پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۱۶۵۵۰
تاریخ انتشار: ۰۲ بهمن ۱۳۹۴ - ۲۱:۱۷
زهره خراسانی
در خصوص حجاب گفته ها و نوشته ها فراوان است اما آنچه در مناظر عمومی دیده می شود بیانگر دو نتیجه است: فاصله این گفته ها شنیده ها و نوشته ها به میزانی است که به گوش حاضران در عرصه عمومی نرسیده است و یا اینکه ادبیات این گفته ها و نوشته ها به آن میزان از گفتار عموم افراد بیگانه است که نتیجه ای از آن حاصل نمی¬شود. این بیگانگی گفتاری را می توان از چند منظر دید: شاید نویسندگان و گویندگان این مقوله آنچنان از فضای عمومی جامعه دورند که مقوله، موضوع و توصیه آنها اشتراکی با دغدغه مخاطب آن ندارد. شاید لحن این گفته ها و نوشته ها به نحوی آمرانه است که برای مخاطبان برخورنده است ؛ آنها را ابژه هایی می بینند که قدرت گفتگو و فهم و در نتیجه مشارکت در حوزه موضوعات عرصه عمومی را ندارند. بر زمین ماندن اینگونه توصیه های دستوری از جانب مخاطبان دور از ذهن نیست؛ آنان به تصور ابژه منفعل از خود معترض اند. شاید سوم را می توان تعجب و شگفتی از نادیده گرفتن تنوع اقوامی دانست که تفاوت اقلیمی ـ فرهنگی، شرایط خاص و تلقی شان از بحث پوشش در این گفته ها و نوشته ها است. با این مقدمه نوشتار حاضر، با بی ادعایی در تبیین باصطلاح معضلات حوزه پوشش، بر آن است که این بحث را از منظری متفاوت به بحث بگذارد.

بسیار شنیده و دیده ایم که زنان ایرانی از عهد باستان پوششی داشته اند که، جز صورت و بعضا موها، دیگر قسمت های بدن آنها به زیبایی پوشیده بوده است. بررسی تصاویر باقیمانده از پوشش زنان و حتی مردان در طی تاریخ ایران بیانگر پیچیدگی و زیبایی تدریجی پوشاک آنان است . از منظر فرهنگی این پیچیدگی بیانگر پیشرفت تمدن مادی در ارائه مدلهای متنوع، لباسهای دوخته شده و تزئین آنهاست. اما وجه مشترک این پوشاک در پوشیدگی آنهاست. اگر چه تصاویر باقیمانده مربوط به طبقه بالای ممکلت است، همانطور که گزارش بسیاری از وقایع تاریخی مربوط به طبقه بالای دولتهاست، اما گزارش های پراکنده باقیمانده تاییدی بر اصل پوشش در میان تمام زنان است؛ اگرچه میزان پیچیدگی دوخت یا تزئین آنها کمتر از پوشاک زنان ثروتمند باشد. بدین ترتیب است که آراستگی و پوشیدگی زن ایرانی مساله نیست که شک و تردیدی بر آن باشد.

ارتباط بحث پوشش با فرهنگ یا بهتر بگوییم این مساله که اساسا پوشش یک امر فرهنگی است، لزوم تعریفی از فرهنگ ایجاب می کند. تعاریف متعددی از فرهنگ موجود است اما منتخب نویسنده تعریف انگلهارت از فرهنگ است: «فرهنگ نظامی از نگرش ها، ارزش ها و دانشی است که به طرز گسترده در میان مردم مشترک است و از نسلی به نسل دیگر منتقل می شود. در حالیکه طبیعت انسانی از لحاظ زیست شناختی، فطری و عمومی است. فرهنگ فراگرفته می شود و ممکن است از یک جامعه به جامعه ای دیگر تغییر کند». (اینگلهارت، ۱۹:۱۳۷۳)

بسیار شنیده ایم که فرهنگ از جامعه ای به جامعه دیگر متفاوت است اما بحث تغییرات فرهنگی درون یک جامعه کمتر توجه می شود. چرا که اصل و انتظار بر این است که مردم یک کشور تا حد زیادی در مسائل فرهنگی شبیه یکدیگر باشند و اختلافات را به نفع یکپارچگی ملی به حداقل برسانند. در خصوص کشور ما این مساله اما جدی است. ایران را کشوری با فرهنگ‌های چندگانه می دانند. تاریخ ایران با همین اقوام متنوع شکل گرفته است و اینطور نیست که مانند برخی کشورهای جدید التاسیس این تنوع ناشی از مهاجرت اقوام گوناگون حاصل شده باشد. به این ترتیب است که اقوام گوناگون در عین پای¬بندی به ایران اسلامی به آداب و رسوم خود نیز وفادار مانده اند و به نقش قالی¬ای تبدیل شده اند که تنوع رنگها در آن تنها به زیبایی آن افزوده است.

در جامعه ایرانی با ویژگی های قومی و اقلیمی متنوع و با توجه به تورم نسل جوان و مطالبات ویژه خود، نیاز به ادبیات جدیدی برای گفتگو در حوزه مسائل عمومی احساس می شود. اما به نظر می رسد عملکرد متولیان این امر در این حوزه این مناسبت را در نظر ندارد.

جوان امروز در جامعه ایرانی دارای سه هویت ایرانی- اسلامی و نیمه سنتی – نیمه مدرن است. تاملی گذرا بر این سه مولفه بیانگر آن است که بازتولید فرهنگ متعلقین هر یک از هویت های مذکور و انتساب آن به کل جامعه ایرانی اشتباهی بزرگ است.چنانچه اکنون نیز شاهد آن هستیم که بازتولید رسانه ای طبقه متوسط تهرانی سبب تحقیر و کوچک شماری هویت های قومی دیگر شده است؛ توهمی که تنها بازنمایی غیر حقیقی رسانه ای و امکانات پایتخت نشینی عامل آن است.

سامان بخشیدن به چنین وضعیتی در جامعه ایرانی بیش از هر چیز نیازمند مشارکت فرهنگی اقوام در اتخاذ سیاستهای عمومی فرهنگی و کنترل دائم بازخورد این سیاست در سطح جامعه است؛ تا به سمت گروه، طبقه یا قومیت خاصی مصادره نشود. غفلت از این دو مهم سبب می شود که جامعه خود را مخاطب این تصمیمات ندانسته و بنابراین از آن تمکین نکند.

در جامعه فعلی، برای تصمیم سازی نیازمند ارتباط هوشمند بیشتری جهت گفتگو و شرکت دادن مخاطبین در امور مربوط به آنها هستیم. در غیر این صورت است که برنامه های طولانی مدت و با سرمایه های اقتصادی کلان کمترین تغییرات را بهمراه خواهند داشت. عقیم ماندن تلاش ها در این زمینه به جهت غفلت از المان های مذکور و گرفتار آمدن در دور باطل تکرار این اشتباهات تنها نتیجه اش باقی ماندن در شرایط بحران و ناامیدی مسئولان از تغییر شرایط و توهم تغییر ناپذیر بودن را ایجاد خواهد کرد.به این ترتیب است که تحت عنوان تساهل و آسان گیری وضعیت را رها کرده و تنها نظاره گر پیامدهای آسیب زای آن در دیگر عرصه های جامعه می شویم؛ در حالیکه مساله اصلی تغییر الگوی گفتگو و اتخاذ سیاست است نه چاره ناپذیر بودن شرایط.

انتهای پیام/ 930610

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: