پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۳۴۲۰۹
تاریخ انتشار: ۲۵ ارديبهشت ۱۳۹۶ - ۱۲:۱۲
روز جهانی خانواده؛
از منظر نهادهای بین‌المللی و در چارچوب حقوق بین‌الملل، تنها نکته بسیار مهم، تحقق برابری جنسیتی کامل در خانواده از جمله برقراری توازن میان اشتغال والدین و مواردی از این قبیل است؛ حال آن‌که در خانواده، آن‌چه بیش از هر چیز باید مدنظر قرار گیرد، کارکرد اصلی خانواده در تأمین نیازهای اعضا و نیز مصلحت کودکان است که البته همواره در چارچوب حقوق بشر زنان، نادیده گرفته شده و یا حتی مورد نقض واقع می‌شود.


از سال 1994 مجمع عمومی هر ساله 15 ماه می را به عنوان «روز جهانی خانواده» اعلام می‌کند. این روز بهانه‌ای است در عرصه بین‌المللی که به موضوع «خانواده» پرداخته شود و از منظرهای مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، مدنی و فرهنگی و جمعیتی، موضوع خانواده محور توجه قرار گیرد. با توجه به اهمیت اهداف توسعه پایدار، در روز جهانی خانواده، مروری بر این اهداف خواهیم داشت.

به گزارش مهرخانه،
شورای اقتصادی و اجتماعی ملل متحد (اکوسوک) دارای 8 کمیسیون از جمله کمیسیون مقام زن و کمیسیون توسعه اجتماعی است. کمیسیون اخیرالذکر دارای 10 گروه به نام‌های خانواده، سالمندان، جامعه مدنی، معلولیت، اشتغال، مردم بومی، فقر، انسجام اجتماعی، حمایت و تأمین اجتماعی و جوانان است؛ لذا به لحاظ ساختاری، کلیه اقدامات مربوط به تحقق اجرای اهداف توسعه پایدار در رابطه با خانواده را کمیسیون مربوط به خانواده اکوسوک زیر نظر خواهد داشت.

نگاهی بر موضوعات روز جهانی خانواده در چند سال اخیر
سازمان ملل برای برگزاری روز جهانی خانواده هر سال محورهایی را معرفی می‌کند؛ محورهای روز جهانی خانواده از سال 2010 تاکنون عبارت‌اند از:

سال 2017: «خانواده، آموزش و پرورش و رفاه»

سال 2016؛ «خانواده‌ها، زندگی سالم و آینده پایدار»
"Families, healthy lives and sustainable future”

سال 2015؛ مردان مسئول، برابری جنسیتی و حقوق کودکان در خانواده‌های معاصر

(در همین زمینه: تأملی بر رهیافت جدید در حوزه خانواده؛ مسئولیت مردان و حمایت از حقوق کودکان)

سال 2014؛ اهمیت خانوادها برای به تحقق اهداف توسعه؛ بیست سال بعد از اولین روز جهانی خانواده

سال 2013؛ ارتقای تعامل اجتماعی و انسجام بین نسلی

سال 2012؛ تضمین توازن بین کار و خانواده

سال 2011؛ مبارزه با فقر و انزوای اجتماعی

سال 2010؛ تأثیر مهاجرت بر خانواده در سراسر جهان

(در همین زمینه: سازمان ملل چه برنامه‌هایی برای نهاد خانواده دارد؟)

نگاهی بر اهداف توسعه پایدار مرتبط با خانواده
برخی از اصول اهداف توسعه هزاره که مرتبط با زنان و خانواده است، عبارت‌اند از:

هدف اول: پایان‌دادن به فقر در تمامی زمینه‌ها
بر طبق هدف اول از اهداف توسعه پایدار، باید تا سال 2030 تمامی زنان، مردان و کودکان در وضعیت اقتصادی مناسب به‌سر ببرند و از فقر مفرط نجات پیدا کنند.

هدف دوم: پایان‌دادن به گرسنگی، دسترسی به امنیت غذایی، ارتقای وضعیت تغذیه و ارتقای کشاورزی پایدار
هدف دوم اهداف توسعه پایدار بر اتقای وضعیت زنان و خانواده‌ها در مناطق روستایی تأکید دارد که عمده اشتغال آنان کشاورزی است؛ ازاین‌رو هدف دوم، در ارتباط مسقیم با ارتقای وضعیت زندگی خانواده‌های روستایی و خانواده‌های کشاورزان است.

هدف سوم: ارتقای سلامت و رفاه برای همگان در تمامی سنین
این هدف قطعاً می‌تواند با خانواده و ارتقای رفاه خانواده در کل مرتبط باشد؛ نکته قابل توجه این است که در چارچوب موضوعات مربوط به سلامت، به‌رغم اشتراکات زیادی که میان کشورها وجود دارد، اما در بخش‌هایی از آن، از جمله مقرره‌ها و موضوعات مرتبط با سلامت جنسی و باروری میان کشورها، اختلاف دیدگاه و رویه وجود دارد؛ به‌طور نمونه در رابطه با موضوعی نظیر «سقط جنین» که مرتبط با خانواده هم می‌تواند باشد، صراحتاً در رویه نهادهای بین‌المللی، جواز آن را به عنوان یکی از حقوق زنان مورد توجه قرار می‌دهند؛ این در حالی است که در بسیار از کشورها از جمله کشورهای اسلامی، در تعارض میان حق بر بدن مادر و حق حیات جنین، در وضعیت عادی، اولویت به حق حیات کودک داده شده و سقط جنین بدون وجود مبنای قانونی، نامشروع و غیرمجاز است.

هدف پنجم: تحقق برابری جنسیتی و توان‌افزایی زنان و دختران
هدف پنجم از اهداف توسعه پایدار به موضوع برابری جنسیتی اختصاص یافته است یکی از حوزه‌های اصلی که همواره از سوی نهادهای بین‌المللی مورد تأکید قرار گرفته، برقراری برابری جنسیتی در حوزه «خانواده» است و لذا این هدف هم ظرفیت زیادی در رابطه با خانواده می‌تواند داشته باشد.

هدف دوازدهم: تحقق الگوی پایدار تولید و مصرف
هدف دوازدهم از اهداف پایدار، مربوط به الگوی پایدار تولید و مصرف است که قطعاً این مهم، محقق نخواهد شد، مگر این‌که پایه برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری‌های صحیح و کارآمد، از خانواده‌ها گذاشته شود و این الگو در وهله نخست، در خانواده‌ها محقق شود و سپس در عرصه اجتماع و در سطح کلان، قابل ارائه و عرضه باشد.

هدف شانزدهم: ارتقای جامعه سالم از طریق دسترسی مؤثر همگان به عدالت در تمامی سطوح
یکی از مصادیق تحقق هدف شانزدهم، مقابله با اشکال مختلف خشونت در سطوح مختلف خانوادگی است؛ ازاین‌رو هدف شانزدهم با موضوع «مقابله با اشکال مختلف خشونت خانگی علیه زنان و دختران» مرتبط است.

اگرچه بسیاری از اصول اهداف توسعه پایدار، به‌طور غیرمستقیم با موضوع «خانواده» مرتبط است، اما شاید بتوان یکی از نقدهای جدی بر اهداف توسعه پایدار را فقدان مقرره صریح، مستقیم و مشخص در رابطه با «خانواده» دانست. در کنار ده‌ها شاخص مندرج در اهداف توسعه پایدار، هیچ شاخصی به موضوع «خانواده» اختصاص داده نشده است؛ درحالی‌که قطعاً هرگونه تحول بنیادین در عرصه اجتماع، در سطح ملی، منطقه‌ای و جهانی باید از بنیان «خانواده» پایهگ ذاری و پی‌ریزی شود و منفک‌کردن اهداف توسعه پایدار از نهاد بنیادین خانواده، قطعاً هیچ حاصلی جز نافرجامی و ناکارآمدی به‌دنبال نخواهد داشت.

اهداف توسعه پایدار و تنظیم خانواده
یکی از موضوعات بسیار مهم که در رابطه با «خانواده» در اهداف توسعه پایدار، دنبال می‌شود، موضوع برنامه‌های تنظیم جمعیت و تنظیم خاتواده است. از منظر برنامه ایدز ملل متحد (UNAIDs) یکی از موضوعاتی که می‌تواند زمینه‌ساز تحقق توسعه پایدار باشد، توان‌افزایی و ارتقای سطح آگاهی زنان و به‌رسمیت شناختن حقوق زنان در خصوص در تعیین تعداد فرزندان و فاصله فرزندان است. مسئله ای که جمهوری اسلامی باید نسبت به آن آگاهانه وارد عمل شود. و عواقب پایین آمدن جمعیت را در نظر بگیرد.

همچنین در بیانیه برخی از دولت‌ها و خصوصاً کشورهای اسلامی از جمله دولت قطر بر لزوم ارتقابخشیدن به جایگاه خانواده در چارچوب اهداف توسعه پایدار تأکید شده است. در بیانیه دولت قطر صراحتاً از نهاد «خانواده» به عنوان یک نهاد بنیادین برای تحقق توسعه نام برده شده و تحقق اهداف توسعه پایدار در خانواده به عنوان بنیادی‌ترین نهاد اجتماع را زیربنای تحقق این اهداف در سطح کلان اجتماعی در سطوح ملی، منطقه‌ای و جهانی قلمداد کرده است. همچنین در این بیانیه، توان‌افزایی و تقویت خانواده به مثابه زیربنای تحقق توان‌افزایی در سطوح مختلف اجتماع دانسته شده و به‌طور خاص، تأکید شده است که توان‌افزایی زنان در عرصه اجتماع محقق نخواهد شد مگر آن‌که بسترهای لازم برای توان‌افزایی زنان و دختران در خانواده فراهم شود.

با توجه به این‌که اهداف اصلی توسعه پایدار بر ریشه‌کن‌کردن فقر، ارتقای مشارکت اقتصادی، توسعه اجتماعی و ارتقای رفاه عمومی متمرکز است، لذا در این میان نباید نقش و جایگاه خانواده نادیده انگاشته شود. نهاد خانواده با آموزش و اجتماعی‌سازی کودکان و جوانان می‌تواند نقش مهمی در این زمینه ایفا کند.

نکته بسیار مهم این است که از منظر نهادهای بین‌المللی و در چارچوب حقوق بین‌الملل، تنها نکته بسیار مهم، تحقق برابری جنسیتی کامل در خانواده از جمله برقراری توازن میان اشتغال والدین و مواردی از این قبیل است؛ حال آن‌که در خانواده، آن‌چه بیش از هر چیز باید مدنظر قرار گیرد، کارکرد اصلی خانواده در تأمین نیازهای اعضا و نیز مصلحت کودکان است که البته همواره در چارچوب حقوق بشر زنان، نادیده گرفته شده و یا حتی مورد نقض واقع می‌شود. این در حالی است که برای موضوع و تم اصلی که برای روز جهانی خانواده در سال 2016 تعیین شده بود، بر لزوم تضمین برخورداری کودکان و نوجوانان و جوانان از حقوق بشر و رفاه عمومی در چارچوب خانواده بسیار تأکید شد. همچنین نقش خانواده در حمایت و نگهداری از سالمندان مورد توجه و تأکید قرار گرفته شد. این در حالی است که در حال حاضر، در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، نگه‌داری و مراقبت از کودکان و سالمندان به نهادها و مؤسسات عمومی دولتی و غیردولتی واگذار شده و نقش خانواده در این زمینه، رو به افول و کمرنگ‌ترشدن است و این تأکید در سال 2016 بر جایگاه خانواده در حمایت از اعضای خود را باید نقطه امیدوارکننده‌ای دانست.

منابع
1.    "Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development”, United Nations, 2015 (A/RES/70/1)
2.    Report of the Secretary-General on the Implementation of the objectives of the International Year of the Family and its follow-up processes, United Nations, 19 November 2015 (A/71/61-E/2016/7)

(در همین زمینه: نهاد خانواده و روند تغییرات در آینده)
(در همین زمینه: روز جهانی خانواده و تأملی بر رویکرد پکن+20 به این نهاد)
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار