی است.

فاطمه بداغی

درخصوص اصلاح قانون مدنی اوایل حضورم در دولت، بحث اصلاح کتاب نکاح و طلاق مطرح بود و به لحاظ کارشناسی کار آن تمام شد؛ یعنی کمیسیون لوایح مجموعه آماده‌ای را در این خصوص دارد که حاصل نظرات کارشناسی است. منتها در دولت این نگاه بود که قانون مدنی را نباید جزء به جزءاصلاح کرد؛ باید همه باب‌ها با هم دیده شود و اصلاح موردی اغلب خیلی مفید نیست. لذا با وجودی که از نظر بررسی کارشناسی زمان زیادی صرف آن شد، ولی به مجلس ارسال نشد.

در همین دوران اصلاح مواد 946 و 947 قانون مدنی در حوزه ارث زوجه متوفی را داشتیم که پس از فتوای رهبر انقلاب در موضوع ارث‌بری زن از زمین و قیمت زمین، آن مواد اصلاح شد و به تصویب مجلس هم رسید و اقدام قابل توجهی بود.

در بحث جمعیت هم به دنبال رهنمودهای رهبر انقلاب، پیش‌نویس لوایحی در دولت جهت بازنگری در قوانین سابق جمعیت تهیه شد که کار مفصلی بود و مجموعه قوانینی که مشوق تحدید فرزندآوری بودند شناسایی و پیش‌نویسلایحه‌ای نوشته شد که آن قوانین را نسخشدند و بازنگری در سیاست‌های جمعیتی به تناسب رشد جمعیت در مناطق مختلف و... را برای دولت فراهم کند؛ درحقیقت آن اختیاری که دولت در بازنگری سیاست‌های جمعیتی نیاز دارد در آن در نظر گرفته شد و به تصویب مجلس رسید؛ گرچه در نسخ قوانین شاید هنوز ابهامی‌وجود داشته باشد، ولی به هر حال لایحه اصلاح قوانین تنظیم خانواده که درحقیقت بازنگری در سیاست‌های جمعیتی است، در آن دولت اتفاق افتاد.

در حوزه اشتغال زنان به نظرم برخی سیاست‌هایی که آن دولت اعمال کرد، امکان انعطاف ساعت کاری زنان را فراهم کرد؛ ازجمله بحث دورکاری،- گرچه موضوعی صرفاً زنانه نبود- ولیفرصت مناسبی برای اشتغال زنان به شمار می‌رفت؛ و همین‌طور در بحث مرخصی بارداری زنان تصمیمی‌که دولت گرفت، می‌توانستزنان را نسبت به نگهداری از فرزندانشان توسط خودشان تشویق کند و ازسوی دیگر محیط کار را هم مجاب نماید که به شرایط زنان توجه بیشتری داشته باشند وشرایط کار مناسب‌تری را برای مادران فراهم کنند.

-    در حوزه زنان، گفتمان حاکم بر دولت دهم- گفتمان خانواده‌محور- ارزیابی شما از میزان محقق شدن این گفتمان در حوزه زنان چیست؟
-    بداغی؛ ببینید دولت نهم و دهم از همان روزهای آغازین آن -حتماً خانم سلطانخواه هم به خاطر دارند؛ چون مدت کوتاهی متصدی مرکز امور زنان بودند- همین که اسم مرکز را تغییر دادند، به نظر من یک گام بود؛ چراکه اصل 10 قانون اساسی که مربوط به خانواده است، در عناوین دستگاه‌هاوارد شد و این اصل متولی پیدا کرد و موضوع از "زنان" به "زنان و خانواده"؛ نه "زنان در خانواده" توسعه یافت و این یک رویکرد مثبت بود.

ازطرفی ارتقای مرکز امور زنان و خانواده به معاونت که اواخر دولت دهم اتفاق افتاد نیز اتفاق مثبتی بود. در ساختار دستگاه‌های اجرایی هم این اتفاق افتاد که جایگاه بانوانی که به عنوان مشاور وزرا فعالیت می‌کردند تثبیت شد و این رویکرد رویکردی بود که البته پیگیری‌های بی‌دریغ خانم مجتهدزاده و نگاه مثبت رئیس‌جمهورسابق و اعضای کابینه را پشت سر خود داشت؛ یعنی انصافاً این نگاه خیلی جدی بود. مثلاً در قوانین برنامه و بودجهکه عنوان زنانه ندارد، جابه‌جا در قانون برنامه پنجم و اصلاحاتی که در این دولت شد، بحث حمایت از زنان سرپرست خانوار را می‌بینید و همین‌طور در مورد تخصیص بودجه‌ها و تمهیداتی که اندیشیده شد، این رویکرد خانواده‌محوری و حمایت از زنان سرپرست خانوار جزو مباحث تثبیت‌شده در دولت نهم و دهم بود.

ببینید حتی در بحث مسکن مهر، در جریان مذاکرات هیئت دولت این مواظبت را داشتیم که جاهایی که واقعاًبرایزندگی زنان و کانون خانواده تأثیرگذار است، حتماً توصیه‌هایی شود و در متون مصوبات این اولویت‌ها لحاظ گردد؛ و این اتفاق هم افتاد. با اطمینان می‌توانمبگویم که این رویکرد حمایت از زنان سرپرست خانوار یک اولویت شناخته‌شده‌ برای همه مدیران و مسئولان اجرایی دولت نهم و دهم؛ چه در حوزه اشتغال و چه در حوزه تسهیلاتی مثل مسکن و وام‌ها و...،بود.

من این دید را تثبیت‌شده یافتم، البته نمی‌خواهم بگویم آنچه که در متن مصوبات و قوانین بود به وقوع پیوست، اما دغدغه‌ها و نگرانی‌هایی وجود داشت و پیگیری هم می‌شد. البته طبیعی است که اجرای تمام آنها وابسته به اعتبارات و بودجه‌ها بود که باید مسیر خود را طی می‌کرد و بنا به درآمدهای کشور صورت می‌پذیرفت؛ که ممکن بود به تحقق نرسد.

-    سلطان خواه؛ من به صحبت‌های خانم دکتر بداغی چند چیز را باید اضافه کنم؛ اول اینکه یکی از اقدامات ایشان خود مصوبات هیئت وزیران بود؛رسیدگی به تمام مصوبات؛ اینکه به لحاظ حقوقی مشکلی نداشته باشد و با قوانین جاری در تعارض و تناقض نباشند،برعهده ایشان بود و همیشه در جلسات دولت حرف آخر را ایشان می‌زدند و دیگر از کارهای مهم خانم دکتر بداغی رسیدگی به دعاوی بین دستگاه‌های داخلی دولت و سروسامان دادن و به نتیجه رساندن آنها بود؛ که کار بسیار مهم و سختی بود و واقعاً انرژی بالایی از دولت می‌گرفت.

-    خانم مجتهدزاده شما به عنوان رئیس مرکز امور زنان و خانواده وقت در راستای تحقق گفتمان خانواده‌گرایی چه اقدامات ویژه‌ای انجام دادید؟؛ چون یکی از انتقادات جدی به شما این است که علی‌رغم اینکه دولت شعار خانواده‌گرایی می‌داد، ما با آسیب‌های فراوان حوزه خانواده مواجهیم.
-    مجتهدزاده؛ ببینید برنامه مطلع مهر دقیقاً در راستای همین امر بود. طبق تفاهم‌نامه‌ای که با وزارت دادگستری داشتیم، در جهت پیشگیری از طلاق و ایمن‌سازی خانواده‌ها، در این طرح به زوجین مشاوره می‌دادیم که در نتیجه آن 38 درصد منجر به مصالحه شد.

بحث دیگر طرحپیشگیری از آسیب‌ها بود که طبق آن در جهت تکمیل بنیان خانواده فعالیت‌هایی صورت گرفت و در آن هم حدودچهارهزار استاد تربیت کردیم و آموزش‌هایی را صورت دادیم. تفاهم‌نامه با دستگاه‌ها را هم بستیم و جاهایی عملیاتی شده بود و فقط قسمت‌هایی مانده بود که به دولت جدید رسیدیم. در بحث قوانین و ماده 230 که شامل 14 سند بود، دقیقاً راهکار پیشنهاد دادیم و کار کارشناسی قوی صورت دادیم؛ کاری که باید در برنامه سوم و چهارم صورت می‌گفت و نگرفته بود و در حقیقت مرکز برای به نتیجه رساندن ماده 230 متمرکز شد. در این 14 سند گرو‌ه‌هایی تشکیل دادیم و با حضور متخصصین آنها را مورد بررسی قرار دادیم و از افراد کارشناس نظرخواهی کردیم. همچنین تشکیل ستاد ملی زن و خانواده را در دولت دهم داشتیم که در این ستاددرحقیقت تقسیم کار ملی انجام شده و وضعیت و مسئولیت دستگاه‌ها معلوم می‌شد؛ به هر حال کارهایی که در دولت دهم انجام شد، کارشناسی‌شده بوده و در همه حوزه‌های مربوطه نیز ورود پیدا کردیم. اساس کار ما فرمایشات مقام معظم رهبری بود؛ راهبرها را از بیانات ایشان استخراج می‌کردیم و بعد برای آنها برنامه‌ریزی می‌کردیم.

مریم مجتهدزاده

- خانم بداغی این رویکرد خانواده‌گرا آیا منجر به حذف زنان از اشتغال و حضور اجتماعی در دولت دهم نشد؟
-    بداغی؛ اینکه ما فکر کنیم حمایت از زنان لزوماً کاهش اشتغال زنان است این باور کاملاً غلط است و این معادله نباید اتفاق بیفتد. البته به نظر من نه با این دیدگاه‌های اسلامی‌، بلکه با دیدگاه‌هایی که در دنیا هست خیلی از تسهیلات را به زنان داده‌اند و هیچ‌وقت کاهش اشتغال نداشته‌اند.

پس الگوهی منعطف اشتغال زنان با توجه به وضعیت خانوادگی آنها لزوماً به معنای کاهش اشتغال نیست و لازمه حفظ حقوق زنان حضور جدی و فعال زنان در مراجع زنان است؛ زنان به عنوان ناظر نباید اجازه دهند که ساختارها تحلیل بروند و یا نقش‌هایی که ارتقا پیدا کرده است، از میان برود.

ارتقاء ساختار به راحتی اتفاق نمی‌افتد؛ ببینید در حوزه زنان خیلی بینش‌های بالا و پایین نداریم، بلکه باید زنان زحمت بکشند تا مسیر را هموار سازند، زنانی که مسئول این مراکز می‌شوند، طبعاً وظیفه‌شان دوچندان است و واقعاً خانم مجتهدزاده با تمام وجود در این خصوص تلاش کردند.

-    مجتهدزاده؛ زنان باید هم مادر باشند هم همسر باشند و هم حضور اجتماعی داشته باشند، جامعه را نمی‌توان از حضورش زنانمحرومکرد و به هرحال این وظایف دولت‌ها است که بهایی بپردازند تا در این خصوص توازن ایجاد شود. ما مثلاً خودمان پیشنهاد داده بودیم برای کارفرماها به ازای هر زن سرپرست خانواری که استخدام می‌کنند، معافیت از بیمه و مالیات داشته باشیم. یعنی بیمه آنها را صندوق تأمین اجتماعی بدهد و معافیت از مالیات نیز ایجاد شود تا این رغبت در کارفرما برای استخدام این قشر ایجاد شود؛ به هر حال برای اینکه زمینه اشتغال زنان در جامعه کم نشود،دولت‌ها باید بهایی را بپردازند و اگر غیر این باشد، کار پیش نخواهد رفت.

-    آمار و ارقام مشخصی وجود دارد در مورد اینکه آیا این طرح‌ها توانسته است نتیجه بدهد یا حداقل اشتغال زنان را کاهش نداده باشد؟
-    مجتهدزاده؛ مثلاً دورکاری زنان نه تنها باعث کاهش اشتغال آنها نشد،که بسیار هم مورداستقبال قرار گرفت. دورکاری طرحی است که در خیلی از کشورهای دنیا انجام می‌شود، بهره‌وری را افزایش می‌دهد، مزایای بسیاری دارد در رفت‌وآمد و استفاده‌ای که از محیط کار می‌شود صرفه‌جویی می‌شود، هزینه‌ها را پایین و کارآیی را بالا می‌برد و در حقیقت کارفرما به جای خرید وقت، خرید خدمت می‌کند.

طرح‌های مرکز هیچ‌کدام از طرح‌هایی نبودند که بدون کار کارشناسی انجام شده باشند و دقیقاً روی آنها پژوهش انجام شده بود و همه آنها بهره‌مند از زمینه پژوهشی بودند. ازطرفیمقام معظم رهبری در سومین نشست اندیشه‌های راهبردی دولت را موظف کردند به اینکه تدابیری را بیندیشند تا توازن و تعادل بین نقش‌های مادری، همسری و حضور اجتماعی زنان ایجاد شود. تمام قوانینی که پس از آن در حوزه زنان مورد بررسی قرار گرفت، با تکیه بر فرمایشات مقام معظم رهبری بود. ما آماری نگرفتیم چون اخذ این آمار به‌واقع نشدنی بود و نمی‌شود بررسی کرد که آیا این طرح توانسته موجب افزایش یا کاهش اشتغال زنان شود و ازطرفی فرصتی هم برای این کار نبود؛ چراکهاین طرح سال 90 مصوب شد و بعد هم به سال 92 رسید و به مرحله آمارگیری نرسیدیم.

-    به‌طور خاص حضور زنان در هیئت دولت به چه میزان بر مصوبات این حوزه مؤثر است؟
-    بداغی؛ ببینید واقعیت این است که هم‌فکری و همراهی اعضای خانم کابینه یک ضرورت جدی است. ما بارها و بارها در موضوعات مشترکی که در حوزه زنان مطرح و یا در حوزه‌های تخصصی هریک از ما به‌طور جداگانه مطرح بود، به هم کمک کردیم؛ به نظر من این کار بسیار مهمی بود و ما سعی می‌کردیم در این خصوص غفلت نداشته باشیم. یعنی اینگونه نبود که مثلاً چون دستور دولت عنوان زنانه نداشت، آن را بررسی نکنیم؛ بلکههر موضوعی که از مصوبات یا لوایح مربوط بود و می‌توانست به نحوی تأثیرگذار در حریم خانواده و زنان باشد با دید بسیار دقیقی پیگیری می‌کردیم و رها نمی‌کردیم.

موضوع ارتقا ساختارها و تشکیلات در حوزه عملکرد هر کدام از ما، واقعاً کار بسیار سختی بود؛ برای دولت‌هایی که هدف‌گذاری از پیش تعیین‌شده برای کوچک‌سازی مجموعه دولت دارند، تثبیت کردن اینکه در حوزه دفاع از مطالبات بانوان باید یک تشکیلات قوی وجود داشته باشد، آسان نیست؛ بنابراین تثبیت این ضرورت‌ها نیازمند به همراهی همه ما بود؛ یا کاری که خانم دکتر سلطانخواه در سراسر کشور درباره تشکیلات علمی و رسیدگی به وضعیت نخبگان استانی ‌انجام دادند از کارهای بسیار بزرگی بودند که نیاز به پیگیری‌های بسیار مکرر و همراهی داشت.

در دولت آرا مثبت به این موضوع و دفاع لازم از موضوع، نیاز به تعدد داشت و به نظر من این اتفاق بسیار خوبی بود که می‌افتاد. با خانم دکتر وحیددستجردی هم مشابه این کار رادر لوایح و بحث‌هایی که ایشان در حوزه بهداشت و درمان در دولت داشتند، صورت می‌دادیم. یعنی در حمایت از ایده‌ها و همراهی و هم‌فکری و رأی واحد بسیار به هم کمک کردیم و من واقعاً فکر می‌کنم که اگر اختلاف همه جا بد است، بین زنان دو چندان بد است؛ لذا باید زمینه گفتگوهای مثبت سازنده بین بانوان در جامعه بسیار جدی باشد تا بتواند به نتایج مطلوب برسد.

-    خانم دکتر سلطانخواه شما حضور زنان در کابینه دولت دهم را چطور ارزیابی می‌کنید؟
-    سلطان‌خواه؛ در تکمیل صحبت‌های خانم مجتهدزاده و خانم بداغی، باید بگویم که صرف‌نظر از مسئولیتی که هر یک از خواهران در دولت دهم داشتند و صرف‌نظر از حوزه مأموریتی و مسئولیتی‌شان، تک تک خواهران یک مأموریت کلی و عمومی‌هم داشتند و آن این بود که به هرحال در دولت دهم اولین تجربه حضور جدی زنان در دولت و کابینه و به این تعداد فراهم شد ومسبوق به سابقه نبود که معاون حقوقی رئیس‌جمهور، معاون علمی‌و فناوری رئیس‌جمهور و رئیس بنیاد علمی‌نخبگان زن باشد یا مثلاً یکی از وزرای کابینه زن باشد. با توجه به نگاه‌ها و نظراتی که چندان هم نسبت به این زمینه مثبت نبود؛ لذا ما خانم‌ها یک مسئولیت عمومی‌ هم داشتیم و آن هم این بود که این اولین تجربه نسبتاً چشمگیرتر زنان در کابینه را تبدیل به یک تجربه موفق کنیم؛ یعنی زنان حاضر در کابینه مسئولیت داشتند که یک کارنامه مثبت از خود بر جای بگذارند. لذا ما در دولت دهم و به‌ویژه در سال‌های آخر اولاً تلاش داشتیم که به هیچ‌وجه مسائل حاشیه‌ای بر روی مأموریت و کارهایمان سایه نیاندازد و ثانیاً کارمان را خوب انجام دهیم، پشتکار، جدیت و دلسوزی و امانت‌داری و پاکدامنی داشته باشیم و سعی کنیم این تجربه حضور زنان در دولت منجر به سندی شود بر اینکه حضور زنان در عرصه‌های مدیریتی کلان بعدها راحت‌تر انجام شود، نه اینکه سبب شودطومار حضور زنان در مدیریت کلان کشور بسته و برچیده شود.

ازطرفی منظور از حضور زنان در فعالیت‌های اجتماعی که مقام معظم رهبری هم بارها فرمودند،این نیست که زنان به عنوان منشی و حقوق‌بگیر جزء و شغل‌های دون‌پایه که مردان حاضر نیستند به خاطر عواید ناکافی‌شان آنها را بپذیرند، استخدام شوند؛ بلکه منظور ما از حضور زنان در عرصه‌های اجتماعی این است که زنان بتوانند قابلیت‌های انسانی و خدادادی خود را به نحو اثرگذار در تقاط کلیدی نشان دهند و نقش‌آفرینی کنند؛ لذا منظور از حضور زنان در فعالیت‌های اجتماعی، حضور در حوزه‌های کلان تصمیم‌گیری کشوری و مدیریت‌های کلان است و اینکه بتوانیم نشان دهیم که واقعاً این قابلیت وجود دارد و امکان عملیاتی‌کردن آن هست.

نسرین سلطانخواه

-    معاونت علمی چقدر در قضیه سهمیه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌بندی جنسیتی دخالت داشته و در حالت کلی‌تر نگاه جنسیتی حاکم بر معاونت علمی رئیس‌جمهور را توضیح دهید.
-    سلطان‌خواه؛ اساساً جنس کار ما در معاونت علمی ‌و بنیاد ملی نخبگان نگاه فراجنسیتی بود و به‌طورکلی نیز مأموریت این معاونت،مأموریت تفکیکی و جنسیتی نبود؛ ولی موضوع زنان را نیز از نظر دور نگاه نمی‌داشتیم. مثلاً حضور زنان در عرصه‌های مختلف اجتماعی به‌ویژه در حوزه علم و فناوری می‌تواند حضور پررنگ و جدی و اثرگذار داشته باشد؛ یعنی ما در بسیاری از مراکز علمی‌و تحقیقاتی که واقعاً نیاز به دقت و تمرکز و وقت‌گذاری، نیاز به کنکاش بیشتر دارد، می‌بینیم که زنان محقق و پژوهشگر موفق‌تر عمل می‌کنند. لذا یکی ازسیاست‌هایی که دنبال می‌کردیم این بود کهبسترحضورجدی و چشم‌گیر زنان در حوزه‌های علمی‌و فراهم شود؛ به‌ویژه اینکه نگاه کلان جمهوری اسلامی‌هم به این مقوله واقعاً یک نگاه مثبت است. من فکر می‌کنم کارنامه 30 ساله جمهوری اسلامینشان داده است که بیشتر جهت‌گیری نظام ‌برای حضور زنان، فراهم کردن بسترها جهت حضور مثبت و اثرگذاری‌شان در حوزه‌های علمی‌و فناوری بوده است؛ ازجمله اینکه تعداد دانشجویان دختر شاغل به تحصیل در دانشگاه‌ها افزایش پیدا کرده است، تعداد زنان محقق و تعداد زنانی که در عضویت هیئت علمیدانشگاه‌ها هستند، همه رشد چشمگیری داشته و این نشان دهنده این است که جهت‌گیری جمهوری اسلامی‌به این سمت بوده که ما بسترها را فراهم کنیم.

-    بداغی؛
درحقیقت برخلاف حضور مردان، حضور زنان از ابتدای انقلاب در صحنه‌های سیاسیـ اجتماعی شکل گرفت و به‌ویژه جمهوری اسلامی‌دقیقاً از زیرساخت‌های علمی- ‌پژوهشی آغاز کرد و این مسیر موجب افتخار بزرگی برای کشورمان شد. چون تعداد نویسندگان، شعرا، محققین، ادیبان زن و... افتخار خیلی بزرگ‌تری است از تعداد زنان در مناصب سیاسی و اجرایی صرف.

در مورد اینکه خانم دکتر سلطان‌خواه در معاونت علمی‌قرار می‌گیرند، دو نتیجه در حوزه زنان دارد؛ یک اینکه زنان ما به این شایستگی رسیده‌اند که کاری که فراجنسیتی است را مدیریت کنند، بدون آنکهحاشیه و مشکلی داشته باشد و موفق هم حاضر می‌شوندو دو اینکه حضور یک زن به طور طبیعی منجر به این می‌شود که زنان احساس محرومیت از امتیازاتی که به واجدین شرایط از نخبگان بانو می‌رسد، نکنند و در آن ساختار و چینش اجرایی موضوع هم این نگاه مثبت به زنان منتقل شود.

-     با همین نگاه، نسبت به سهمیه‌بندی جنسیتی چه نگاهی داشته‌اید یا اصلاً خودتان سهمی در این قضیه ‌داشتید یا اگر از جای دیگری مطرح شد، نظر شما چه بود؟
-    بداغی؛ سهمیه‌بندی جنسیتی مصوبه هیئت وزیران نیست. وزارت‌خانه‌های ذی‌ربط هم بارها این را توضیح دادند که نظر آنها کاهش تعداد ورودی زنان در رشته‌های معینی نیست؛ بلکه معتقد به تنظیم گرایشات جوانان حسب جنسیت به رشته‌های تحصیلی بودند؛یعنی به نوعی این را یک جور هدایت تحصیلی تعریف می‌کردند. با توضیحاتی که وزارت‌خانه‌ها آن زمان در قبال این کار طی جلساتی ارائه کردند، این بود که مجموع افزایش و کاهش‌ها با هم، کاهش بر اساس جنسیت را نشان نمی‌دهد، بلکه به تناسب تجربه‌ای که از حضور زنان در مشاغل اجتماعی داشتند، آن هم فقط در دانشگاه‌هایی که وابسته به دولت است و طبعاً باید اشتغال دولتی مورد نیاز کشور را تکمیل کند و بسیار محدود و در برخی از رشته‌ها که من‌حیث‌المجموع هم با هم برابری می‌کرد، این اتفاق افتاد؛ در یک سری از رشته‌ها سهمیه زنان افزایش نشان می‌داد که خیلی هم متفاوت نبود؛ جز رشته‌هایی که به مناسبت شرعی، صرفاً از زنان گرفته می‌شود و کاهش‌هایی که در بعضی از رشته‌ها نسبت به زنان دیده می‌شد،در مجموع فاصله خیلی معناداری را نشان نمی‌داد.

البته قصد من دفاع از سهمیه‌بندی جنسیتی نیست، ولی به طور جدی اعتقاد دارم که ادامه تحصیل و هدایت شغلی یک نیاز واقعی جامعه است. ما هم باید در تمام حوزه‌هایمان آمایش سرزمینی داشته باشند؛ دقیقاً این مشکلی است که با آن روبه‌رو هستیم؛ یعنی بچه‌هایی که با رتبه‌های خوب وارد دانشگاه می‌شوند و تازه در دانشگاه متوجه این می‌شوند که تصور درستی از آینده تحصیلی و شغلی‌شان نداشته‌اند. این مسئله در مورد زنانخیلی جدی است؛ چون حضور اجتماعی در دوران نوجوانی برای زنان محدودیت‌های جدی‌تری دارد و آشنایی‌شان با آینده تحصیلی و شغلی‌شان خیلی جدی نیست، لذا هدایت شغلی و تحصیلی خصوصاً بر اساس نیازهای شخصی و نیازهای کشور یک ضرورت جدی است که باید پیگیری شود.

-    سلطان‌خواه؛ در اینجا دو مطلب وجود دارد: یک اینکه در نگاه کلان هم در حوزه زنان و هم مردان، نگاه سهمیه‌بندی و سهم‌خواهی کردن نباید در نظر گرفته شود. نگاه کلان این است که ما بسترها را برای رشد و شکوفایی همه استعدادها؛ اعم از زن و مرد و همچنین بعد از پرورش این استعدادها زمینه برای نقش‌آفرینی و اثرگذاری را فراهم کنیم که در حوزه علم و فناوری سیاست‌های کلان جمهوری اسلامی‌به همین شکل بوده است و امروز ما ثمره آن را در حضور جدی زنان در عرصه‌های مختلف علمی‌و تحقیقی و دانشگاهی می‌بینیم؛ اما به طور خاص‌موضوعی که شما به عنوان سهمیه‌بندی جنسیتی مطرح کردید،به نظر من یک نگاه پایین‌تری است و بر می‌گردد به سیاست‌های خاص‌تر؛ اینکه ما حسب آمایش سرزمینیو حسب نیازهای سرزمینی‌مان، باید جوانان را برای پاسخ به چه نیازهایی تربیت و هدایت کنیم. البته این سیاست‌ها، سیاست‌های ثانویه‌ای است که در طول زمان ممکن است تغییر کند. مثلاً یک زمان ممکن است به انباشتگی فارغ‌التحصیلان در یک رشته برسیم، اعم از دختر یا پسر؛ که باید آنها را به سمت دیگر.هدایت‌ کنیم. این سیاست‌های ثانویه، هر زمانی ممکن است اتفاق بیفتد و به هر حال سیاست‌هایی هستند که باید عملیاتی شوند.

ما هم در معاونت علمی، تلاش کردیم که در حوزه‌های سیاست‌گذاری‌هایفکری، مثلاً در ستادهای فناوری‌های راهبردی و در کارگروه‌های دانش و صنعت از زنان زبده و برجسته آن حوزه‌ها استفاده کنیم و عرصه را برای حضور و اثرگذاری فکری‌شان در حوزه‌های مرتبط با خودمان فراهم سازیم.

فاطمه بداغی، نسرین سلطانخواه

-    آیا معاونت علمی رئیس‌جمهور در خصوص کاهش مشکلات دختران نخبه هم اقدامی صورت داد؟؛ قاعدتاً دختران نخبه با توانایی‌های ویژه در زمینه‌هایی نظیر ازدواج و... مشکلاتی دارند، چه برنامه‌‌ریزی خاصی نسبت به کاهش این قشر صورت گرفته و یا در معاونت و یا در بدنه دولت به این مسئله توجه شد؟
-    بداغی؛ درخصوص اینکه آیا لزوماً تحصیلات عالیه زنان می‌تواند در ازدواج آنها تأثیر منفی داشته باشد؛ به نظر من تأثیر منفی در مردان و زنان برابر است؛ یعنی پسران ما وقتی که قرار است در 18 سالگی دیپلم بگیرند و در 22 سالگی هم لیسانس و وقتی به کار برسند که 23 یا 24 به بالا هستند، ازدواج‌شان به تأخیر می‌افتد. همین شرایط برای دختران هم وجود دارد؛ یعنی تأثیرات تحصیل و اشتغال در ازدواج برابر است.

منتهی آیا اینکه زنان لزوماً باید با مردانی با درآمد بیشتر، شغل بالاتر، و تحصیلات عالیه‌تر ازدواج کنند، اگر چنین تصوری وجود دارد، باید فرهنگ این تصور اصلاح شود؛ یعنی زن و مرد وقتی هدف مشترکی برای تأمین معیشت خانواده دارند، ممکن است در یک مقطعی یکی از آنها بتواند مقطعی از تحصیلی را زودتر و دیگری دیرتر تمام کند. در حوزه اشتغال هم همین‌گونه است؛ ممکن است در یک مقطعی درآمد زن بیشتر باشد و در مقطعی درآمد مرد. در هر حال هیچ‌کدام از این امور نباید تأثیری در زندگی مشترک داشته باشند. اگر چنین تصوری وجود دارد باید اینها اصلاح شود و البته الگوی منعطف اشتغال بانوان حتماً به این موضوع کمک می‌کند.

من فکر می‌کنم اگر ما زوایای زن بودن را در مسئولیت‌ها و مدیریت‌ها و در دانشگاه‌ها و سایر مناصب علمی‌، جدی‌تر ببینیم، می‌توان این اختلافات را کاهش داد و تبلیغ فرهنگی مثبت شود. چون وضعیت‌ زنان در کشور در حال تغییرات است، لذا بایستی از نظر فرهنگی هم، برای این تغییرات آمادگی‌های بیشتری فراهم شود.

-    سلطان‌خواه؛ من می‌خواهم این سؤال را مطرح کنم که اصلاً هدف غایی و نهایی ما از اینکه زنان تحصیلات عالیه داشته باشند و فرصت داشته باشند برای اینکه راه علم‌آموزی و کسب دانش را طی کنند، چیست؟ هدف غایی این است که جامعه‌ای با فرهنگ رشدیافته داشته باشیم و یکی از راه‌های رسیدن به این هدف این است که زنان ما هم هم‌پای مردان به آن رشد فکری و علمی دست یابند. درحقیقت نمی‌شود فاصله چشم‌گیری بین نیمی‌از جمعیت با نیمیبه لحاظ سطح فکری و اندیشه وجود داشته باشند؛ و به‌طور خاص‌تر اینکه یک زن در شئونات مختلف اثرگذاری‌ به عنوان یک مادر، اگر مادر دانشمند و فهمیده‌ای باشد، بهتر می‌تواند در تربیت فرزندانش مؤثر باشد، مدیر توانمندتری می‌تواند باشد، می‌تواند مشاور داناتری برای همسرش باشد.

ما می‌گوییم یک خانمی دیپلم بگیرند ولی تا همان دیپلم‌ دانش و معرفت خوبی یاد بگیرد وآموخته‌هایش هم به طور عام و هم به طور خاص به دردش بخورد؛ و هم کاربرد عمومی‌ و هم اقتصادی برایش داشته باشد. با این نگاه از زنی که تحصیل‌کرده‌تر است انتظار می‌رود که در روابط اجتماعی و انسانی و خانوادگی و خصوصی‌اش متواضع‌تر و عاقل‌تر باشد، در تربیت فرزندانش بهتر عمل کند؛ ما هم در بنیاد علمی‌نخبگان و معاونت علمی‌همیشه تلاش داشتیم که این نگاه را غالب کنیم.

-    با توجه به اینکه دولت، دولت خانواده‌محور بوده و گفتمان خانواده‌محور داشته است، این گفتمان خودش را در برنامه‌های علمی ‌چگونه نشان می‌داد؟ آیا اصلاً لحاظ می‌شد؟
-    سلطان‌خواه؛ مسئله‌ای که حدود 5-4 سال پیش در دولت نهم از سوی رئیس‌جمهور مطرح شد و با تمسخر و پوزخند عده‌ای مواجه شد، این بود که آقای رئیس‌جمهور گفتند که باید سیاست‌های جمعیتی کشورمان متحول شود و زاد و ولد برای افزایش جمعیت جوان صورت گیرد؛ به‌ویژه اینکه کشور ما کشوری است که مردم‌اش نسبت به مردم دیگر دنیا ضریب هوشی بالاتری دارند و در آینده بالاترین سرما‌یه‌های کشور همان سرمایه انسانی توانمندش است و به همین دلیل است که در دنیا برای جذب مغزها و جذب نخبگان سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی می‌کنند. وقتی رئیس‌جمهور این مسئله را مطرح کردند یک عده تمسخر کردند و بعد که مقام معظم رهبری فرمودند و کشور به این سمت حرکت کرد؛ یکی از کارهایی که ما در بنیاد شروع کردیم و باید این برنامه توسط همکاران ما که در این مسئولیت هستند ادامه پیدا کند، سیاست افزایش جمعیت جمعیت نخبگانی کشور بود که ما باید برای آن برنامه دقیقی داشته باشیم.

-    خانم دکتر بداغی شما اشاره کردید به اینکه در برخی موارد رایزنی‌ها و چانه‌زنی‌های زنان دولت، بسیار مؤثر بوده است. این موارد را کمی جزئی‌تر توضیح دهید.
-    بداغی؛ مثلاً برای بیمه زنان خانه‌دار که به وزارت‌خانه‌های متعددی مربوط می‌شود، و خیلی چانه‌زنی کردیم و ده‌ها جلسه تخصصی برگزار کردیم. یا مثلاً بحث ساماندهی مرکز مشاوره ازدواج خانواده است با چندین دستگاه مرتبط است که طبعاً هماهنگ کردن و به جمع‌بندی رساندن آن کار ساده‌ای نبود.

-    سلطان‌خواه؛ در سفرهای استانی کاری که انجام می‌شد و دادگستری مسئول آن بود،این بود که دولت بودجه‌ای بگذارد برای آزاد کردن زندانیانی که بایت دیه و مواردی از این دست در زندان به‌سر می‌برند. این یک بستر عمومی بود که مسئولیت آن نیز با وزارت دادگستری بود، ولی حوزه امور زنان و خانواده از این بستر خیلی خوب استفاده می‌کرد و خیلی فعال بود و بیشترین پیگیری‌ها را خانم مجتهدزاده می‌کردند.

نسرین سلطانخواه

-    بداغی؛ برای خوابگاه‌های دانشجویی دختران، برای ورزشگاه‌های دختران، ‌تعاونی‌های زنان، ‌بازارچه‌های مخصوص زنان، و در مجموع مصوبات دولت در تک‌تک استان‌ها؛ خانم مجتهدزاده واقعاً خیلی دلسوزانه عمل کردند، مشکلات منطقه را کاملاً رصد کردند و با خانم‌های استانی کاملاً مرتبط می‌شدند. و واقعاً روحیه هم‌گرایی خانم مجتهدزاده بسیار تأثیرگذار بود.

-    خانم مجتهدزاده اگر توضیحاتی درخصوص بیمه زنان خانه‌دار یا بحث دورکاری یا هر بحثی که در مورد زنان ترتیب دادید، دارید، بفرمایید.
برای تمام مباحثی که در حوزه زنان انجام شد، مطمئن باشید که کار کارشناسی بسیار دقیق و با حضور اساتید، حقوق‌دانان، افرادی که در حوزه‌های اجتماعی، اقتصادی کار می‌کردند، صورت گرفت و به هیچ عنوان مرکز خودش به تنهایی این تصمیمات را نمی‌گرفت.

ما در بحث بیمه زنان خانه‌دار، با وزارت کار جلسات متعددی به مدت حدوداً بیش از یک سال و یک هفته درمیانداشتیم؛ قبل از آن هم چندین و چند جلسه کارشناسی و ارزیابی‌های پژوهشی و علمی صورت دادیم.

در بحث افزایش مرخصی زایمان، با توجه به میزان تقاضاها و درخواست‌هایی که به مرکز ارسال می‌شد، بررسی‌ها را آغاز کردیم؛وضعیت کشورهای دیگر در این خصوص را بررسی کردیم، و براساس فرمایشاتی که مقام معظم رهبری در این حوزه داشتند و سفارشاتی که در سومین نشست اندیشه‌های راهبردی صورت دادند در این خصوص کهدولت موظف است برای زنان قوانینی را تصویب کند که هم امنیت زن در داخل خانه حفظ شود و هم بتواند حضور اجتماعی داشته باشد؛یعنی این تعادل و توازنبین نقش‌های اجتماعی و نقش مادری و همسری‌ را بتواند حفظ کند. لذا کلی کار کارشناسی با وزارت بهداشت در بحث افزایش مدت زایمان انجام شد که از نظر روانی مادر چه مدت باید در کنار فرزندش باشد.

ما در همه امور این بررسی‌های کارشناسی را صورت دادیم و هیچ کاری بدون کار کارشناسی انجام نشده و همه اسناد و مدارک‌شان نیز موجود است. دورکاری نیز دقیقاً راهبردی بود برای اینکه زن بتواند شغل منعطف داشته باشد. این طرح،طرحی است که در بسیاری از کشورهای دنیا اجرا می‌شود و نتایج بسیار خوبی نیز داشته است.بعد از تصویب دورکاری بنا شد در هر اداره، سه نماینده طراحی کنند که در آن واحد چه مشاغلی می‌تواند به صورت دورکاری اداره شود و به کار صدمه‌ای وارد نیاید؛ بنابراین قانون اصلی اشکالی نداشت. اگر در اجرا مشکلاتی ایجاد می‌شود که نباید اصل آن را کنار گذاشت و مضاف بر این‌ها اینکه اگر اعتقاد داریم زنان ما هم باید مادر باشند، هم باید همسر باشند و هم حضور اجتماعی داشته باشند، باید دولت‌ها برای آن بهایی را بپردازند و تمهیداتی در نظر داشته باشند.همان‌گونه که برای بنزین و آرد و... دولت یارانه در نظر می‌گیرد، برای اصلاح این موارد نیز بایستی تمهیدانی بیندیشد و طبیعی است برای آنکه وضعیت اشتغال زنان کم نشود، باید دولت به کارفرما در قبال این خدمات به زنان، خدماتی ارائه کند؛ مانند اینکه، سهم بیمه اورا کم کند یا ار مالیات معاف سازد.



-    خانم بداغی چه برنامه‌ای برای آینده دارید؛ الان که با کوله‌باری از تجربه هستید و سرتان هم خلوت شده است، مشغول چه کاری هستید؟
-    بداغی؛ من خاطرات 4 سال مدیریت خود را نوشته‌ام و چند پژوهش هم در دست تدوین دارم. مدرس دانشگاه هم هستم.

-    خانم دکتر سلطانخواه شما چطور؟ الان به چه کاری مشغولید؟
-    سلطان‌خواه؛ من هم خاطرات مدیریتی‌‌ام را نوشته‌ام و الان هم مدرس دانشگاه هستم.

-    خانم دکتر سلطانخواه الان ارتباطتان با دولت جدید چطور است؟؛ آیا اصلاً ارتباطی دارید؟ از پتانسیل اجرایی شما در دولت جدید استفاده می‌شود یا خیر؟
- سلطانخواه؛ ارتباطی ندارم، ولی اگر دوستان بخواهند ما تجربیاتمان را منتقل می‌کنیم. این را قبلاً هم خدمت آقای دکتر ستاری که الان مسئولیت معاونت و ریاست بنیاد را برعهده گرفته‌اند، اعلام کرده‌ام که این مسئولیت، امانتی برای من بود که هم فرصت و هم زمان سپری شد و هم اموال و مال. اینها همه امانت‌های ملت در دست ما بوده است؛ اما در حال حاضر ارتباطی ندارم.

-    خانم مجتهدزاده شما چطور؟ ارتباط دارید یا خیر؟ گویا جلسات دوستانه‌ای داشته‌اید.
- مجتهدزاده؛ ارتباطی نبوده است و صرفاًحدود دوبار دعوت کردند و دیدار دوستانه‌ای داشتیم. البته به هر حال ما باید در حوزه زنان از ظرفیت‌های هم استفاده کنیم و هم‌افزایی داشته باشیم و ما در حوزه دفاع مقدس تعاملاتی داریم.

-    خانم دکتر بداغی شما چطور با دولت جدید ارتباط دارید؟ و اینکه از پتانسیل شما استفاده کنند؟
خیر!

-    ممنونم از فرصتی که در اختیار مهرخانه قرار دادید.

انتهای پیام/ 900710
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار