پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۳۱۵۴۶
تاریخ انتشار: ۱۳ بهمن ۱۳۹۵ - ۰۹:۰۸
گفت‌و‌گو با حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمودرضا جمشیدی، رئیس مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران
محمودرضا جمشیدی

تقریباً نیم‌قرنی می‌شود که از حضور زنان در حوزه‌های علمیه می‌گذرد و ماحصل این حضور، تربیت زنان مجتهده‌ای چون بانو امین، بانو همایونی، بانو صفاتی و... است. از سویی در طی این سال‌ها حضور و استقبال زنان از تحصیل در حوزه‌های علمیه نیز افزایش چشم‌گیری داشته است. هرچند مقایسه دو حوزه علمیه برادران با قدمتی هزار و چند ساله با حوزه علمیه خواهران با قدمتی حدود 50 سال، کاری غیرمنطقی است، اما با این وجود، به نظر می‌رسد فعالیت‌های زنان در حوزه‌های علمیه، علی‌رغم کمیت بالای آن، کیفیت قابل توجهی ندارد. اما آبا به‌واقع این‌گونه است؟ یا زنان طلبه فعالیت‌های درخورتوجهی دارند که هنوز به جامعه منتقل نشده است؟ این‌ها و سؤالاتی دیگر از این دست، ما را بر آن داشت که به سراغ حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمودرضا جمشیدی، رئیس مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران برویم و این چالش‌ها را مطرح کنیم.

-    اگر مایل باشید در آغاز گفت‌وگو از دستاوردهای حوزه علمیه خواهران صحبت کنیم. به نظر شما به عنوان مدیر حوزه‌های علمیه خواهران، عمده‌ترین دستاوردهای حوزه خواهران در تحقیق و پژوهش تاکنون چه بوده است؟
مسأله پژوهش در حوزه‌های علمیه خواهران حرکت پرشتابی را در سال‌های اخیر داشته که این حرکت پرشتاب هم طلیعه نتایج گران‌باری را در آینده‌ای نه‌چندان دور به ما نشان می‌دهد و هم دستاوردهای نقدی داشته است. امروز اولاً یک سلسله نهادهای تصمیم‌گیر و تصمیم‌ساز در امر پژوهش در حوزه‌های علمیه خواهران تشکیل شده و ما در همه استان‌ها شورای علمی-پژوهشی داریم که نقش سیاست‌گذاری، هدایت، نظارت و پشتیبانی امر پژوهش را در حوزه‌های علمیه خواهران و به تعبیر بنده در استان مربوطه، نسبت به شاغلان به تحصیل و فارغ‌التحصیلان دارند.

خواهران طلبه جایگاه خود را در عرصه پژوهش یافته‌اند
نکته‌ای که برای خود ما در راستای شناسایی طلاب و استعدادهایشان و هدایت و تشویق آنها حائز اهمیت است، شرکت در جشنواره‌های مشترک است. به عنوان نمونه جشنواره علامه حلی به طور مشترک با حوزه‌های برادران برگزار می‌شود، که هشت دوره آن برگزار شده است و میانگین مشارکت خواهران 3160 نفر بوده و در اکثر استان‌های ما، غیر از استان قم، تعداد شرکت‌کنندگان و حائزان رتبه خواهر بیش از شرکت‌کنندگان برادر و حائزین رتبه بودند. این بدان معناست که خواهران جایگاه خود را در عرصه پژوهش یافته‌اند و به ظرفیت خود آگاهند و این نوید یک حرکت موفق و پرشتاب در پژوهش را می‌دهد.

یکی از مشکلات حوزه‌های علمیه از گذشته تا امروز این است که اکثر پژوهش‌ها فردی صورت می‌گیرد و اگر قرار بر فعالیت گروهی بود نیز در قالب مؤسسات شکل می‌گرفت. و این نیازمند عده و عُده و معونه، پشتیبانی‌های مالی بود و لذا کمتر تلاشی برای گروهی کار کردن خود طلبه‌ها صورت گرفته است. یکی از ثمرات هسته‌هایی که در بین اساتید و طلاب تشکیل دادیم، هدایت پژوهش‌های گروهی است. در همین راستا جشنواره گروهی رشد را راه انداختیم که 5 دوره آن را با مشارکت 4480 نفر از طلاب برگزار کردیم و جشنواره بانوی کرامت در موضوعات متنوع ازجمله مسائل پژوهشی را داشتیم، که طی 4 دوره با میانگین مشارکت 1906 نفر از طلاب بوده است.

چاپ مجموعه آثار قرآنی از آثار پژوهشی طلاب در جشنواره‌ها
جالب است بدانید که از آثار پژوهشی طلاب در اکثر جشنواره‌ها، خصوصاً جشنواره رشد، در قالب مجموعه آثار قرآنی، 51 اثر تحت عنوان سرمه سعادت را چاپ کردیم و 200 اثر آماده چاپ داریم که به‌تدریج چاپ خواهد شد. ما هر سال بر یک موضوع تمرکز داریم و سعی شده که این موضوعات، هم مستند باشد و هم به‌روز و مفید. برای سال آینده بر موضوعات کلامی تمرکز خواهیم داشت. در این میان 32 مقاله طلاب در نشریه تخصصی آیت به شکل منظم چاپ می‌شود. چاپ کتاب چکیده پایان‌نامه‌ها و چکیده تحقیقات پایانی، مقالات و آثار هسته‌های پژوهشی، مقالات برگزیده جشنواره علامه حلی تحت عنوان نگاره اندیشه و آثار قرآنی طلاب تحت عنوان رواق نور نیز از جمله اقدامات دیگر است.

شبکه سراسری در همه کتابخانه‌های کشور داریم
یکی از کارهایی که به میزان سرمایه‌گذاری‌‌ای که توانستیم انجام دهیم، جواب هم گرفتیم، توجیه معاونان پژوهشی و استقرار معاونان پژوهشی در همه مدارس بود و حوزه‌های خواهران از این جهت پیشگام هستند و ما از 15 سال پیش تا به امروز معاونان پژوهشی را در مدارس داشتیم و 11 دوره آموزشی، توجیهی، مهارتی، پژوهشی را برگزار کردیم و 10 دوره آموزشی، توجیهی، مهارتی ویژه اساتید راهنما و داور داشتیم تا اساتید با آخرین شیوه‌های تحقیق، داوری، شاخص‌گزاری و ارزیابی و راهنمایی آشنا شوند. دوره‌های استانی نرم‌افزار کتابداری و یک دوره سراسری تربیت‌مربی کتابدار هم تعریف کردیم، چون به نظرمان کتابخانه یکی از ارکان پژوهش است و یک شبکه سراسری در همه کتابخانه‌های کشور داریم که با اصلاحات اخیر و ارتقای این شبکه، کتابخانه‌ها به‌روز فهرست‌برداری می‌شوند و از همین‌جا که کتاب اعزام می‌شود، فهرست‌ها مشخص است و مستقیماً و آنلاین فهرست‌نویسی در قالب یک شبکه انجام می‌شود و نیاز به فهرست‌نویسی مجزا و طولانی برای هر کتابخانه نداریم.

در آغاز راه هستیم
این بخشی از مجموعه فعالیت‌های پژوهشی حوزه‌های علمیه خواهران است؛ البته ما ادعایی نداریم که قله‌ها را فتح کردیم، مدعی هستیم که در آغاز راهی هستیم که نقشه آن به خوبی ترسیم شده و امیدواریم دو مسأله ان‌شاالله تعالی رخ دهد تا پژوهش جهش اصلی خود را داشته باشد: یکی ارتقای کیفی امر آموزش حوزه‌های علمیه خواهران است که البته این موضوع در جای دیگری باید رقم بخورد و با این حال معاون پژوهش و آموزش ما در این زمینه در تعامل هستند. ما به میزانی که هم سطح و هم کیفیت تحصیل خواهران طلبه را بالا ببریم، می‌توانیم وارد عرصه نظریه‌پردازی شویم؛ کمااین‌که امروز وارد عرصه آزاداندیشی شدیم. ازطرفی گستره تحصیلات تکمیلی هم باید صورت بگیرد و ارتقای کیفی و کمی در تحصیلات تکمیلی نیز وقوع یابد، به اضافه این تلاش‌ها و نقشه راهی که برای پژوهش ترسیم شده و بنده مختصراً اشاره کردم، نتیجه کار نوید یک فعالیت اثرگذار را خواهد داشت. این حرکت نشان می‌دهد که امروز تولید علم منحصر به حوزه‌های بزرگ و ویژه مانند قم و جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها و... نیست؛ نشان‌دهنده این مطلب، المپیادهای علمی و جشنواره‌های مختلف است. البته خواهران در بخش‌های دیگری هم منشأ اثر هستند؛ چه در عرصه تبلیغ و چه حضور در فضای مجازی که بیش از 8500 خواهر در کوثربلاگ به تولید محتوای دینی مشغولند و این درگاه به عنوان ویترین پژوهش ماست. اگر تا دیروز کتاب‌ها، مطبوعات و نشریات تخصصی میدان‌دار و ویترین تولید و ارائه اندیشه در قالب مکتوب بودند، امروزه عرضه فضای مجازی یکی از بهترین ویترین‌ها و عرصه‌ها برای ارائه اندیشه‌هایی است که در عرصه پژوهش تولید شده است.

ما فقط خوش‌بین نیستیم بلکه شواهد هم بر این امر دلالت دارند
-    شما در مورد پایان‌نامه‌ها و البته جشنواره‌ها به تعداد قابل‌توجهی از آثار اشاره کردید، این آثار تا چه میزان از غنای علمی برخوردارند و قابلیت چاپ و نشر را دارند؟
در اکثر قریب به اتفاق استان‌ها، حائزین رتبه خواهر از حائزین رتبه برادر بیشتر هستند، غیر از استان قم. در استان اصفهان از پنج سال پیش تاکنون، تعداد شرکت‌کنندگان خواهر یا دو برابر یا یک برابر و نیم و گاه کمی بیشتر بوده و تعداد حائزین رتبه به عنوان نمونه در یک دوره که بنده هم شرکت داشتم، از 25 نفر، 19 نفر خواهران طلبه بودند. در بقیه استان‌ها هم همین‌طور؛ این بدان معناست که ما فقط خوش‌بین نیستیم بلکه شواهد نیز بر این امر دلالت دارند.

در مورد تحقیقات پایانی هم تعداد زیادی از آن‌ها از نظر علمی شاخص قابل‌قبولی را دارند که تعدادی را معاونت پژوهش در کتابخانه‌ای جمع‌آوری کرده و بنا دارد به طور خلاصه در فضای مجازی بگذارد تا در قالب ایبوک از آن‌ها استفاده شود.

تعداد کمی از خواهران طلبه وارد عرصه تبلیغ و تعلیم می‌شوند
-    در صحبت‌ها اشاره کردید که یکی از عرصه‌ها و گام‌هایی که باید در راستای ارتقای سطح پژوهش خواهران برداشته شود، بحث آموزش است؛ می‌خواستم در همین‌جا مقایسه‌ای میان حوزه خواهران و برادران از نظر ساختار و عملکرد داشته باشید و این‌که چرا میان این دو، در برخی عرصه‌ها تفاوت‌هایی وجود دارد؟
ما از این‌که مقایسه انجام دهیم معذور داریم و دلیلی ندارد یک رقابت کاذب میان این دو ایجاد کنیم. اما به نظر می‌رسد در حوزه خواهران از ابتدای تحصیل کمی عملیاتی‌تر برنامه‌ریزی کردیم تا برای پژوهش آماده باشند. دلیلش هم اینست که فکر می‌کنیم یکی از فرصت‌های در اختیار خواهران، علی‌رغم محدودیت‌هایی که دارند، ورود به عرصه پژوهش است. چراکه تعداد نسبتاً کمی از حجم زیادی از خواهرانی که مشغول به تحصیل هستند، وارد عرصه تبلیغ و تعلیم و تعلم و مدیریت می‌شوند. در این میان اگر به عرصه پژوهش خوب پرداخته شود، یکی از عرصه‌هایی خواهد بود که توانایی آن را دارد که از ظرفیت خواهران استفاده حداکثری داشته باشد. لذا در سطح دو خواهران برخلاف حوزه برادران، تحقیق پایانی را قرار دادیم و نتیجه کار در برخی از این تحقیقات انصافاً قوی و غنی است. یکی از طراحی‌های اساسی ما توجه به عرصه تحقیق در طول تحصیل است و دوم، هدایت طلاب به سمت تحقیقات.

شبکه مجازی علمی، آموزشی، پژوهشی، مدیریتی کوثرنت
از کارهایی که لازم است عرض کنم و به نظرم در عرصه پژوهش هم بسیار مؤثر بود، طراحی شبکه مجازی علمی، آموزشی، پژوهشی، مدیریتی کوثرنت است. این شبکه، بزرگترین شبکه مجازی حوزه‌های علمیه است که تولید محتوای دینی انجام می‌دهد و هر طلبه‌ای از بدو ورود وارد این شبکه می‌شود و کلیه فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی، اداری-آموزشی، مدیریتی، فرهنگی او در بستر این شبکه انجام می‌گیرد. ویژگی دوم هم این است که این شبکه از طریق امکانات در اختیار طلبه‌ها، با یک گوشی همراه هوشمند و سیستم اندروید صورت می‌گیرد؛ کمترین امکانی که تقریباً در اختیار همه هم قرار دارد.

ما از شبکه کوثرنت چند انتظار داشتیم که در حال تحقق است؛ یک، آشنا کردن طلبه‌ها با حضور در فضای مجازی. دو، تسهیل امور آموزشی، پژوهشی، فرهنگی، تبلیغی، مدیریتی طلاب. سه، بیش از چندهزار گروه علمی، آموزشی، پژوهشی در این شبکه تشکیل دادیم؛ به‌طور خودکار طلبه‌های شاغل در یک درس، هم‌گروه در یک مدرسه یا استان، اساتید و مشاوران و کادر و مدیران عضو این شبکه هستند و تعداد فعالان این شبکه روزبه‌روز در حال افزایش است. یکی از میدان‌های تولید، هم‌گرایی و پشتیبانی ما همین شبکه کوثرنت است. در گزارش‌های اخیر این شبکه، برخی موارد جالب نیز دیده می‌شد، یکی از اساتید که جزو فعالان این شبکه بود به من گفتند که گاهی که می‌خواستم مطلبی را به تعدادی از طلبه‌ها منتقل کنم، دایره ارتباطی من نهایتاً 25-30 نفر بود، از هنگام راه‌اندازی این شبکه، حداقل مخاطب من به عنوان یک استاد، 800 نفر است. این یک امتیاز برای کار ماست و امیدواریم از این فرصت بتوانیم حداکثر استفاده را کنیم. البته بحث اصلی ما خود این شبکه نبود، بلکه تأثیر این شبکه بود. به عنوان نمونه من دیدم، یکی از طلاب نوشته بود که من روی فلان موضوع در حال تحقیق هستم، کسانی که می‌توانند کمک کنند و ده‌ها عبارت برای پشتیبانی این فرد از سراسر کشور، ذیل درخواست او ثبت شد. یا مثلاً این‌که کسی از منبع یک روایت سؤال می‌کند و به سرعت دیگری جواب او را به طور دقیق می‌دهد. این امکانی است که در اختیار تمام خواهران طلبه شاغل به تحصیل و اساتید قرار گرفته است.

سعی کردیم دوره‌های ارتقای توان تبلیغی برای خواهران طلبه داشته باشیم
-    باتوجه به آن‌چه فرمودید، نقطه ثقل تمرکز شما بر توسعه پژوهش و ارتقای آن است. در این شرایط اگر بخواهیم شرحی از وضعیت تبلیغی زنان طلبه داشته باشیم، گزارشی وجود دارد یا خیر؟
در این مدت تلاش‌هایی صورت گرفت که بتوانیم تا حدودی، طلاب را سازماندهی کنیم. در سال 1387 حدود 15 مدرسه و در سال 1388 در حدود 30 مدرسه، تحت عنوان مربی‌یاران طرح رحمت، افرادی را برای ارتقای فرهنگ خانواده و ازدواج تربیت کردیم که این‌ها به مدد مجموعه‌هایی که مربوط به وزارت کشور بودند، آمدند. مجموعاً در طول سال‌های مختلف سعی کردیم تا دوره‌های ارتقای توان تبلیغی را داشته باشیم. یعنی از همان اوایل سال 85 دوره‌های خطابه را داشتیم و سال 86، در یک مقطع حدود 50 مدرسه دوره خطابه، 50 مدرسه مناظره مقدماتی، 12 مدرسه نویسندگی داشتیم و در سال 87 نیز در 50 مدرسه باز هم مناظره و در 50 مدرسه دیگر خطابه داشتیم که برخی مقدماتی و برخی تکمیلی بود. آمارها در این زمینه زیاد و متنوع است و هرسال هم حجم دوره‌ها بیشتر شده است؛ به عنوان نمونه در سال 93، در 200 مدرسه دوره خطابه تکمیلی را برگزار کردیم و در 90 مدرسه نیز این دوره را به صورت حضوری داشتیم؛ 127 مدرسه هم دوره خطابه مقدماتی به صورت غیرحضوری داشتند و... . تلاش کردیم مربیانی تربیت شوند که در عرصه تبلیغ میدان‌دار باشند؛ علاوه بر این‌ها طرح رحمت، طرح رضوان، طرح فیض نور برای طلابی که در مناطقی با مذاهب مشترک زندگی می‌کنند، طرح تربیت مربی قرآن، طرح تربیت داور مسابقات قرآن هم بود که هر یک آمارهای مفصلی دارد. نتیجه تمام این دوره‌ها مسلماً در نحوه حضور طلاب ما در سراسر کشور مؤثر است.

در کنار این فعالیت‌ها، آمار اعزامی هم به تفکیک سال داریم که از سال 1383 تا سال 1394 به تفکیک آمده است. بخشی از اعزام‌ها به دانشگاه‌ها یا مدارس بود و برخی به مجامع عمومی و برخی اعزام برای اقامه نماز در آموزش و پروش و مساجد بود. خوشبختانه این آمارها سال به سال هم در حال افزایش است؛ در سال 1383-1384 تنها در حدود 4160 اعزام برای اقامه نماز در مساجد داشتیم، امروز هم در سال 1393-1394 در حدود 69560 اعزام برای نماز داشتیم و امسال هم ان‌شاالله تعالی خواهید دید که اعزام‌هایمان چندین برابر شده، به عنوان مثال برای ماه مبارک رمضان امسال 40هزار اعزام داشتیم. این اعزام‌ها ممکن است برای برخی مکرر باشد، یعنی برخی از افراد به چند جا رفته باشند.

آمارها نشان از حرکت جدی خواهران در بخش‌های مختلف دارد
این آمار نشان از حرکت جدی خواهران در بخش‌های مختلف دارد و هر مدرسه علمیه حکم یک پایگاه علمی، تحقیقی، تبلیغی، آموزشی، پژوهشی و فرهنگی را پیداکرده است؛ به خصوص اینکه مردم منطقه برای گرفتن مبلغ و استاد به مدارس مراجعه می‌کنند. من خاطرم هست که از دفتر یکی از مراجع بزرگ مراجعه کردند که می‌خواهیم تعدادی از حوزه‌های شما را در عرصه پاسخگویی به سؤالات مراجع فعال کنیم و پایلوت طرحشان را هم در پنج مدرسه قرار داده بودند. همان‌جا گفتم که در بیش از پنجاه مدرسه ما این کار در حال انجام است و اساتید ما خط مخابراتی و سیستم کامپیوتری را قرار داده‌اند و با اجازه مراجع تقلید به پاسخگویی به سؤالات مشغولند.

در تبلیغ و اعزام خوهران طلبه، ملاحظه جنسیت‌ را می‌کنیم
ما فکر می‌کنیم باتوجه به حساسیت‌هایی که در زمینه فعالیت‌های خواهران وجود دارد، باید ملاحظه جنسیت در امر تبلیغ حتماً لحاظ شود و این اعتقاد را در بحث اعزام هم داریم. یکی از اقداماتی که عرصه تبلیغ صورت گرفته و لازم است در مورد آن توضیحاتی را عرض کنم، حدود 150 مؤسسه است که در کنار مدارس ما به نام مؤسسات قرآنی مشغول فعالیت هستند. این مؤسسات در سال 91، حدود 90 مؤسسه بود و در سال 92، 132 و در سال 93 رشد چندانی نداشت و 134 مدرسه بود و سال 94، 134مدرسه و خوشبختانه در سال 95، تعداد زیادی مؤسسه مجوز گرفتند که آمار آن نزدیک 150 است. برنامه ما این است که در کنار هر مدرسه علمیه یک مؤسسه قرآنی ایجاد کنیم؛ چون فرصتی است برای ارائه خدمت توسط دانش‌آموختگان ما در این مدارس.

سمن‌هایی که طلبه‌ها آن‌ها را تشکیل داده‌اند
تعدادی هم انجمن دانش‌آموختگان داریم که مردم‌نهاد هستند و جزو سمن‌ها محسوب می‌شوند؛ با این تفاوت که تشکیل‌دهنده این انجمن‌ها، طلاب هستند. تعداد این انجمن‌ها در سال 1387، 130 انجمن بود با 4559 نفر، که در سال 94 به 207 انجمن با 21908 نفر و 1002جلسه افزایش یافت. موضوعات این انجمن‌ها مختلف است؛ از مسائل اجتماعی گرفته تا مسائل مربوط به زنان و... .

در یک‌سوم مدارس دخترانه خوهران طلبه اقامه نماز جماعت می‌کنند
-    باتوجه به کثرت مدارس علمیه در سراسر کشور و تلاش‌هایی که در راستای بهبودی مهارت تبلیغی طلاب صورت می‌گیرد، چرا در ایام محرم یا ماه رمضان و... مبلغان مرد هستند که به شهرستان‌ها و... اعزام می‌شوند؟ این مسأله به خاطر لحاظ جنسیت است یا توانمندی‌های متفاوت و یا مسائل دیگری؟
بخشی از این مسأله به لحاظ جنسیت برمی‌گردد، چون نوعاً مبلغان خانم ما در مجالس زنان تبلیغ می‌کنند. نکته قابل توجه در تفاوت ما با حوزه برادران این است، آن‌ها به طور متمرکز از طریق دفتر تبلیغات در قم، مشهد و اصفهان اقدام به اعزام مبلغ می‌کنند؛ مدارس ما در سراسر کشور گسترده هستند و به همین خاطر به شکل متمرکز اعزام نداریم، بلکه اعزام ما به شکل نقطه‌ای است. یعنی در منطقه دوازده، مدارس و پایگاه‌های بسیج و جلسات خانگی که در آن محوطه است، با مدارس علمیه آن منطقه ارتباط دارند. یکی از طرح‌هایی که توسط سپاه پاسداران صورت می‌گیرد طرح صالحین برای برادران و صالحات برای خواهران است که طرح مفصل ملی است. اکثر قریب به اتفاق مربیان و سرمربیان این طرح، خواهران طلبه ما هستند. در یک‌سوم مدارس آموزش و پرورش در بخش خواهران تقریباً به‌وسیله خوهران طلبه اقامه نماز جماعت می‌شود و مجموع این اقدامات، اقداماتی است که نمود زیادی ندارد و بدون سروصدا هم انجام می‌شود.

به خاطر شرایط خاص خواهران، برنامه اعزام متمرکز نداریم
-    این‌که اشاره کردید اعزام‌ها اغلب به صورت نقطه‌ای صورت می‌گیرد، یعنی حوزه علمیه خواهران برنامه‌ای برای اعزام متمرکز ندارد؟
به خاطر شرایط خاص خواهران، برنامه ما اعزام متمرکز نیست. در گذشته 10هزار مبلغ سازمان‌دهی‌شده داشتیم، اخیراً کاری را شروع کردیم و سامانه‌ای را طراحی کردیم و در مدت یکی دو ماه تعداد ثبت‌نام کنندگان در این سامانه، توسط مبلغان خواهر در حدود 37هزار نفر شده است که پرونده تشکیل دادند و آمادگی اعزام دارند. ما در تلاشیم تا مدارس را از طریق شبکه‌ای به یکدیگر متصل کنیم تا کار از طریق خودشان صورت بگیرد؛ به علاوه این‌که ما در این شبکه به دنبال شناسایی متخصصان در بخش‌های مختلف تبلیغی هستیم. جالب است بدانید که تعداد زیادی خواهر آشنا به دو زبان داریم که دنبال آمار تفصیلی کامل‌تری در این زمینه هستیم؛ تا از این سرمایه و فرصت بزرگ بتوانیم استفاده کنیم.

راه‌اندازی سطح چهار حوزه در 7 استان کشور برای خواهران طلبه
-    چند وقتی است ارائه سطح چهار در حوزه‌های علمیه خواهران آغاز شده است. در حوزه‌های شهرستان‌ها هم سطح چهار را داریم یا خیر؟
راه‌اندازی سطح چهار منوط به احراز شرایطی است که طبیعتاً این شرایط را در همه شهرستان‌ها نداریم. البته برنامه این است که در سه سال آینده در اکثر مراکز استان‌ها راه‌اندازی کنیم. امروز سطح چهار در هفت استان مانند قم و تهران و اصفهان و... راه‌اندازی شده و در سایر استان‌ها هم اگر بتوانیم اساتید را فراهم کنیم و داوطلب هم وجود داشته باشد، ان‌شاالله این اتفاق خواهد افتاد. البته داوطلبان زیاد هستند، به عنوان نمونه در تهران از میان 350 نفر، 7 نفر را انتخاب کردیم.

-    به نظر شما از ابتدای آغاز به کار حوزه‌های خواهران، استقبال زنان از تحصیل در حوزه‌های علمیه نسبت به دانشگاه چگونه بوده است؟
مجموعاً استقبال خواهران در استان‌ها خوب بوده و معدل، افزایش استقبال بوده است و فکر می‌کنیم این آمار رو به تزاید است. البته پیش از این، باتوجه به این‌که خود ما نتوانسته بودیم ظرفیت‌های لازم را در حوزه‌های خواهران فراهم کنیم، محدودیت‌هایی را اعمال می‌کردیم. در حقیقت اساس مبنای تشکیل حوزه‌های علمیه خواهران، بعد از انقلاب است؛ تعداد مکاتب قبل از انقلاب کمتر از 10 مکتب یا مدرسه علمیه بود؛ درحالی‌که امروز نزدیک به 500 مدرسه علمیه در سطح کشور داریم. این در شرایطی است که حوزه‌های علمیه برادران قدمتی هزار و چندصد ساله دارد و طبیعی است که سری زیرساخت‌های اولیه مانند کتابخانه، مدرسه و... برای آن‌ها فراهم است؛ اگرچه من به عنوان کسی که در حوزه برادران نیز دست‌اندکار بودم، به شخصه دیدم که امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری در حوزه برادران هم پاسخگوی نیازهای امروز و درخواست‌ها و شرایط نیست و مدارس واجد شرایط ما بسیار کم است.

زیرساخت‌ها را فراهم می‌کنیم
کاری که در حوزه خواهران به موازات همه کارها انجام گرفته است، طراحی زیرساخت‌های مناسب برای امر آموزش، پژوهش، فرهنگی و تبلیغ است. به عنوان نمونه اقتضای مدرسه خواهران این است که در کنار هر مدرسه یک مهدکودک وجود داشته باشد؛ اما متأسفانه چون هنوز کلاس هم نداشتیم، در ساخت بسیاری از مدارس این نیاز را پیش‌بینی نکرده بودیم، امروز فاز دوم حرکتمان این است که کنار هر مدرسه یک مهدکودک عمومی بسازیم تا هم نسبت به طلاب پاسخگو باشد و هم مکان امنی باشد برای خانواده‌های متدین. یا این‌که کنار هر مدرسه یک کانون قرآن بسازیم تا ظرفیتی باشد برای فارغ‌التحصیلانمان برای میدان‌داری در عرصه تبلیغ و ترویج فرهنگ قرآنی. در بسیاری از استان‌ها برنامه این است که مدارس وابسته به حوزه داشته باشیم تا هم فارغ‌التحصیلانمان را برای تربیت نسل نو به کار بگیریم و هم از داخل این مدارس کسانی که صلاحیت و اشتیاق ورود به حوزه‌های علمیه را دارند، گلچین کنیم. همه این موارد به زیرساخت‌های نیاز دارد که ان‌شاالله تعالی بشود آن را فراهم کرد.

تلاش برای تربیت طلاب زن برای حضور در عرصه اجتهاد
-    علی‌رغم فعالیت کمتر و محدودتر زنان در گذشته در حوزه‌های علمیه، ما زنان مجتهدی مانند بانو امین و بانو صفاتی را داشتیم، اما امروز چنین نمونه‌هایی به چشم نمی‌خورد. آیا این به دلیل آن است که برنامه مجتهدپروری در دستور کار برنامه‌های حوزه خواهران نیست یا محتوای برنامه درسی به‌گونه‌ای نیست که زنان را به این درجه برساند یا خود زنان اشتیاقی برای رسیدن به این سطح ندارند؟ ارزیابی شما چیست؟
الان هم ما چهره‌های فاضلی، البته نه در آن قله‌ها، در میان بانوان حوزه‌های علمیه داریم. بخشی از این افراد شناخته‌شده نیستند یا ساحت‌های متناسب در اختیارشان نیست. ما به شکل سازمان‌دهی‌شده به این سمت می‌رویم که تعدادی از خواهران طلبه را برای نظریه‌پردازی و میدان‌داری در عرصه اجتهاد تربیت کنیم. به نظر من تعداد بانوان فاضل امروز ما هم کم نیست، هرچند در اوج بانوان گذشته نیست، اما ان‌شاالله با تمهیداتی که داریم به آنجا هم خواهیم رسید.

-    چرا این زنان فاضل و اندیشمند شناخته‌شده نیستند و تلاشی برای معرفی آن‌ها صورت نمی‌گیرد؟
ما در حال انجام این کار هستیم؛ سال گذشته سرکار خانم گلگیری را معرفی کردیم که خانمی مجتهده هستند و بیش از چهل-پنجاه سال در حوزه‌های علمیه فعالیت داشتند و تدریس درس خارج دارند. سرکار خانم علاسوند به عنوان یک چهره به‌روز در عرصه پژوهش و مسائل و مباحث مربوط به زن و خانواده در داخل و خارج کشور هستند... و خانم‌های دیگر که عضو هیأت علمی دانشگاه‌هایی مانند شهید بهشتی، علامه طباطبایی، امام صادق علیه‌السلام و... هستند و خروجی‌های حوزه‌های علمیه خواهران هستند و در عرصه تدریس در سطوح دکترا و کارشناسی ارشد و... فعال‌اند. البته تعداد این خانم‌ها همان‌طور که گفتید هم کم است و هم چندان شناخته‌شده نیستند.

ببینید حوزه‌های علمیه خواهران به تعبیر مقام معظم رهبری یک پدیده عظیم و مبارک است. تا یکی-دو دهه گذشته در حوزه‌های علمیه برادران هم شاید حوزه‌های خواهران چندان جدی گرفته نمی‌‌شد؛ اما امروز قریب به اتفاق بزرگان حوزه متفقند که حوزه‌های علمیه خواهران یک ضرورت و یک فرصت در کنار حوزه‌های علمیه برادران است و می‌تواند در تولید علم و پاسخ به شبهات مشارکت داشته و در تربیت نسل آینده تأثیر فراوان داشته باشد.

نکته دیگری که اغلب آن را متذکر می‌شوم آن است که بیشترین سهم را در این مسأله خود خواهران طلبه دارند که انصافاً در حال مجاهدت هستند. ببینید، در حوزه‌های علمیه برادران شرایط برای یک طلبه برادر به طور نسبی فراهم‌تر است؛ طلبه برادر در ایام تحصیل دغدغه‌ای ندارد، البته نه به طور کامل و قبول هم دارم که شرایط زندگی امروز سخت است، اما خواهران ما اولین دغدغه‌شان اداره زندگی خانوادگی و همسرداری و فرزنداری‌شان است که حقیقتاً یک مجاهدت سنگین و انگیزه جدی و قوی را به همراه دارد که علی‌رغم این مشکلات و اشتغالات می‌آیند و وقت می‌گذارند. البته این وقت بسیار مؤثر و با برکت است و فواید فراوانی نیز دارد. به تعبیر آیت‌الله مکارم‌شیرازی شتاب جهنده حرکت حوزه‌های علمیه خواهران جز به تلاش و مجاهدت ایشان نیست، چه در بعد طلاب و چه اساتید و کادر اجرایی و... که تقریباً همه آنها خواهران هستند؛ و این‌ها هستند که علی‌رغم تمام مشکلات زندگی، مسیر حوزه‌های علمیه خواهران را باز نگه داشته‌اند. مجموعه این تلاش‌ها نوید بشارتی است که در روایات قم را به عنوان مرکز نشر علم معرفی کرده است که مردم حتی زنان و مردان به علوم آشنا می‌شوند و از مصادیق آن، همین حوزه‌های علمیه خواهران است که امیدواریم به ظرفیت آن توجه و حداکثر استفاده از آن شود.

سرمایه‌گذاری‌ها در امر تحصیل خواهران بازدهی داشته است
-    باتوجه به نکاتی که در مورد مشکلات ورود و استمرار حضور و سختی‌های کار بانوان فرمودید، انتظار خروجی بسیار اثرگذار و پررنگ‌تری را داریم، اما شاید آنچه به چشم می‌آید عدم تناسب کمی و کیفی میان ورودی‌ها و خروجی‌ها است.
واقعیت این است که اولین سالی که بنده در حوزه خواهران مشغول شدم، ورودی‌هایمان در حدود 3تا 4هزار نفر بود، اما در پایه 6 ناگهان از هزار، به صدوخرده‌ای نفر می‌رسید و در پایه‌های آخر هم به کمتر از 20 نفر. اما این نسبت امروز تفاوت پیداکرده و به طور تقریبی در هر مقطعی حدود ده درصد طلبه‌هایمان نسبت به مقطع قبلی مشغول به تحصیل هستند. یعنی ما الان 6500 نفر خواهر طلبه داریم که در سطح سه مشغول به تحصیل هستند و این نسبت به یک نسبت معقول رسیده است. یعنی این‌طور نیست که سرمایه‌گذاری‌ها در امر تحصیل خواهران بازدهی نداشته باشد.

انتهای پیام/ 900710

*منتشرشده در ویژه‌نامه زنان روزنامه صبح نو
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار