پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۲۶۸۸۲
تعداد نظرات: ۱ نظر
تاریخ انتشار: ۰۲ تير ۱۳۹۵ - ۱۰:۴۰
بررسی روانشناختی و جامعه‌شناختی روابط فرازناشویی؛
«رابطه ما از دوستی معمولی شروع شد و بعد از چند سال به ازدواج رسید. عادت بدی داشت؛ روزی که خوب بود، حالش خیلی خوب بود، ولی اگر مشکلی پیش میومد، بی‌محلی می‌کرد. به این قضیه شک کردم. یکی از دوستاش بهم سرنخ داد که فلانی با پسری دوست شده. برای خرید به مغازه رفته و شماره گرفته بود و... . من هم شکم بیشتر شد تا مچش را گرفتم..».


بعد از ظهر جمعه است. صدای زن همسایه در بین گریه‌هایش نامفهوم به گوش می‌رسد. فریادها ادامه دارد... صدا واضح‌تر می‌شود. زن با گریه با همسرش بحث می‌کند... گویا بحث بر سر رابطه مرد با زنی دیگر است. شنیدن این صداها شاید امروز چندان عجیب نباشد. وضعیت زمانی که به دادگاه‌ها می‌روی و پای درد و دل زنان و مردان می‌نشینی وخیم‌تر می‌شود.

«بحث‌مان بالا گرفته بود. دیگر آن دو نفری نبودیم که شش سال پیش پای سفره عقد نشستیم. انگار غریبه بودیم. مدت‌ها بود مشکلاتم را برای همکارم تعریف می‌کردم که شاید هم‌جنسش را بهتر بشناسد و راه‌حلی بدهد. چقدر این صحبت‌ها آرام‌ام می‌کرد. گاهی نیز در تلگرام به او پیام می‌دادم. اوایل واهمه داشتم که نکند همسرم بفهمد و باز هم جنجالی به پا شود. حرف‌ها و دلداری‌های‌مان که بیشتر شد، رمز گوشی‌ام را عوض کردم. رابطه‌مان به دیدارهای خصوصی در خانه‌اش کشیده شده بود... بالاخره همسرم فهمید...» داستان خیانت، قصه‌ای تازه نیست، اما امروز انواع آن و میزان گستردگی‌اش قابل تأمل است. این موضوع را زمانی می‌توان بهتر احساس کرد که داستان را از زبان افراد خیانت‌دیده بخوانیم.

فکر می‌کنم نداشتن مهارت‌های لازم برای جذب همسرم باعث خیانت شد
طوبی با 45 سال سن حدود 20 سال است که از همسر خود خیانت می‌بیند. او می‌گوید: «حدود 25 سالگی از دیگران شنیدم که همسرم خیانت کرده و از طریق عکس‌هایی که با زنان دیگر داشت و وسایلی که در ماشینش جا می‌گذاشتن، فهمیدم خیانت می‌کنه. اول سعی کردم به روی خودم نیارم، اما نتونستم و به همسرم گفتم، اما با انکار منو به دیوانگی متهم کرد! دو تا بچه داشتم و به‌خاطر اون‌ها به زندگی ادامه دادم، اما همچنان همسرم خیانت می‌کند. بی‌خیال شده‌ام و پیگیری نمی‌کنم، اما هنوز هم ناراحت مي‌شم. فکر می‌کنم نداشتن درک متقابل و مهارت‌هایی لازم برای جذب همسر باعث این اتفاق‌ها شد».

سادگی من باعث خیانت شد
مهسای 25 ساله هم در زندگی‌اش خیانت را تجربه کرده است. او که انگار چندان تمایلی به بازگوکردن جزییات ندارد، می‌گوید: «از طریق رفتارهای خودش و ارتباطش با اطرافیان مشترکمون فهمیدم بهم خیانت کرده. با چت‌کردن طرف دوم را شناخته و ارتباط برقرار کرده بود. دلیلشو ازش پرسیدم و اونم مثل همیشه با این جمله که مهم اینه که من تو رو دوست دارم و می‌خوامت، آرومم می‌کرد. خیلی خونسرد و بی‌خیال فقط با زبون‌بازی کارایی می‌کرد که یادم بره. سادگی من و دوست‌داشتن بیش از اندازه‌ام و بروز این دوست‌داشتن، باعث شد به خودش این اجازه رو بده. مجبور شدم به این زندگی دو ساله پایان بدم و دیگه هم برنگشتم».

همکلاسی‌اش را به من ترجیح داد
محمود 33 ساله از تجربه خیانت‌اش این‌طور می‌گوید: «در 26 سالگی بین ما فقط یک دوستی ساده بود که بعد از سه سال شکل جدی‌تری به خودش گرفت و خانواده‌ها در جریان قرار گرفتن و ازدواج پیش اومد. مدتی بعد رفتارش کاملاً عوض شد و رابطمون خیلی زود سرد شد؛ تا این‌که یک روز نزدیک آموزشگاه زبانی که درس می‌خوند، کاری برام پیش اومد و به صورت اتفاقی دیدم که تو ماشین یه غریبه نشسته. فکر کردم شاید یکی از آشناهای خانوادگی‌شون باشه، اما وقتی از روی کنجکاوی تعقیب‌شون کردم و رفتارهای صمیمانه‌شون رو دیدم، با ماشین پیچیدم جلوشون و رفتم جلو. وقتی من را دید شوکه شد، اما طوری وانمود کرد که اصلاً من رو نمی‌شناسه. فهمیدم که قطعاً اون پسر را به من ترجیح می‌ده و همین رفتارش باعث شد، من شوکه بشم. پسر که فکر می‌کرد من مزاحمم برای درگیری جلو اومد. بعدها فهمیدم در آموزشگاه هم‌کلاسی بودن و از این راه آشنا شدن. الان دوباره در شرف ازدواج با یکی از آشناهای خانوادگی‌مون هستم».

برگشت به نقطه تاریک زندگی‌ام محال است
کوروش از زندگی مشترک 6 ساله‌اش که در 28 سالگی به پایان رسیده، می‌گوید: «رابطه ما از دوستی معمولی شروع شد و بعد از چند سال به ازدواج رسید. عادت بدی داشت؛ روزی که خوب بود، حالش خیلی خوب بود، ولی اگر مشکلی پیش میومد، بی‌محلی می‌کرد. به این قضیه شک کردم. یکی از دوستاش بهم سرنخ داد که فلانی با پسری دوست شده. برای خرید به مغازه رفته و شماره گرفته بود و... . من هم شکم بیشتر شد تا مچش را گرفتم. فهمید که آخرشه، با بی‌احترامی خودشو ازم دور می‌کرد. جدا شدیم و حالا برگشت به نقطه تاریک زندگیم محاله. سی درصد این اتفاق تقصیر خودم بود؛ چون زیاد بهش گیر می‌دادم، ولی کلاً ذات خرابی داشت».

خیانت زن و مرد به یکدیگر
روانشناسی در مورد داستان یکی از مراجعانش می‌گفت: «روزی مردی 32 ساله با این شکایت که همسرم به من خیانت کرده، مراجعه کرد. پس از بررسی متوجه تعارضاتی در زندگی زناشویی‌شان هم در بحث عاطفی و هم در بعد جنسی شدم؛ به‌طوری‌که بعد از پنج یا شش سال در زندگی مشترک، زن هنوز نتوانسته بود ارضا شدن را تجربه کند؛ زیرا مهارت‌های جنسی مرد پایین بود و از طرف دیگر در روابط عاطفی‌شان هم بر سر این موضوع درگیری ایجاد شده بود.

مرد گفت برایتان عجیب نیست که برخورد تندی با همسرم نکردم؟ ازش خواستم دلیل این موضوع را توضیح دهد که گفت خودم هم خیانت کردم.

مشخص بود هر دو ضعف‌های فردی و شخصیتی دارند و در بستر ناآرام زندگی مشترک قرار گرفته‌اند و نتوانسته‌اند زندگی خوبی داشته باشند و هر دو به جای حل مسأله، خیانت کرده بودند. در این شش سال برای درمان مشکل‌شان به مشاور، روانشناس و پزشک مراجعه نکرده بودند. در ابتدا مرد به‌صورت پنهانی خیانت کرده بود و زن متوجه نشده بود و بعد از مدتی مرد متوجه روابط پنهانی همسرش شده بود. مرد در محیط کار ارتباط گرفته بود و زن در فضای مجازی و هر دو رابطه جنسی را تجربه کرده بودند».

انواع بی‌وفایی
همیشه در ذهن ما خیانت امری مردانه بود، اما حالا زنانی را می‌بینیم که خیانت را تجربه می‌کنند. اما واقعاً چه تعریفی می‌توان از خیانت مطرح کرد و چرا زوجینی که تصمیم به ساخت زندگی آرامی داشتند، به یکدیگر خیانت می‌کنند؟ کارشناسان معتقدند بی‌وفایی به سه دسته احساسی، جنسی و احساسی- جنسی تقسیم می‌شود.

تفاوت لغزش و خیانت
دکتر علیرضا شیری معتقد است که خیانت به معنای رابطه جنسی خارج از رابطه زناشویی و لغزش به معنای رابطه غیرجنسی خارج از رابطه زناشویی است و درحقیقت میان لغزش و خیانت تفاوت وجود دارد. نمی‌توانیم خیانت را تعریف کنیم مگر آن‌که مفهوم برعکس آن، یعنی مفهوم تعهد را تعریف کنیم. هرچند که مفهوم تعهد نیز مفهوم شفافی نیست؛ بنابراین باید به تعریفی از تعهد تن بدهیم که تعریف جامع و مانعی نیست؛ پس اگر بخواهیم در مورد متوسطی از تعاریف که عمده افراد به آن به صورت عقلایی ورود پیدا کرده‌اند و نه به صورت خط‌کشی‌شده و فلسفی، می‌توان گفت اولین تعهد، تعهد جنسی در ازدواج است؛ یعنی فرد رفتار و تمرکز جنسی‌اش متعلق به فردی است که با او تعهد ازدواج بسته است. دومین لایه تعهد، تعهد عاطفی است؛ برای ورود به بحث تعهد عاطفی ابتدا وارد بحث سواد و هوش عاطفی می‌شوم. سواد و هوش عاطفی یعنی این‌که فرد نسبت به احساساتی که دارد، شفافیت داشته باشد؛ یعنی بداند از چه چیزهایی بدش می‌آید، از چه چیزی حوصله‌اش سر می‌رود و از چه چیزی متنفر است؛ این‌ها همه طیف دارند، هرچقدر هوش و سواد عاطفی فرد بیشتر باشد، دامنه وسیع‌تری از احساسات را تجربه، نام‌گذاری و مدیریت می‌کند. این سه‌گانه، سه‌گانه مهمی است؛ چراکه به فرد کمک می‌کند که بفهمد از این آدم خوش‌اش آمده و بداند این خوش‌آمدن مثلاً به دلیل قیافه این فرد است. درحقیقت همین‌که فرد بداند چهره طرف مقابل است که باعث احساس او شده نه شخصیت و ویژگی‌های او؛ یعنی فرد سواد عاطفی دارد. در تعهد عاطفی فرد متعهد است تا عواطف خودش را حفظ کند، اما باید جهت این عواطف را مراقبت کند تا به رابطه جنسی منتهی نشود.

روابط فرازناشویی از دید جامعه‌شناختی
به نظر می‌رسد انواع روابط فرازناشویی در جامعه رو به گسترش است و همین امر لزوم بررسی آن را در بستر جامعه‌شناختی روشن می‌کند. به این منظور به سراغ دکتر محمدتقی کرمی، عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی رفتیم. او در این رابطه تصریح کرد: روابط فرازناشویی یکی از مسائل فراگیر جامعه ماست. صرف‌نظر از این‌که به لحاظ آماری عدد چیست، به لحاظ بازنمایی عدد بالاست؛ یعنی تقریباً هرجا می‌رویم این مسأله مطرح است. به نظرم در ابتدا باید آن را درست بفهمیم. در فهمیدنش گاهی تبیین‌های روانشناختی و شخصی مطرح می‌شود. نکته پررنگ برای من این است که وقتی مسأله‌ای در دوره‌ای و در یک مجموعه‌ای از طبقات اجتماعی و گروه‌های اجتماعی فراگیر می‌شود، این را باید اجتماعی دید، نه فردی و روانشناختی که در حال حاضر شرایط به این شکل است. در جامعه ما تحولاتی اتفاق افتاده که باعث شده در سطح خانواده با گسترش این موضوع مواجه شویم. این‌ها مسائلی مانند فردیت اشتدادیافته‌ای است که در جامعه ما وجود دارد و افراد بسیار دنبال خواست‌ها و نگاه‌های‌شان هستند.

دشواری طلاق، بستری برای روابط زناشویی
او با بیان این‌که موضوع بعدی تغییر معنا و کارکرد خانواده است، ادامه داد: خانواده ساخت شبکه‌ای در جامعه ما نیست. خانواده به سمت شکل‌گیری براساس فردیت می‌رود. در این‌جا با یک‌سری مسائلی درگیر هستیم. بعضی از این تغییرات برای برخی افراد دیررس است. مثلاً فرض کنید نسلی از آدم‌های امروز که فردیت تشدیدیافته‌ای دارند، در دوره‌هایی اقدام به ازدواج و تشکیل خانواده کردند که در آن دوره فردیت او پررنگ نبوده و شاید الان از وضعیت زندگی فعلی‌شان راضی نیستند. این گروه گاهی به روابط بیرون از خانواده روی می‌آورند. علاوه بر آن، از جمله نکاتی که به‌عنوان شرایط زمینه‌ای باید به آن توجه کرد، دشوار بودن طلاق با وجود افزایش آن است؛ به همین دلیل خانواده‌هایی که از وضعیت زندگی فعلی خود راضی نیستند، عمدتاً به روابط بیرون از خانواده روی می‌آورند. یعنی شرایط به‌گونه‌ای نیست که بتوانند خانواده قبلی را پایان‌یافته تلقی کنند و وارد رابطه‌ای جدید شوند. در این وضعیت روابط فرازناشویی در این گستردگی‌اش که شاید حدی از آن بازنمایی شده باشد، شکل می‌گیرد.

تأثیر تغییرات ترکیب جمعیت در روابط فرازناشویی
کرمی با اشاره به به‌هم‌ریختگی ترکیب‌های جمعیتی اظهار کرد: در کنار مسائل مذکور، بحث به‌هم‌ریختن ترکیب‌ها و نظم‌های جمعیتی بسیار نقش دارد. در حال حاضر زنان جوان مجرد و زنان مطلقه جوان در جامعه زیاد شده‌اند و عرضه در جامعه بالا رفته است و روابط فرازناشویی را تسهیل می‌کند. از طرف دیگر تقاضا بالا رفته است؛ یعنی نوعی هرزگی و تنوع‌خواهی در مردان و زنان وجود دارد که به بحث‌های خیانت و تعدد زوجات دامن می‌زند. علاوه بر آن، تأثیر رسانه‌ها و بحث‌های تجاری حول دامن‌زدن به سائق جنسی در جامعه ما وجود دارد که باعث تسهیل روابط زناشویی و افزایش خواهان می‌شود. درباره میزان این روابط از گذشته و وضعیت فعلی آمار درستی نداریم. عمده حرف‌ها و تحلیل‌ها براساس تجارب شخصی و شنیده‌هاست؛ بنابراین به نظر می‌رسد آمار بالا یا حداقل رو به رشد است. حدس می‌زنیم به دلیل شرایط جامعه ما که همیشه طلاق امری دشواریاب بوده، افراد در مواقعی که از زندگی‌شان ناراضی باشند، به این مسیر کشیده می‌شوند. طیف وسیعی از این روابط وجود دارد و تمام اقسام این روابط در حال گسترش است.

افزایش ارتباطات فردی و فراجنسیتی زمینه لازم را فراهم می‌کند
عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی با تأکید بر این‌که قطعاً شبکه‌های مجازی روابط فرازناشویی را تسهیل کرده‌ و توسعه داده‌اند، گفت: اشتباه است اگر فکر کنیم که این روابط فقط در زمینه شبکه‌های مجازی اتفاق می‌افتد. فضای انسانی ارتباطی شده و در عین حال ارتباطات فردی و فراجنسیتی افزایش پیدا کرده است. در گذشته روابط مردان و زنان محدود بوده، اما امروزه گسترش پیدا کرده و فقط به فضای مجازی اختصاص ندارد؛ تلفن، فضاهای عمومی، محیط کار و دانشگاه این روابط را تسهیل می‌کنند. به نظر می‌رسد عمدتاً در فضاهای فراغتی این روابط شکل می‌گیرد و تعریف می‌شود.

گروهی از متأهلان احساس می‌کنند که جوانی نکرده‌اند
او در مورد خلأهای موجود در جامعه که منجر به گسترش این روابط می‌شود، تصریح کرد: به جای خلأ از واژه تحول استفاده می‌کنم که در خود، خلأ هم دارد. واژه تحول یعنی مشکلاتی جمعیتی داریم که در گذشته به این شکل نبوده؛ تراکم جمعیتی بالایی داریم که این تراکم تقریباً جمعیت 30 تا 50 ساله‌ها را تشکیل می‌دهد و همان گروهی است که در حال حاضر روابط فرازناشویی مسأله آن‌هاست. در این گروه مشکلاتی مانند طلاق بالا مطرح است؛ یعنی مردان و زنان بیوه فراوانی حضور دارند. در این گروه سنی دختران مجرد را داریم. در این گروه فاصله فرهنگی داریم؛ یعنی سر این هرم که افراد 50 ساله هستند، دوران جوانی‌شان با اوایل انقلاب توأم شده و آخر هرم نیز دهه شصتی‌ها قرار دارند. در کارهای کیفی روابط فرازناشویی اکثر پاسخ‌گوها می‌گویند ما جوانی نکرده‌ایم؛ یعنی جوانی مردان و زنان متأهل در دوره قبض فرهنگی بوده و دوره تأهل‌شان به دوره انعطاف و بسط فرهنگی رسیده است. در واقع گروهی از متأهلان احساس می‌کنند که جوانی نکرده‌اند و باید برگردند و آن را مرور کنند. مسأله بسیار پیچیده است.

تفاوت تعریف روابط فرازناشویی در مردان و زنان
کرمی درباره میزان گستردگی روابط فرازناشویی در زنان و مردان بیان کرد: مسأله این است که تعریف این روابط در مردان با زنان کاملاً متفاوت است. ممکن است یک مرد هم‌زمان با دو یا سه زن در ارتباط باشد که احتمالش بالاتر است و زنی با دو یا سه مرد ارتباط داشته باشد که احتمالش کمتر است. موضوع این است که عرضه و تقاضا هر دو بالاست و اگر مسأله قبلا بیشتر وجه مردانه داشته، الان وجه زنانه هم پیدا کرده و نکته مهم‌تر این است که تک‌عاملی هم نمی‌توان نگاه کرد. گروه‌های مختلف به دلایل مختلف درگیر هستند. ممکن است افراد به دلایل مالی، هوس‌بازی و خواستن‌های خارج از ضابطه، وارد این رابطه شده باشد. به همین دلیل نمی‌توان واقعیت داستان را با یک دلیل تعریف کرد.

چه کسانی خیانت می‌کنند؟
علاوه بر تأثیر بسترهای اجتماعی، ویژگی‌های فردی نیز در انتخاب روابط فرازناشویی بسیار اهمیت دارد. به همین دلیل با علی شیخ‌الاسلامی، پزشک عمومی و سکسوتراپیست به گفت‌و‌گو نشستیم. او با بیان این‌که دلایل زیادی باعث ایجاد روابط فرازناشویی می‌شود، تصریح کرد: اولین عامل، شخصیت فرد است. بررسی‌های علمی نشان می‌دهد برخی افراد که از لحاظ شخصیتی افرادی خودشیفته هستند و روان‌رنجوری‌شان بالاست، آمادگی بیشتری برای روابط فرازناشویی دارند؛ پس تأثیرگذارترین عامل، استعداد فرد است. تعارضات زناشویی و رضایت پایین جنسی در روابط زوجین از دیگر دلایل است. سبک دلبستگی فرد که در کودکی شکل گرفته نیز تأثیرگذار است. کسانی که سبک دلبستگی ناایمن دارند، بیشتر در معرض روابط فرازناشویی هستند. افرادی که روابط جنسی برای‌شان امری آزاد محسوب می‌شود و نسبت به این روابط نگرش‌های مذهبی ندارند و برای‌شان امری ساده و پیش‌پاافتاده است، بیشتر درگیر این قضیه هستند. کسانی که موقعیت یا فرصت خیانت را پیدا کنند، می‌توانند بیشتر در معرض قرار بگیرند. این موقعیت ممکن است در شرایط محیط کار و در رابطه نزدیک با همکاران فرد باشد و بعداً به روابط جنسی کشیده شود. همچنین با گسترش فضای مجازی افراد در این فضا به دلیل عدم رعایت برخی حریم‌ها و حرمت‌ها و زیر پا گذاشتن مرز قانونی کشورها، ارتباطات راحت‌تری را با جنس مخالف برقرار می‌کنند و در نتیجه می‌توانند زمینه خیانت را فراهم کنند. موضوع بعدی درآمد فرد است؛ افرادی که درآمد بالایی دارند یا موفقیت‌های شغلی و تحصیلی بالایی دارند، بیشتر در معرض روابط فرازناشویی هستند. افراد با سابقه طلاق نیز زمینه روابط فرازناشویی بیشتری در آن‌ها وجود دارد. افرادی که در سنین پایین ازدواج کرده‌اند هم بیشتر از افرادی که در سنین بالاتر ازدواج کرده‌اند، در معرض روابط فرازناشویی هستند.

پاک‌کردن صورت مسأله؛ راهی که برخی انتخاب می‌کنند
او با اشاره به این‌که برخی افراد صورت‌مسأله را پاک می‌کنند، تصریح کرد: در روابط زوجین افراد انتظاراتی از یکدیگر دارند. اگر انتظارات نامعقول و بیش از حد باشد یا انتظارات معقولی باشد که از سوی طرف مقابل برآورده نشود، منجر به نارضایتی در زندگی زناشویی می‌شود. نارضایتی در زندگی زناشویی به سردشدن روابط دو نفر می‌انجامد و این سردشدن روابط و کم‌شدن صمیمیت بین دو نفر، می‌تواند در افرادی با زمینه شخصیتی لازم، تسهیل‌کننده باشد و منجر به این شود که فرد به جای اصلاح روابط، صورت‌مسأله را پاک کند و رابطه دیگری را جایگزین کند. فردی که مشکلاتی با همسرش دارد، نمی‌تواند مسأله را حل کند و برای حل آن از کمک‌های حرفه‌ای مشاوران و روانشناسان هم گریزان است، صورت‌مسأله را پاک می‌کند و با فرد دیگری درگیر رابطه می‌شود تا بتواند صمیمیت مورد نیاز را در تجربه جدیدی به دست بیاورد.

عوامل تشدیدکننده اجتماعی
شیخ‌السلامی درباره عوامل تشدید‌کننده در جامعه اظهار کرد: یکی از آن‌ها باورها و ارزش‌های اجتماعی است که اگر کنترل اجتماعی روی این مسأله نباشد، فرد را بیشتر به این سمت هدایت می‌کند؛ زیرا بحث آسیب‌های اجتماعی دو عامل اصلی دارد؛ یکی خودکنترلی و دیگری کنترل اجتماعی. افرادی که خودکنترلی ندارند، اگر کنترل اجتماعی قوی باشد، مانع گرایش‌شان به سمت بزه‌کاری می‌شود. آن‌چه امروز در جامعه ما وجود دارد، این است که ارزش‌ها و باورهای جامعه تا حدودی کم‌رنگ شده و این باعث می‌شود افراد فضای بیشتری داشته باشند و احساس کنند از این بابت کنترلی در جامعه وجود ندارد؛ امروز به نسبت گذشته با روابط یک زن و مرد برخورد نمی‌شود و مشکلی ندارد. از طرف دیگر گسترش شبکه‌های اجتماعی باعث فراهم‌شدن زمینه این‌گونه ارتباطات شده است. در گذشته ارتباطات رودررو بود، اما امروز به دلیل وجود شبکه‌های اجتماعی و فراگیرشدن ابزارهای مدرن ارتباطی، امکان برقراری روابط تسهیل و بیشتر شده است و افراد به‌راحتی می‌توانند در فضای تلگرام با دیگرانی که هیچ ارتباطی با هم ندارند شروع به صحبت کنند و ارتباط بگیرند. از طرف دیگر به دلیل گذر از سنت به مدرنیته و تغییرات جامعه در این راستا و گسترش ابزارهای رسانه‌ای، بخشی از ارزش‌های اجتماعی کم‌رنگ شده و این هم عامل تسهیل‌کننده دیگری است. گسترش ماهواره در خانه‌ها و ساده‌انگاری روابط زن و مرد در فیلم‌ها و سریال‌های ماهواره‌ای و عادی‌سازی این‌گونه ارتباطات در بستر جامعه، زمینه را فراهم می‌کند تا افراد راحت‌تر وارد این نوع روابط شوند که معمولاً در ابتدا رابطه عاطفی است و کم‌کم میزان صمیمیت افزایش پیدا می‌کند و گاهی به روابط جنسی هم ختم شود. به دنبال تحقیقی در آمریکا افزایش میزان زنان با ظاهری جذاب و زنان مطلقه باعث افزایش میزان روابط فرازناشویی در جامعه می‌شود که در حال حاضر این دو عامل در کشور ما افزایش یافته است.

مردان تنها 5 درصد بیش از زنان به روابط فرازناشویی گرایش دارند
این سکسوتراپیست با بیان این‌که در مطالعات مختلف آمارهای گرایش زنان و مردان به این‌گونه روابط متفاوت است، افزود: براساس آن‌چه در جوامع آمریکایی و اروپایی مطالعه شده، گرایش مردان به روابط فرازناشویی مقداری بیشتر از زنان است، اما تفاوت خیلی زیاد نیست که بگوییم بیشتر یک قشر به این سمت می‌روند. در جامعه آمریکا آمارها خیلی متفاوت است؛ از 20 درصد تا 70 درصد در زنان و از 25 درصد تا 75 درصد در مردان گرایش دارند. یکی از دلایل تفاوت آماری این است که افراد باید خوداظهاری کنند و با توجه به محافظه‌کاربودن، این مسائل را بیان نمی‌کنند؛ به همین دلیل شاید در بسیاری از تحقیقات نتوان به آمار دقیقی دست یافت. در جامعه ما مطالعه آماری صورت نگرفته است و هیچ‌گونه آمار رسمی، علمی و تحقیقاتی در این حوزه نداریم که بخواهیم به آن استناد کنیم و براساس آن نظری دهیم. در کل رابطه فرازناشویی دو طرف دارد که یک زن و یک مرد هستند. در نتیجه به نظر من آمارها تفاوت چندانی نمی‌کند.

پس از خیانت چه کنیم؟
او به نوع رفتار مناسب پس از تجربه خیانت اشاره کرد و ادامه داد: ارایه راه‌کاری مشخص و یکسان برای همه افراد سخت است. روابط فرازناشویی آسیب زیادی به رابطه دو طرف می‌زند و بخشش از سوی فردی که خیانت دیده، خیلی سخت است. به همین دلیل بسته به نگرش فرد نسبت به همسرش و میزان توانایی کنار آمدن، راه‌کارها متفاوت خواهد بود. آن‌چه به‌طورکلی توصیه می‌کنیم این است که فرد قبل از برخورد هیجانی، به واکاوی رابطه خود با همسری که خیانت کرده، بپردازد و ببیند آیا در رابطه دونفره‌‌شان و در زندگی مشترک مشکلاتی وجود داشته و میزان صمیمیت و تعارضات زندگی زناشویی‌شان را بررسی کنند. در صورت وجود مشکل، در وهله اول برای حل آن‌ها تلاش کنند و با مراجعه به روانشناسان به‌صورت حرفه‌ای کمک بگیرند. تا زمانی که اعتماد دوباره شکل بگیرد، همسری که خیانت کرده باید رفتارهای اعتمادسازی داشته باشد تا به تدریج در پروسه زمانی سه ماه تا یک سال اعتماد ازدست‌رفته را بازسازی کند و بتواند رابطه را به شکل اول خود برگردانند و حتی با کمک مشاوران و روانشناسان، مشکلات رابطه اول را برطرف کنند و میزان صمیمیت و رضایت از رابطه دونفره را بالا ببرند. از طرف دیگر فردی که خیانت کرده نیاز به جلسات مشاوره فردی دارد تا ضعف‌های فردی و شخصیتی‌اش به‌صورت جداگانه درمان شود تا این عمل به‌عنوان رفتاری اعتمادساز کمک کند و بخشش فرد مقابل را داشته باشد.

چگونه از خیانت پیشگیری کنیم؟
شیخ‌الاسلامی به ارایه راه‌کارهایی برای پیشگیری از روابط فرازناشویی پرداخت و گفت: زوجین باید پیش از ازدواج، آموزش‌ها و مهارت‌های لازم برای داشتن یک زندگی زناشویی موفق را ببینند و در کارگاه‌ها و کلاس‌هایی که به این منظور برگزار می‌شود، شرکت کنند. خود را به‌خوبی بشناسنند و ویژگی‌های فردی و شخصیتی خود را به‌طور کامل شناسایی کنند و همسرشان را متناسب با ویژگی‌های فردی و شخصیتی خود انتخاب کنند که بهترین هماهنگی و بهترین رابطه را با او شکل دهند. همچنین زوجین در ارتباط دونفره مهارت‌هایی لازم دارند؛ مهارت‌های گفتگوی بین همسران، مهارت کنترل خشم همسر، مهارت حل تعارض دونفره از مواردی است که باید یاد بگیرند و اگر مسأله‌ و مشکلی در زندگی‌شان وجود داشت، به راحتی با هم صحبت و مسأله را حل کنند. تحقیقات نشان داده کسانی که شیوه‌های حل تعارض را بلدند و می‌توانند یک ارتباط عاطفی و صمیمانه پایدار با فرد مقابل شکل دهند، از روابط فرازناشویی مصون هستند؛ لذا کسانی که بخواهند ازدواج کنند اگر بتوانند انتخاب درستی داشته باشند و مهارت‌های لازم را قبل از ازدواج فرابگیرند، قطعاً می‌توانند در زندگی زناشویی‌شان رابطه بهتر و تعارضات کمتری را تجربه، زمینه مشکل را برطرف و از بروز این مشکلات پیشگیری کنند.

نقش و وظیفه کنترل اجتماعی
این سکسوتراپیست به نقش رسانه‌ها و کنترل اجتماعی اشاره و تأکید کرد: در بحث کنترل اجتماعی باید در رسانه‌ها و ابزارهای اطلاع‌رسانی تلاشی صوت بگیرد تا بحث عادی‌سازی موضوع حل شود. در جامعه ما به جای تأکید بر مسائل فردی و درونی فرد به عنوان عامل اصلی روابط فرازناشویی، جریانی ایجاد شده که وقتی رابطه فرازناشویی اتفاق می‌افتد، خلأی در زندگی زناشویی بوده و همسری که خیانت کرده، مظلوم است؛ از این بابت که آن خلأ در وجودش ایجاد شده و آن خلأ را شریک زندگی‌اش ایجاد کرده است. باوری در وجود زنانی که مراجعه می‌کنند ایجاد شده که مگر من چه چیزی برایش کم گذاشته‌ام؟ من که از همه نظر سعی کردم همسرم را تأمین کنم، چرا باید مورد خیانت قرار بگیرم؟ افراد با مشکل اعتماد به نفسی مراجعه می‌کنند که نشأت‌گرفته از باوری غلط در جامعه است که مشکل روابط فرازناشویی را به همسر خیانت‌دیده نسبت می‌دهد. این توجیه روابط فرازناشویی برای افرادی است که این کار را انجام می‌دهند. اولین عامل، عامل فردی و شخصیتی فرد است که منجر به خیانت می‌شود، اما در بستری مشکل‌دار و پرتنش که تسهیل‌کننده است. فردی که خیانت می‌کند مشکلات فردی و شخصیتی دارد که عامل اصلی خیانتش همین مسأله است، نه تعارضات زندگی. این را متأسفانه می‌بینیم که در رسانه‌ها عادی‌سازی می‌کنند. خواهشمندم رسانه‌ها روی مسائل فردی تأکید داشته باشند تا کمک کند این موضوع را در کشور خودمان مهار یا کمتر کنیم. توصیه ما به زوج‌ها این است که در مراحل اولیه مشکلات در زندگی، چه جنسی و چه عاطفی، سعی کنند از افراد متبحر و کاردان در این حوزه مشاوره بگیرند و مشکل را حل کنند و نگذارند کار به جایی برسد که صورت‌مسأله را پاک کنند و درگیر رابطه نادرستی به شکل رابطه فرازناشویی شوند.

با وجود این‌که آماری از روابط فرازناشویی در کشور مطرح نشده است، اما بازنمایی آن بالاست که از مراجعان به دادگاه‌ها و پرداختن جامعه‌شناسان و روانشناسان می‌توان به این موضوع پی برد. از دید جامعه‌شناختی در جامعه تحولاتی مانند دشواری در طلاق، تغییرات ترکیب جمعیتی، افزایش ارتباطات فردی و فراجنسیتی رخ داده است که منجر به این‌گونه روابط می‌شود. از دید روانشناختی نیز شخصیت فرد، تعارضات زناشویی، عدم پایبندی به مسائل مذهبی و گسترش استفاده از فضای مجازی از جمله عوامل تسهیل‌کننده روابط فرازناشویی است.

برای حل این معضل در درجه اول انتخاب صحیح همسر آینده و آگاهی مناسب از نحوه تعامل در زندگی مشترک، راه‌کار پیشنهادی است و توجه به موضوع کنترل اجتماعی که امروزه نسبت به گذشته کم‌رنگ شده، می‌تواند بستر چنین روابطی را محدودتر کند. در کنار این نکات، توجه به تمام مواردی که فضا را برای بروز این نوع روابط فراهم می‌کند (که در قسمت‌های بالا به‌طور مفصل به آن‌ها اشاره شده) ضروری می‌نماید.

*کلیه اسامی اشخاصی که خاطرات خود را تعریف کرده‌اند، مستعار است.

**الهام برمکی

منتشرشده در شماره چهارم ویژه‌نامه زنان صبح روزنامه صبح نو
نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۱
انتشار یافته: ۱
سعید نریمانی
|
France
|
۱۵:۵۲ - ۱۳۹۵/۰۴/۰۶
0
0
سلام
ضمن تشکّر از نگارنده ی محترم برای رنجی که به منظور ارائه ی مطالب مندرج بر خود برای تحمیل نموده اند، عدم پایبندی به مسائل مذهبی ریشه در فرهنگ و آداب و عادات مذهبی افراد جامعه دارد که ایشان تسامحاً این مؤلفه را ذیل مفاهیم روان شناختی گنجانده اند. چه بهتر بود که علاوه بر متغیّرهای فردی و اجتماعی مؤثر در بروز پدیده ی خیانت متغیّرهای فرهنگی مؤثر در بروز این پدیده نیز ارائه می شد.
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: