پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۲۹۴۷۷
تاریخ انتشار: ۱۲ آبان ۱۳۹۵ - ۰۹:۲۵
در میزگرد سیاست‌های وزارت بهداشت برای سلامتی زنان مطرح شد؛
سلامت زنان همواره به‌عنوان یکی از شاخصه‌های مهم سلامتی جوامع شناخته می‌شود زیرا در صورت نداشتن سلامت این قشر، وضعیت سلامت خانواده نیز تهدید می‌شود. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کشور در ایران به‌عنوان مهمترین نهاد متولی سلامت شناخته می‌شود؛ به همین منظور و برای روشن شدن سیاست‌های این وزارتخانه در حوزه زنان میزگردی را در دفتر سلامت جمعيت، خانواده و مدارس با حضور دکتر محمد اسماعیل مطلق، مدير كل این دفتر؛ دکتر مهران‌دخت عابدینی، متخصص زنان و زایمان اداره سلامت مادران وزارت بهداشت و لیلا هادی پور، کارشناس اداره سلامت مادران برگزار کردیم.


سلامت زنان همواره به‌عنوان یکی از شاخصه‌های مهم سلامتی جوامع شناخته می‌شود زیرا در صورت نداشتن سلامت این قشر، وضعیت سلامت خانواده نیز تهدید می‌شود. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کشور در ایران به‌عنوان مهمترین نهاد متولی سلامت شناخته می‌شود؛ به همین منظور و برای روشن شدن سیاست‌های این وزارتخانه در حوزه زنان میزگردی را در دفتر سلامت جمعيت، خانواده و مدارس با حضور دکتر محمد اسماعیل مطلق، مدير كل این دفتر؛ دکتر مهران‌دخت عابدینی، متخصص زنان و زایمان اداره سلامت مادران وزارت بهداشت و لیلا هادی پور، کارشناس اداره سلامت مادران برگزار کردیم.

-    یکی از وزاتخانه‌هایی که مشاور امور بانوانش به‌تازگی در یک سال اخیر منصوب شده است، وزارت بهداشت است اما این فرد عملا فعالیتی ندارد. به نظر شما ضرورتی برای وجود این پست در وزارتخانه وجود ندارد؟
دکتر مطلق:
دفتر سلامت خانواده 9 اداره دارد که هرکدام در سنین مختلف برای سلامت زنان برنامه دارند. از طرفی با معاون امور زنان و خانواه رئیس‌جمهور ارتباط تنگاتنگ داریم و هر هفته جلساتی برگزار می‌شود. در کنار آن با مشاورین زنان استانداری‌ها هم به‌خصوص در بحث میانسالان (30 تا 70 سال) ارتباط داریم.

ما همه مشاور هستیم یک نفر مشاور نمی‌تواند همه کارها را انجام بدهد؛ زیرا ادارات بسیار زیادی در وزارت بهداشت وجود دارد که خدمات سلامت زنان را ارایه می‌دهد.

بسته خدمت مردان یائسه در حال طراحی است
-    چقدر برنامه‌های تدوین شده توسط این وزارتخانه، میان زنان و مردان مشترک است و در چه مواردی سعی می‌شود، برش جنسیتی زده شود؟
دکتر مطلق:
بیش از 70 درصد کارهایی که در وزاتخانه برای سلامت انجام می‌دهیم در حوزه زنان است. برای نوزادان تا کودکان پنج ساله دختر و پسر بسته خدمتی مشترکی تعریف شده است. بسته‌های مشترکی هم مانند واکسیناسیون و رشد و نمو وجود دارد. برای نوجوانان از 6 تا 18 سال دو بسته خدمتی جداگانه (یک بسته خدمتی برای پسرها و یک بسته برای دخترها) طراحی شده است. در بحث خود مراقبتی برای دخترها یک بسته و برای پسرها هم یک بسته، در بحث بلوغ برای دخترها یک بسته و برای پسرها یک بسته تدوین شده است. در مواردی مختص زنان براساس سن و وضعیت فیزیولوژیک و فیزیوپاتولوژیک آن‌ها بسته خدمت ارایه می‌شود. مثلاً یک بسته کامل خدمت برای زنان  یائسه تدوین شده اما برای مردان در دست انجام است. در بحث ازدواج نیز برای زنان بسته خدمتی طراحی شده است و آموزش‌های قبل از ازدواج برای زنان ارایه می‌شود. همچنین یک بسته خدمتی سواد سلامت داریم که هدف ارتقای سواد سلامت و پیشگیری از بیماری‌هاست.

برای زنان بسته‌های خدمتی پیش از دوران بارداری و زمان بارداری با عنوان مراقبت‌های ادغام یافته سلامت مادران طراحی شده که هدف آن ارتقای سلامت مادران باردار است. در این زمینه داخل مراکز بهداشتی درمانی یک نوع خدمت و در بیمارستان نوع دیگری از خدمت ارایه می‌شود. این مجموعه نظام کشوری مراقبت مرگ مادری است که تا 42 روز بعد از زایمان خدمت ارایه می‌کند.

واکسیناسیون آنفولانزا برای مادران باردار
آخرین برنامه برای مادران باردار، واکسیناسیون آنفولانزا و آموزش‌های زایمان در مراکز بهداشتی درمانی، مراکز سلامت جامعه، پایگاه و خانه‌های بهداشت است که این آموزش‌ها، زنان باردار را برای زایمان در بیمارستان آماده می‌کند.

-    برخی مسائل شاید به نظر مشترک زن و مرد باشد ولی وجه زنانه پررنگی دارند؛ مانند سونوگرافی که همه فارغ از جنسیت خود ممکن است به آن نیاز داشته باشند، ولی به دلیل مسائل فرهنگی، اگر این بعد در نظر گرفته نشود، عملا در بسیاری از مناطق دسترسی زنان به آن محدود می‌شود. یا در بحث فقر حرکتی کارمندان که به نظر در وهله نخست، امری مشترک است، ولی در زنان به دلیل حرکت کمترشان در طول روز آسیب‌های بیشتری خواهد داشت. تا چه حد در سیاست‌گذاری‌ها به وجود فرهنگی و اجتماعی که ممکن است جنسیت را پررنگ کند، توجه می‌شود؟
دکتر مطلق:
کار ما ارایه خدمت و نرم‌افزار است. بسته خدمتی تهیه می‌کنیم و به مراقبین سلامت یا ماماها می‌دهیم. ممکن است در جایی تعداد ماما کافی نباشد که رسیدگی به این موضوع وظیفه من نیست. شبکه تعیین می‌کند چه تعداد ماما کجا باشد.

-    در هر حال شما مدیر کل دفتر سلامت جمعیت و خانواده هستید؛ قطعاً در جلساتی که با معاونان و مدیران کل وزارتخانه دارید، نظرتان را بیان می‌کنید.
دکتر مطلق:
در دولت یازدهم به نظر من هم تعداد متخصصین رادیولوژی زن زیاد شده و هم دوره کاملی برای متخصصین زنان گذاشته شده تا با سونوگرافی و انجام آن آشنا شوند و فلوشیپ‌های متعددی تربیت شده‌اند. به سمتی می‌رویم که تعداد متخصص رادیولوژی زن زیاد است و معاونت آموزشی و معاونت درمان دوره‌های متعددی برگزار کرده‌اند تا در آینده بسیار نزدیک مشکلی از این بابت نباشد.

-    مسأله را جامع‌تر از سونوگرافی ببینیم. چقدر در برنامه‌ریزی‌ها به این مسائل فرهنگی - اجتماعی توجه می‌کنید؟
دکتر مطلق:
سیاست‌هایی که اجرا می‌کنیم بر اساس سه سیاست ابلاغی مقام معظم رهبری در رابطه با سلامت، افزایش جمعیت و نرخ باروری بالای 2.1 و خانواده است.  بر اساس این سیاست‌ها بندهایی به‌طور ویژه به مادران توجه دارد که در این زمینه‌ها کار می‌کنیم؛ زیرا به ما تکلیف شده است.

شروع غربالگری سازمان‌یافته سرطان‌های دهانه رحم، پستان و روده بزرگ از آذرماه
-    ارزیابی شما از وضعیت غربالگری بیماری‌های زنان مثل انواع سرطان‌های زنان چیست؟ پوشش آن را کامل می‌دانید؟ برنامه آینده وزارت بهداشت در این زمینه چیست؟
دکتر مطلق:
دو سرطان مهم دهانه رحم و پستان در زنان مطرح است که در طرح تحول نظام سلامت و خدمات نوین سلامت برای آن برنامه غربالگری پیش‌بینی شده است. تا به حال غربالگری سازمان یافته برای این دو سرطان نداشتیم.

خوشبختانه در خدمات نوین سلامت، غربالگری سازمان‌یافته همراه با تست‌های تکمیلی برای سرطان دهانه رحم پیش‌بینی شده است. در واقع اول تست ویروس HPV انجام می‌شود که اگر مثبت یا منفی باشد برحسب نتیجه، اقدامات بعدی صورت می‌گیرد؛ مثلا پاپ اسمیر، بیوپسی یا هر اقدام دیگری که لازم است، انجام می‌شود.

برنامه تشخیص زود هنگام سرطان دهانه رحم را داریم که براساس علائمی که فرد پیدا می‌کند هر پنج سال یک بار مورد بررسی قرار می‌گیرد و تست‌های لازم برایش انجام می‌شود. این سرطان در زنان ایرانی در حال افزایش است در نتیجه برنامه‌ریزی برای غربالگری سازمان یافته از نظر ما اهمیت دارد.

میزان بروز سرطان دهانه رحم در زنان ایران نسبت به سایر کشورهای دنیا به خصوص کشورهای پیشرفته بسیار کم است اما در زنان ایران در حال افزایش است.

در سال گذشته در قالب خدمات نوین طرح تحول بدون اینکه غربالگری سازمان‌یافته داشته باشیم، حدود 276هزار مورد لام پاپ اسمیر در بخش دولتی تهیه شد؛ یعنی زنان از برنامه غربالگری سرطان استقبال می‌کنند. در بخش خصوصی هم مراجعات زنان نسبتاً کامل و کافی است. امیدواریم زنان به اندازه کافی از برنامه سازمان‌یافته غربالگری جدید استقبال کنند. افزایش استقبال نیازمند این است که سواد سلامت آن‌ها در ارتباط با سلامت دهانه رحم افزایش پیدا کند و آموزش‌های لازم را ما به زنان بدیم که مراجعات به‌موقع برای انجام غربالگری این سرطان داشته باشند به‌خصوص در صورت مشاهده علامت، برای تشخیص زودهنگام به‌موقع مراجعه کنند.

در مورد سرطان پستان هم در قالب خدمات نوین سلامت از امسال غربالگری سازمان‌یافته به صورت معاینه پستان توسط ماما در نظام شبکه فراهم شده است. در کنار آن آموزش خودآزمایی پستان به زنان داده می‌شود و آن‌ها باید ماهانه خودشان معاینه پستان انجام دهند. برنامه‌ای برای خودارزیابی سلامت در زنان وجود دارد که خودشان را از نظر عوامل خطر سرطان پستان مورد بررسی قرار بدهند و اگر عامل خطر دارند، برنامه‌های غربالگری کامل‌تری برای آن‌ها انجام می‌شود. غربالگری سرطان دهانه رحم و سرطان پستان از 30 سالگی شروع می‌شود.

قرار است غربالگری سرطان روده بزرگ نیز هم برای زنان و هم برای مردان در خدمات نوین سلامت با آزمایش مدفوع و انجام کولونوسکوپی انجام شود. غربالگری سرطان روده بزرگ که جزو سرطان‌های شایع کشور هم در زنان و هم در مردان است از سن 50 سالگی شروع می‌شود.

غربالگری فعالانه است و مراقب سلامت به بیمار مراجعه می‌کند
-    به چه شکلی است؟ مثلا در غربالگری بینایی‌سنجی به مهدکودک‌ها مراجعه می‌کنند و همه کودکان غربال می‌شوند.
دکتر مطلق:
در برنامه تحول نظام سلامت که یکی از کارهای بسیار خوب دولت یازدهم است غربالگری‌ها به صورت فعال است. 11 میلیون زن و مرد در حاشیه شهر زندگی می‌کنند که پرونده الکترونیک دارند و باید برنامه تحول خدمات نوین سلامت را دریافت کنند.

این اقدام در شهرها به زودی در سال‌های 95 و 96 انجام می‌شود و اگر خانواده‌ای مراجعه نکند، مراقبین سلامت با آن‌ها صحبت می‌کنند و اقدامات غربالگری‌ها را انجام می‌دهد.

هدف کاهش 20 درصدی مرگ افراد 30 تا 70 سال است؛ به همین منظور برنامه‌ها به‌صورت فعال هستند. در روستاها بهورز و در حاشیه شهر و شهرها مراقبین سلامت غربالگری را انجام خواهند داد. این نیروها در حال گذراندن دوره‌های آموزشی هستند که تا 15 آبان تمام می‌شود و از اول آذر این فعالیت در کل کشور شروع می‌شود.

-    طی چه دوره‌ای این ارزیابی انجام می‌شود؟
دکتر مطلق:
همیشه برنامه‌های‌ ما از پیش‌بینی سازمان بهداشت جهانی جلوتر انجام می‌شود. یک از دستاوردهای نظام جمهوری اسلامی این است که با توجه به داشتن خدمات بهداشت اولیه در کشور، شبکه، نیرو در روستا، حاشیه شهر و شهر همیشه از پیش‌بینی سازمان بهداشت جهانی جلوتر هستیم. مثلا الان در کاهش مرگ مادر و کاهش مرگ کودک و نوزاد جلوتر هستیم.

-    پیش‌بینی سازمان بهداشت جهانی چقدر هست؟
دکتر مطلق:
براساس پیش‌بینی سازمان بهداشت جهانی باید تا سال 2025، 25 درصد احتمال مرگ ناشی از بیماری‌های غیرواگیر کاهش پیدا کند.

-    در صورت شروع غربالگری در آذرماه، پایان آن چه زمانی خواهد بود؟
دکتر مطلق:
غربالگری‌ها برای این سه سرطان تقریباً هر سه سال یک بار در نظر گرفته شده است. بنابراین در عرض سه سال گروه هدف باید به‌طور کامل تحت پوشش قرار بگیرند. البته به این معنی نیست که بعد از سه سال این غربالگری‌ها ادامه پیدا نمی‌کند زیرا باید هر سه سال غربالگری شوند. بنابراین گروه هدف غربالگری سرطان دهانه رحم که 30 تا 60 سال است باید در سه سال پوشش داده شوند. گروه غربالگری سرطان پستان که 30 تا 70 سال است باید در سه سال پوشش کامل داده بشوند و گروه غربالگری سرطان روده بزرگ که 50 تا 70 سال است باید تا سه سال پوشش کامل داده شوند. به‌طور سازمان‌یافته از آن‌ها فراخوان و به‌طور فعالانه خدمات ارایه می‌شود. کسی که از 40 سالگی وارد برنامه غربالگری سرطان دهانه رحم می‌شود تا 60 سالگی هر سه سال یکبار برای غربالگری مجدد باید مراجعه کند. البته عوامل خطر سرطان دهانه رحم در سه سال ارزیابی می‌شود اما تست غربالگری برای ویروس HPV هر ده سال یکبار برای زنان (از 30 تا 60 سالگی) و بررسی علائم سرطان دهانه رحم برای تشخیص زودهنگام سرطان از 3 تا 5 سال یکبار است. در سرطان پستان هر سه سال یکبار برای افراد عادی و برای کسانی که عوامل خطر دارند، فاصله‌ها کوتاه می‌شود.

گروه بهداشتی براساس دستورالعمل‌هایی که دریافت می‌کنند و پروتکل‌هایی که خدمات را تعریف کرده‌‌اند، می‌دانند که کدام گروه هدف را با چه فاصله زمانی برای انجام غربالگری دعوت کنند.

این یک جریان دوسویه است که طرف دیگر مردم هستند. با این که ما فعال هستیم و به سراغ‌شان می‌ریم باید آگاهی‌های لازم جهت مراجعات به‌موقع را داشته باشند که اینجا نقش رسانه‌ها مهم می‌شود.

سبک زندگی ناسالم، بیشترین مشکل زنان ایرانی
-    در حال حاضر بیشترین مشکلی که زنان ایرانی از لحاظ سلامت دارند، چیست و وزارت بهداشت برای این مشکلات چه برنامه‌هایی دارد؟
دکتر مطلق:
در ارزیابی‌هایی که براساس شواهد ملی و  بین‌المللی برای زنان کشور (گروه سنی 30 تا 59 سال) انجام شده؛ از جمله مطالعه بار بیماری‌ها، مطالعه نظام ثبت مرگ، مطالعه نظام ثبت سرطان، پروژه‌های مختلف، کوهورت‌های داخل کشور و مطالعات بین‌المللی نشان می‌دهد که بیشترین گرفتاری زنان در این دوره سنی در هسته مرکزی آن مسائل مرتبط با سبک زندگی است که همین سبک زندگی عامل خطری برای بسیاری از بیماری ها از جمله بیماری‌های غیرواگیر، سرطان‌ها، مشکلات یائسگی است که خیلی از مواردش با شیوه زندگی درست قابل پیشگیری و درمان است. بنابراین با تمرکز روی سه مسأله اصلی که تغذیه سالم، فعالیت فیزیکی مطلوب و عدم مصرف دخانیات، الکل و مواد مخدر، بسیاری از مسائل سلامتی قابل کنترل است.

با تغییر کوچک در فعالیت فیزیکی، تغذیه و کنترل چاقی، بسیاری از بیماری‌ها از جمله چاقی و مشکلات تخمک‌گذاری کاهش می‌یابد که در صورت بی‌توجهی سندروم تخمدان پلی‌کیستیک را ایجاد می‌کند و منجر به عدم باروری می‌شود. چاقی با بسیاری از سرطان‌ها، بیماری‌های غیرواگیر مزمن مانند دیابت، فشار خون بالا، چربی خون و بیماری‌های قلبی عروقی و سکته قلبی و مغزی و مرگ زودهنگام مرتبط است.

در ایران هم فعالیت فیزیکی زنان و هم شاخص‌های تن‌سنجی و چاقی شکمی مشکل دارد که یک عامل خطر برای بیماری‌های قلبی است.

-    تا چه میزان برنامه‌های وزارت بهداشت براساس تم‌های جهانی سازمان بهداشت جهانی تعریف می‌شود و تا چه حد به مسائل بومی توجه دارد؟
دکتر مطلق:
برنامه ما براساس سیاست‌های نظام جمهوری اسلامی مانند سند چشم‌انداز سال 1404، سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری در حوزه سلامت، برنامه‌های جمعیتی و خانواده انجام می‌پذیرد. براساس آن‌ها بسته‌های خدمت طراحی می‌شود. ایران عضو سازمان بهداشت جهانی و جزو منطقه مدیترانه شرقی است. برنامه‌هایی که آن‌ها تدوین می‌کنند را لحاظ می‌کنیم اما برنامه‌های ما بیشتر در چارچوب سبک زندگی اسلامی ایرانی است.

دکتر عابدینی:
شاخص‌هایی از طرف سازمان جهانی بهداشت تعیین می‌شود که کشورهای عضو متعهد می‌شوند به آن شاخص‌ها دستیابی پیدا کنند. در برخی شاخص‌ها مثل مرگ مادران یکی از اهداف این است که دسترسی افراد در نقاط مختلف کشور به خدمات مراقبت‌های زایمان به شکلی شود که نابرابری به سمت بهره‌مندی همه برود. وقتی چنین شاخصی تعریف می‌شود پس ما در بخش سیاست‌گذاری به سمت پایین نمودار می‌رویم تا برایشان کار ویژه‌ای صورت بگیرد. بنابراین در کنار اینکه دستیابی به یک شاخص بین‌المللی تبدیل به هدفی در داخل کشور می‌شود، در قسمت‌های مختلف هم به میزان خاص خودش بهره می‌بریم.

دکتر مطلق: سازمان‌های جهانی برنامه‌های پیشنهادی خود را تعریف می‌کند و در مناطق مختلف با جلسات مکرر که با حضور نمایندگان کشورهای عضو برگزار می‌شود، برنامه‌های بین‌المللی تبدیل به برنامه‌های منطقه‌ای می‌شود که عموما نماینده ایران هم در این جلسات شرکت می‌کند. برای اجرای این برنامه‌ها در کشور، دوباره جلسات برنامه‌یزی گذاشته می‌شود و آن‌ها را بومی‌سازی می‌کنیم. همین الان برنامه کنترل بیماری‌های غیرواگیر را در گروه 30 تا 70 سال داریم که ایرانی شده‌اش در بسته خدمات نوین قرار گرفته است با شواهد و مدارک ملی تطبیق داده شده و اولویت‌های ملی را رویش اعمال کرده‌اند و براساس ساختار، شرایط فرهنگی، ساختار نظام سلامت و امکانات داخل کشور تعدیل می‌شود و متناسب با شرایط کشور برنامه به‌صورت اجرایی در می‌آید.

عدم امکان تصمیم‌گیری پزشکان زن برای انتخاب شهر محل خدمت
-    یکی از عمده‌ترین مسائل در حوزه زنان، وضعیت توزیع پزشکان زن و تجهیزات مربوط است. چرا در این زمینه بعد از این همه سال و با وجود نیروی کافی، همچنان شاهد این مسائل هستیم؟ وزارت بهداشت چه برنامه‌ای برای حل آن دارد؟
دکتر مطلق:
باید وضعیت را در قبل و بعد از انقلاب مقایسه کنیم. تعداد متخصصین، پزشکان عمومی، ماما و کارشناسان قبل و بعد از انقلاب چگونه بودند؟ در سال‌های اخیر وضعیت خیلی بهتر شده است. برنامه‌های جدید وزارت بهداشت و درمان تربیت متخصص در مناطق محروم است. به نظرم در چند سال آینده این مشکل در کل کشور رفع می‌شود. در حال حاضر در تمام روستاها کمبود پزشک عمومی نداریم.

مسأله دیگر این است که وقتی یک آقای پزشک تصمیم می‌گیرد، خودش تصمیم می‌گیرد. اما وقتی یک خانم متخصص متاهل و صاحب فرزند می‌خواهد تصمیم بگیرد، حتما با خانواده و همسرش تصمیم می‌گیرد. به همین دلیل ممکن است به برخی مناطق نتوانند بروند.

در تمام بیمارستان‌های کشور ( بالای 700 بیمارستان) متخصص زنان، بیهوشی، داخلی، اطفال و جراح داریم که متخصص زنان حتما زن است؛ در صورتی که قبلا اصلا اینگونه نبود.

امروز گرایش پزشکان چه زن و چه مرد برای حضور در تهران بیشتر است. باید در مناطق محروم وضعیت زندگی را از نظر معیشتی، آموزشی و امکانات رفاهی به گونه‌ای ایجاد کرد که متخصصان زن بتواند به همراه خانواده در آنجا زندگی کنند.
 
-    در بحث سلامت مادران جزئیاتی از برنامه‌هایی که انجام شده و و رویکرد آینده را بفرمایید.
دکتر عابدینی:
هدف اداره مادران سلامت مادران پیش از بارداری و در دوره بارداری تا 42 روز بعد از زایمان است. در این اداره مراقبت، بهبود و به روز کردن مراقبت‌ها، آموزش‌های مستمر کارکنان در مراکز بهداشتی درمانی دولتی و مراکز خصوصی از طریق انجمن‌هاست.

عارضه‌هایی که مادر در دوران بارداری یا زایمان با آن روبرو می‌شوند را رصد و ثبت می‌کنیم. اگر مادر پرخطر است برای نحوه ارجاع و پیگیری و دریافت خدماتش برای بخش خارج و داخل بیمارستان برنامه داریم و اگر احیانا منجر به فوت شود، نظام کشوری مراقبت مرگ مادر را داریم که دانشگاه‌ها موظف هستند موارد را به سرعت گزارش دهند و روی آن‌ها جلساتی داشته باشند که با چه اقداماتی مرگ‌های مشابهی اتفاق نیفتد. به شکلی این مسأله را هم در سطح دانشگاه‌ها هم به‌طور ملی رصد می‌کنیم خصوصا که یکی از شاخصه‌های مهم در اداره سلامت مادران مرگ و میر مادری است.

35 درصد مرگ مادران در خارج از شهر است
-    اکثر مرگ‌و‌میر مادران را در حاشیه شهرها یا روستاهایی می‌بینیم که دسترسی ضعیفی دارند و تا مادر به بیمارستان برسد فوت می‌کند. راهکارتان چیست؟
دکتر عابدینی:
حدود 20 درصد زایمان‌ها مربوط به غیر شهر است 35 درصد مرگ و میر مادران در زایمان مربوط به غیر شهر است. البته شاخص مرگ و میر مادران در زایمان 20 در 100هزار است که در سال‌های گذشته سیر نزولی داشته است.

دکتر مطلق: مرگ مادران در روستاها کمتر از شهر است زیرا آنجا خدمات بهداشت اولیه داریم. مطمئن باشید با اجرای برنامه در حاشیه شهر مرگ مادر از 35 درصد هم کاهش می‌یابد.

دکتر عابدینی:
شاخص مرگ مادر، شاخصی توسعه‌ای است. اگر مادری در طول یک ساعت بتواند به مرکز استان برسد، احتمال مرگش کمتر می‌شود، در حالیکه وقتی پنج ساعت طول می‌کشد از شهرستانی به مرکز استان بروید، قطعا این مادر با خطرات بیشتری مواجه است. در راستای توسعه کلی کشور است که مرگ مادران نیز کاهش می‌یابد. سعی می‌کنیم فعالیت‌های مرتبط با وزرات بهداشت را انجام دهیم اما باید توجه کرد که این شاخص، شاخص مختص وزارت بهداشت نیست.

دکتر مطلق: یکی از کارهای وزارت بهداشت در بحث تحول، توسعه خانه‌های بهداشت در روستاها و تربیت بهورز است که در حال تکمیل هستند. درحال حاضر مشکلات ما در حاشیه شهر است که امروز هر 2500 نفر از آن‌ها یک مراقب سلامت دارند. مراقب می‌داند که چند نفر باردارند و چه زمانی باید زایمان کنند. یکی از کارهای طرح تحول اجرای بسته‌های خدمت در حاشیه شهر بود که باعث می‌شود، دسترسی آسان شود یعنی این را به مرکز سلامت جامع معرفی می‌کند و مرکز او را به بیمارستان ارجاع می‌دهد.

مشکلی در بحث ارجاع داریم که با هماهنگی با معاونت درمان بیمارستان‌ها موظف شده‌اند این افراد را بپذیرند. در حال حاضر در مراکز بهداشت درمانی روستایی اورژانس‌های 115 مستقر شده است که در مرگ و میر مادران نقش خواهد داشت.

مادران اجازه انتخاب سزارین به‌عنوان کالایی لوکس را ندارند
-    یکی از دستاوردهای طرح تحول کاهش سزارین بود. اما هنوز تعداد زیادی از زنان را می‌بینیم که به سزارین رغبت دارند. دلایل این رغبت را بررسی کرده‌اید؟
هادی‌پور:
بارداری و زایمان روند طبیعی زندگی یک زن است و بیماری نیست. وظیفه ما در معاونت بهداشت مراقبت او از نظر بهداشتی است تا اگر بیمار شد بتوانیم یک مادر و نوزاد سالم به جامعه تحویل دهیم. از سال 82 – 83 برای کاهش سزارین برنامه‌ریزی و دلیل گرایش مادر به عمل سزارین را بررسی کردیم. در بررسی‌ها به چهار علت عمده رسیدیم. مادر ما اطلاعات کافی ندارد و نمی‌داند که چه روش زایمانی برایش ارجح است.

از طرفی یک سری آموزش‌ها را باید به ارایه‌دهندگان خدمت مثل پزشک و ماما بدهیم؛ که از سال‌های 82-83 شروع کردیم. بیمارستان‌ها اولین جایی بودند که آموزش به مادران باردار را به شکل کشورهای توسعه‌یافته شروع کردند. به‌طوریکه آموزش تئوری، تقویت عضلات و تکنیک‌های کاهش درد ارایه می‌شد زیرا یکی از علت‌های انتخاب سزارین توسط مادران، ترس از درد زایمان طبیعی بود.

زمانی می‌توانیم از مادرمان بخواهیم فرزند بیاورد که از زایمانش تجربه خوبی داشته باشد. تجربه خوشایند را نمی‌توان با یک مراقبت معمولی فراهم کرد. بنابراین کلاس‌های آمادگی برای زایمان فضایی را برایش فراهم می‌کند که این تجربه خوشایند را داشته باشد. از طرفی بیمارستان‌ها را از لحاظ ارایه خدمات استاندارد کردیم.

در تمام دنیا زایمان را فرآیند طبیعی می‌شناسند که نیاز به بیمارستان ندارد اما به دلیل حفظ بیشتر امنیت مادر او را به بیمارستان می‌آوریم؛ پس باید شرایطی را مانند خانه فراهم کنیم. بنابراین در بیمارستان‌های دولتی و خصوصی فضاسازی شد و اتاق‌های خصوصی برای مادران ساختند تا هر مادری بتواند به اتاقش به همراه همراهش یا همسرش مراجعه کند.

یکی دیگر از مشکلات، مشکلات قانونی بود که پزشکان و ماماها ناخواسته به سمت سزارین می‌رفتند. با نوشتن راهنماهای بالینی و وصل کردن این راهنماها به مراجع قضایی ملزم کردیم که اگر کسی با توجه به گایدلاین‌های استاندارد کار می‌کند، نیازی ندارد که حتما بترسد و روش دیگری انتخاب کند.

در طول یک سال پس از سال 93 حدود 80 هزار مادر باردار را آموزش دادیم که 70 درصدشان زایمان طبیعی کردند. البته 15 تا 20 درصد هم مجبوریم سزارین کنیم زیرا سزارین هم در جایگاه خود مناسب و نجات‌دهنده جان مادر و کودک است.

فعلا حدود 1500 هزار زایمان در کشور داریم که 50 درصد مراقبت‌های در بخش دولتی و 50 درصد مراقبت‌ها در بخش خصوصی ارایه می‌شود. حدود 100 هزار نفر در بخش بهداشت، حدود 100 هزار نفر در بخش درمان و تعدادی در بخش خصوصی آموزش دریافت کردند.

-    برنامه‌ای دارید که کلاس‌های آموزش دوران بارداری را اجباری کنید یا شریط را طوری فراهم کنید که سیال تا تمام زنان بتوانند از آن استفاده کنند زیرا بسیاری از زنان شاغلند و نمی‌توانند در این کلاس‌ها شرکت کنند.
هادی‌پور:
قبل از اجباری کردن خواستیم شرایط را طوری فراهم کنیم که زنان در هر ساعت که می‌خواهند حتی روزهای تعطیل بیایند زیرا کلاس‌ها صرف مرکز بهداشت نیست. می‌توانند از بخش خصوصی خرید خدمت کنند.

مادر به شرطی می‌تواند روش زایمانش را انتخاب کند که دوره‌های آموزشی را بگذراند و از مضرات و فواید هر یک از روش‌های زایمان آگاهی پیدا کند.

-    واقعا این اجازه را می‌دهید یا در حد قوانین روی کاغذ است؟ زیرا مادرانی می‌گویند به اجبار برای آن‌ها زایمان طبیعی انجام شده است.
هادی‌پور:
اینکه یک طرحی گاهی درست اجرا نشود، در آن شکی نیست. در همه جای دنیا همه می‌دانند که برای یک فرد نرمال، زایمان طبیعی روشی مناسب است. اگر کسی می‌خواهد با استفاده از امکانات دولتی سزارین را به‌عنوان کالایی لوکس انتخاب کند، چنین اجازه‌ای به او نمی‌دهیم اما اگر بعد از گذراندن دوره کامل آموزش‌ها، همچنان تمایل به سزارین داشت، می‌تواند بخش خصوصی را برای سزارین انتخاب کند.

در بخش خصوصی هم نظارت داریم که تعداد سزارین از درصدی بالاتر نروند. به هر حال باید با مادر طوری صحبت کنند که نگرش و عملکردش را تغییر دهند. نتایج بررسی‌های این کلاس‌ها نشان می‌دهد که درصد خیلی کمی از مادران همچنان دل‌شان می‌خواهد که سزارین شوند و حدود 78 درصد زایمان طبیعی را انتخاب کرده‌اند.

اگر سیاست‌های ما فرزندآوری مادر است، مادر باید زایمان طبیعی داشته باشد که زایمان‌های بعدی‌اش ایمن باشند.

-    در زمینه سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری چه اقداماتی انجام داده‌اید؟
دکتر مطلق:
همانطور که اشاره کردم در تمام سیاست‌گذاری‌های خود سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری را در نظر می‌گیریم. به‌طور مثال پس از ابلاغ سیاست‌های جمعیتی در سال 1393 کارگروه تخصصی تشکیل دادیم و با همکاری ستاد اجرایی فرمان امام پرژه برکت را به منظور درمان ناباروری در مناطق محروم کشور از طریق بهورزان، مراقبین سلامت و کارشناسان به صورت رایگان انجام می‌دهیم. اقدام دیگر ارتقای آگاهی، نگرش و عملکرد جامعه در زمینه عوامل مستعدکننده ناباروری است، احصای عوامل مستعدکننده ناباروری از جمله عوامل محیطی، همکاری برای طراحی مداخلات لازم با کمک دستگاه‌های ذی‌ربط، تدوین استانداردهای خدمات پیشگیری و غربالگری ناباروری و توانمندسازی ارایه کننده‌های خدمات در خصوص بسته خدمتی ناباروری از جمله کارهایی است که داریم انجام میدیم. از طرفی برای کاهش سقط جنین آموزش‌های لازم را ارایه می‌دهیم.

-    در زمینه سقط غیرقانونی چه برنامه‌ای دارید؟
دکتر مطلق:
در یک بررسی از خانواده‌ها 7هزار نفر اعلام کردند که سقط قانونی داشته‌اند اما از میزان سقط جنین غیرقانونی آماری نداریم. در حال حاضر عوارض سقط و مشکلات بعدی آن که احتمال عفونت، افسردگی و بستری در بخش های روانی را بالا می برد، در مراکز به خانواد‌ها اعلام می‌شود.

-    و صحبت پایانی؟
دکتر مطلق: تاکیدم بر این است که وزارت بهداشت در راستای سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری کمیته‌های متعدد دارد و در این مسیر برنامه‌ریزی  و اجرا می‌کند. امروز نخبگان با ما همراه شده‌اند و مردم در مورد بحث تک‌فرزندی، فاصله ازدواج تا فرزند اول، فاصله فرزند اول تا فرزند دوم آگاهی پیدا کرده‌اند. در یک بررسی بین دانشجویان متوجه شدیم جوانان بیش از 80 درصد تمایل به ازدواج و بلافاصله فرزندآوری دارند. آن‌ها دوست دارند بالای 2.3 فرزند داشته باشند. پس باید شرایط رسیدن به این تمایلات را فراهم کنیم.

انتهای پیام/ 940502

**منتشرشده در شماره هجدهم ویژه‌نامه زنان صبح روزنامه صبح نو

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار