پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۱۴۱۳۷
تاریخ انتشار: ۲۴ آذر ۱۳۹۳ - ۱۳:۰۷
سمیه اکبرپور
توسعه پایدار و تغییرات آب و هوایی از حوزه‌های مهمی است که در ذیل توانمندسازی زنان مطرح و ضرورت تمرکز بر ملاحظات جنسیتی در آن مورد توجه است. رهیافت توسعه پایدار، ناظر بر تمرکز توأمان بر ملاحظات زیست‌محیطی و توسعه اقتصادی بوده و هر دو جنبه، طی دهه‌های اخیر در رویه بین‌المللی در ارتباط با توانمندسازی زنان و ارتقای جایگاه و نقش‌آفرینی مؤثر ایشان تلقی گردیده است.

در این یادداشت، توانمندسازی اقتصادی زنان از منظر نهاد زنان‌ملل‌متحد و رویه داخلی کشورها، با تأکید بر توسعه پایدار تبیین خواهد شد.

الف) نقش توانمندسازی زنان در روند توسعه پایدار و واکنش به تغییرات آب و هوایی
توسعه پایدار مستلزم اقدام در سه عرصه است: حوزه‌های اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی. نقش محوری زنان در هر سه حوزه در موافقت‌نامه ریو+ 20 مورد تأیید قرار گرفته است که مستلزم اقداماتی برای تضمین حقوق و فرصت‌های برابر زنان است و توانمندسازی زنان و رفع موانع تبعیض‌آمیز را در زمینه‌های مختلف از جمله کشاورزی، انرژی، سلامت، آموزش، اشتغال و کاهش تهدیدات بلایای طبیعی به دنبال خواهد داشت.

در این‌جا به برخی از اقدامات نهاد زنان‌ملل‌متحد در زمینه توسعه پایدار و تغییرات آب و هوایی در سطح ملی اشاره خواهیم کرد:

هند
نهاد زنان‌ملل‌متحد توانمندسازی اقتصادی زنان را در الگوی جامع توسعه پایدار با تمرکز بر اقتصاد سبز و تغییرات آب و هوایی مورد توجه قرار داده است. در همین راستا، نهاد زنان‌ملل‌متحد از آموزش زنان سالخورده -به عنوان یک گروه آسیب‌پذیر- در مناطق روستایی در زمینه مهارت‌های ناظر بر کاهش مصرف انرژی حمایت کرده است. به این گروه از زنان در زمینه استفاده از منابع انرژی خورشیدی و استفاده از سوخت‌های پاک در محیط زندگی خود آموزش داده است. این مسئله در مناطق روستایی که از سوخت‌های نفتی و منابع غیرقابل بازگشت آلوده‌کننده محیط زیست استفاده می‌شود، بسیار مهم است. با توجه به اقدامات انجام‌گرفته، تخمین زده شده‌ است که آموزش در زمینه استفاده از منابع خورشیدی در مناطق آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین، تاکنون منجر به صرفه‌جویی در مصرف 160 هزار لیتر نفت در ماه شده است.

غنا
هوای آلوده ناشی از سوخت چوب یا دیگر سوخت‌های مشابه برای پخت‌وپز، یکی از منابع بیماری و مرگ و میر زنان فقیر در سطح جهان است. هم‌چنین زنان در برخی مناطق جهان وقت قابل توجهی را برای جمع‌آوری سوخت صرف می‌کنند که این امر مانع از صرف وقت برای دیگر فعالیت‌ها از جمله کسب درآمد خواهد شد.

نهاد زنان‌ملل‌متحد عضوی از پیمان جهانی برای سوخت‌های پاک برای پخت‌وپز است (1) که ایجاد بازار جهانی برای ابزار و امکانات پخت‌وپز خانگی با سوخت پاک را ترغیب می‌کنند. در کشور غنا، صندوق برابری جنسیتی نهاد زنان‌ملل‌متحد اقدام به معرفی اجاق گازهای پخت‌وپز پاک در منطقه‌ای کرده که تغییرات آب و هوایی در آن تهدیدکننده است. زنانی که از این اجاق گازها استفاده کرده‌اند بنا بر گزارشات موجود، از مزایای آن برای سلامت خود و صرفه‌جویی در وقت و هزینه ابراز رضایت داشتند.

ویتنام
حمایت نهاد زنان‌ملل‌متحد از کنترل تغییرات آب و هوایی و جهت‌دهی به تلاش‌ها در این زمینه، حدود 14 میلیون زن از اتحادیه زنان ویتنام را دربرگرفته تا در مقابل طوفان و دیگر بلایای طبیعی که هر ساله اتفاق می‌افتد، آمادگی بیشتری کسب کنند. برگزاری جلسات آموزشی در مناطق آسیب‌پذیر با هدف آموزش مردم جهت مواجهه با بلایای طبیعی، زنان و مردان و گروه‌های مختلف را به نحو متفاوت متأثر می‌کند. به‌طور مثال، زنان و دختران در مقایسه با مردان و پسران کمتر از مهارت شناکردن برخوردارند. ازآن‌جایی‌که 80 درصد خانوارها در ویتنام دارای رادیو هستند، رادیو می‌تواند نقش مهمی در آموزش زنان و ارتقای آگاهی ایشان در کاهش آسیب‌های بلایای طبیعی ایفا کند.

نپال
از سال 2011 نهاد زنان‌ملل‌متحد در زمینه مشارکت جهانی برای اقدام در مورد توسعه پایدار و اقتصاد سبز حمایت کرده و در این راستا، رهبری زنان و سازمان‌های زنان را به رسمیت شناخته است. از جمله اقدامات اخیر در این زمینه، مدیریت بیش از هزار خانوار و شرکت تجاری در کشور نپال است تا با مشارکت دولت در زمینه کاهش هدر رفتن منابع طبیعی همکاری کنند.

ب) مروری بر مهم‌ترین اسناد بین‌المللی در زمینه برابری جنسیتی و توسعه پایدار
برابری جنسیتی در اسناد و موافقت‌نامه‌های مختلف مرتبط با ملاحظات زیست محیطی مورد توجه قرار گرفته‌اند که مورد تأکید نهاد زنان‌ملل‌متحد نیز بوده و این نهاد در رابطه با ورود ملاحظات جنسیتی و برابری جنسیتی در مواردی اقدامات مؤثری در روند مذاکرات مربوطه انجام داد.

کنفرانس ریو+20
کنفرانس ملل‌متحد در مورد توسعه پایدار یا ریو+20 (2) از 20 تا 22 ژوئن 2012 در ریودوژانیرو برگزار شد. این کنفرانس بیستمین سالگرد کنفرانس ملل‌متحد در مورد محیط زیست و توسعه (1992) (3) بود. دو محور اساسی مطرح در این کنفرانس عبارت بودند از: اقتصاد سبز در زمینه توسعه پایدار و محو فقر؛ و چارچوب ساختاری برای توسعه پایدار.

در سند نهایی اجلاس ریو+20 با عنوان «آینده‌ای که ما می‌خواهیم» بر اهمیت برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان برای توسعه پایدار و آینده مشترک بشریت تأکید و بر لزوم اقداماتی در جهت حقوق، دسترسی و فرصت‌های برابر زنان برای مشارکت در امر اقتصاد و در حوزه تصمیم‌گیری اجتماعی و اقتصادی تصریح شد. هم‌چنین نقش حیاتی زنان در تحقق توسعه پایدار از جمله در زمینه‌های سلامت، آموزش و کاهش خطرات بلایای طبیعی مورد توجه قرار گرفت.

هجدهمین کنفرانس اعضای کنوانسیون تغییرات آب و هوایی
هجدهمین کنفرانس اعضای کنوانسیون تغییرات آب و هوایی (4) از 26 نوامبر تا 7 دسامبر 2012 در دوحه قطر برگزار شد. نهاد زنان‌ملل‌متحد در جریان مذاکرات این اجلاس، نقش بسیار فعالی ایفا کرد تا در تصمیمات و اسناد نهایی این کنفرانس برابری جنسیتی، حقوق زنان و مشارکت زنان در مذاکرات و روند قانون‌گذاری در مورد تغییرات آب و هوایی مورد تصریح قرار گیرد، که البته در عمل نیز چنین امری تحقق یافت. (5)

تشکیل گروه کاری برای تدوین اهداف توسعه پایدار
اخیراً گروه کاری‌ای برای تنظیم اهداف توسعه پایدار (6) تشکیل شده که 16 حوزه کاری را مورد توجه قرار داده است. البته یکی از مهم‌ترین موارد آن برابری جنسیتی و توانمندسازی اقتصادی زنان اعلام گردیده است. البته نکته قابل ذکر آن است که امروزه، توانمندسازی زنان به لحاظ اقتصادی در ارتباط تنگاتنگ با دیگر ملاحظات تلقی می‌شود؛ چنان‌چه پایان دادن به همه اشکال تبعیض و خشونت علیه زنان، تضمین دسترسی زنان به منابع تولید، پایان دادن به ازدواج زود و اجباری دختران، تقسیم برابر مسئولیت‌های ناظر بر کارهای بدون مزد مانند نگهداری از کودکان و امور خانه‌داری و تأمین حقوق سلامت جنسی و باروری نیز از جنبه‌های مهم آن شمرده شده است.

نتیجه‌گیری
به این ترتیب در سال‌های اخیر شاهد آن هستیم که موضوع توانمندسازی زنان، قلمروی وسیعی از موضوعات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی را دربرمی‌گیرد و صرفاً به مسئله اشتغال و درآمد عادلانه محدود نمی‌شود و البته در سطح بین‌المللی با توجه به دغدغه‌های مشترک جامعه بین‌المللی که حمایت از محیط‌ زیست،  مقابله با آلودگی آن و لزوم واکنش در مقابل تغییرات آب و هوایی از جمله مهم‌ترین موارد آن است، هم‌چنان مسئله توانمندسازی و ایفای نقش مؤثر زنان و دختران مورد تأکید است و در این زمینه جایگاه دولت‌ها در جهت درک صحیح و همه‌جانبه از مسئله و سپس لزوم واکنش دقیق و مؤثر، از اهمیت به‌سزایی برخوردار است.

پی‌نوشت
1.    the Global Alliance for Clean Cook Stoves
2.    The United Nations Conference on Sustainable Development, or Rio+20
3.    UN Conference on the Environment and Development
4.    The 18th Conference of the Parties to the United Nations Framework Convention on Climate Change (COP-18)
5.    www.unwomen.org
6.    Sustainable Development Goals

*کارشناس روابط‌ بین‌الملل
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار