پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۳۴۱۷۰
تاریخ انتشار: ۲۴ ارديبهشت ۱۳۹۶ - ۱۰:۱۱
براي اندازه‌گيري مرگ مادر از شاخصي به نام نسبت مرگ مادران (MMR) استفاده مي‌شود كه اين شاخص تعداد مرگ مادران در اثر عوارض بارداري و زايمان به ازای هر 100 هزار تولد زنده را نشان مي‌دهد.


مرگ‌ومير مادران به دليل عوارض بارداري و زايمان از مهم‌ترين شاخص‌هايي است كه نشان‌دهنده توسعه كشورهاست؛ وزارت بهداشت نیز برای بهبود این شاخص از سال 1380 نظام كشوري مراقبت مرگ مادري را راه‌اندازی کرد.

به گزارش مهرخانه، مطابق تعريف سازمان جهاني بهداشت مرگ هنگام حاملگي تا 42 روز پس از ختم بارداري، صرف‌نظر از مدت و محل حاملگي به هر علتي مرتبط با بارداري، تشديدشده در بارداري يا به علت مراقبت‌هاي ارايه‌شده طي آن، اما نه به علت حادثه يا تصادف را مرگ مادری می‌دانند.

مرگ‌ومير مادران به دليل عوارض بارداري و زايمان از مهم‌ترين شاخص‌هايي است كه نشان‌دهنده توسعه كشورهاست. علت انتخاب اين شاخص به‌عنوان نمايه توسعه، تأثير عوامل مختلف اجتماعي و اقتصادي در كاهش يا افزايش آن است. بي‌ترديد اين شاخص تابعي از وضعيت سواد زنان، شبكه راه‌هاي روستايي، دسترسي به فوريت‌هاي مامايي و زايمان، هزينه خدمات درماني، وجود شبكه‌هاي ارتباطي مخابراتي، درآمد خانوار و... است. درواقع كيفيت خدمات بهداشتي و درماني فقط بخش كوچكي از عوامل مؤثر در كاهش مرگ و مير زنان را به خود اختصاص مي‌دهد.

مرگ ناشي از عوارض بارداري و زايمان از مجموعه عوامل وابسته به هم تشكيل شده است كه مداخله در هر مرحله مي‌تواند از بروز مرگ‌هاي بعدي جلوگيري كند. با مطالعه تاريخچه هر مورد مرگ مادر از زماني كه از روش‌هاي پيشگيري از بارداري استفاده مي‌كرده تا وقوع حاملگي، دريافت مراقبت‌هاي دوران بارداري و سپس محل، زمان و شرايط زايمان به‌راحتي مي‌توان موارد زیر را از نظر كيفيت، كميت و سهولت دسترسي بررسي كرد:

- خدمات باروري سالم و پيش از بارداري؛

- مراقبت‌هاي دوران بارداري؛

- خدمات اورژانس بين راهي و پيش‌بيمارستاني؛

- خدمات اورژانس بيمارستاني؛

- خدمات بيمارستاني (اتاق عمل، جراحي، ريكاوري).

از اين‌رو اداره سلامت مادران اقدام به طراحي نظام كشوري مراقبت مرگ مادري کرد. در چاپ اول كتاب نظام كشوري مراقبت مرگ مادر، تأكيد بر این بود كه برخورد قانوني با مقصران صورت نگيرد و حتي نام آن‌ها به صورت محرمانه اخذ مي‌شد؛ زيرا به گفته مسؤولان وزارت بهداشت به‌دنبال شناسايي و حل مشكلات بودند نه انجام اقدام قانوني عليه افراد. علت اين تأكيد نيز تلاش براي بهبود نظام ارايه خدمات از طريق حساس‌سازي، آموزش كاركنان و افزايش مهارت و دقت آن‌ها بود. در عين حال تجارب بين‌المللي نيز نشان مي‌داد كه برخوردهاي قانوني ممكن است منجر به كتمان حقايق و مخدوش کردن اطلاعات و در نهايت قضاوت نادرست و مداخله ناصحيح كميته‌هاي بررسي‌كننده شود.

روند طراحی نظام كشوري مراقبت مرگ مادري
به منظور شناخت عوامل مؤثر در مرگ و مير مادران و نوزادان و طراحي مداخله مناسب، در سال 1374، كميته كشوري كاهش مرگ و مير مادران و نوزادان و كميته‌هاي دانشگاهي و شهرستاني تشكيل شد. به دليل اهميت مرگ مادر و تأثير آن در سلامت خانواده و جامعه و نقش آن به‌عنوان يكي از شاخص‌هاي مهم توسعه، با استفاده از اطلاعات سرشماري سراسري سال 1375 و هم‌زمان با آن براي بررسي موارد مرگ مادران ناشي از عوارض بارداري و زايمان و محاسبه شاخص نسبت مرگ مادران در كشور، مطالعه‌ای در سال 1376 انجام شد. پس از انتشار نتايج كميته كشوري كاهش مرگ و مير مادران و تهیه پرسشنامه‌ای كشوري برای بررسي مرگ مادران، در اواخر سال 1378، مشخص شد كه نظام موجود نياز به بازنگري دارد و طراحي و استقرار يك نظام كشوري مراقبت مرگ مادري را طلب مي‌کند. از ابتداي سال 1379 طراحي "نظام كشوري مراقبت مرگ مادري" آغاز و پس از بررسي تجربه‌هاي جهاني و توصيه‌هاي علمي موجود و پيشنهادات سازمان جهاني بهداشت، ابزارها و گردش كار آن به صورت اوليه تدوين شد. سپس طي جلسات و نظرخواهي از مسؤولان و كارشناسان دانشگاه‌ها، نظام نهايي و اجراي آن به صورت رسمي از ابتداي سال 1380 در سراسر كشور آغاز شد.

به‌طور خلاصه تغييرات عمده نظام مراقبت مرگ مادر از ابتدا تاكنون به شرح زير است:
-    از سال 1380 اجراي نظام مراقبت مرگ مادري شروع شد.

-    در سال 1385 اولين بازنگري انجام شد.

-    از سال 1389 فرم گزارش فوري به شكل الكترونيك (ليست پورتال) طراحي شده كه موارد مرگ به اين صورت به اداره مادران ارسال مي‌شود.

-    از سال 1392 با همكاري سازمان ثبت احوال كشور سؤالي در مورد وضعيت بارداري فرد متوفي در گواهي فوت گنجانده شد.

-    از سال 1392 چهار متغيير تفكيك‌كننده نابرابري در مبحث شاخص‌هاي عدالت در سلامت به پرسشنامه مرگ اضافه شد.

-    اين شاخص‌ها شامل كد ملي متوفي، كد ملي سرپرست خانوار، منطقه سكونت (حاشيه شهر) و ميزان سواد متوفي است.

-    در سال 1395 دومين بازنگري انجام و مواردی مانند فوت به دليل خودكشي اعمال شد.

روزانه حدود 800 مادر در دنيا فوت می‌شوند
براساس آمارهای بین‌المللی روزانه حدود 800 مادر در دنيا بر اثر عوارض قابل اجتناب بارداري و زايمان جان خود را از دست مي‌دهند. تخمين زده مي‌شود كه در دنيا به ازاي هر مرگ، حدود 20 زن دچار عوارض مادري (Maternal Morbidity ) مي‌شوند. حدود يك‌چهارم از اين‌ها عوارضي هستند كه زنان ممكن است به شدت از آن رنج ببرند.

براي اندازه‌گيري مرگ مادر از شاخصي به نام نسبت مرگ مادران (MMR) استفاده مي‌شود كه اين شاخص تعداد مرگ مادران در اثر عوارض بارداري و زايمان به ازای هر 100 هزار تولد زنده را نشان مي‌دهد.

براساس شاخص‌ها و هدف‌گذاري‌هاي بين‌المللي قبل از سال 2015 نسبت مرگ و مير مادران در كشورها تا سال 2015 ميلادي، بايد 75 درصد نسبت به سال 1990 كاهش می‌یافت. اما بعد از سال 2015 بر اساس اهداف توسعه پايدار و آخرين بيانيه سازمان جهاني بهداشت شاخص‌هاي دیگری براي كاهش عادلانه مرگ مادري جایگزین شد. به‌طوری‌که بر اساس شاخص جهاني باید تا سال 2030 ميلادي، متوسط نسبت مرگ در جهان به كمتر از 70 در صد هزار تولد زنده برسد و در هيچ كشوري بيشتر از 140 در صد هزار تولد زنده يعني بيشتر از 2 برابر جهاني نباشد. براساس شاخص دركشورها نیز در كشورهایي كه نسبت مرگ مادر در سال 2010 كمتر از 420 در صد هزار تولد زنده بوده است (يعني بيشتر كشورهاي دنيا از جمله ايران)، رقم اين شاخص تا سال 2030 حداقل به اندازه دوسوم آن در سال 2010 كاهش يابد. در كشورهایي كه نسبت مرگ مادر در سال 2010 بيشتر از 420 در صد هزار تولد زنده بود، كاهش اين شاخص بايد سير نزولي بيشتري داشته و در سال 2030 در هيچ كشوري بيشتر از 140 در صد هزار تولد زنده نباشد.

به‌طور خلاصه در سال 2015 حدود 303 هزار مرگ مادر در دنيا رخ داده است كه 44 درصد نسبت به سال 1990 كمتر شده است و مناطق در حال توسعه حدود 99 درصد كل مرگ‌هاي دنيا را به خود اختصاص داده‌اند. نسبت مرگ مادر در مناطق در حال توسعه حدود 20 برابر مناطق توسعه‌يافته است.

کاهش 80 درصدی مرگ مادر در ایران
ايران نیز با حدود 80 درصد كاهش، جزو كشورهاي موفق در دستيابي به هدف توسعه هزاره اعلام شده است. در نمودار زیر روند مرگ مادران ایرانی از سال 1990 تا 2015 دیده می‌شود.



دومین نمودار نیز روند این تغییرات از سال 80 را نشان می‌دهد.



براساس آخرین اطلاعات منتشرشده از عملکرد و دستاوردهای نظام کشوری مراقبت مرگ مادری توسط وزارت بهداشت در سال 1394:
-    77 درصد موارد مرگ مادر مراقبت پیش از بارداری نداشته‌اند.

-    74 درصد موارد یک فاکتور در معرض خطر نیز داشته‌اند.

-    7 درصد موارد مرگ، اعتیاد به مواد مخدر داشته‌اند.

-    43 درصد موارد مرگ مراقبت دوران بارداری در زمان مناسب شروع نکرده‌اند.

-    43 درصد موارد تعداد مراقبت‌ها متناسب با سن بارداری نبوده است.

-    79 % موارد بارداری خواسته بوده است.



با بررسی علل فوت در سال‌های 92، 93 و 94 می‌بینیم که درصد اکثر این علل کاهش داشته‌اند و در غیراین‌صورت، ثابت مانده‌اند.



همچنین آمارها نشان می‌دهد در سال‌های اخیر بیشتر موارد مرگ بر اثر زایمان به شیوه سزارین اتفاق می‌افتد.



انتهای پیام/ 940502
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار