پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۳۵۶۸۶
تاریخ انتشار: ۲۱ تير ۱۳۹۶ - ۱۲:۳۸
شهریور ماه سال گذشته بود که نمایندگان مجلس، طرح یک‌فوریتی "اعطای تابعیت به فرزندان مادر ایرانی" را تصویب کردند. این طرح توسط رضا شیران‌خراسانی، نماینده مردم مشهد در مجلس مطرح شده بود و مورد توجه نمایندگان قرار گرفت. طرحی که یک‌فوریت آن تصویب می‌شود، باید باید حداکثر ظرف 45 روز در کمیسیون مربوطه بررسی و به صحن علنی مجلس ارائه شود اما به دلیل بوروکراسی اداری حاکم، این روند طولانی‌تر شد.


روز گذشته طرح «اصلاح قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی» به تصویب اعضای کمیسیون فرهنگی رسید. البته، باید توجه داشت که طرح اصلاح قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی فعلاً به تصویب اعضای کمیسیون فرهنگی رسیده و احتمالاً تا تصویب در صحن علنی، موافقت شورای نگهبان و اجرایی‌شدن راه درازی در پیش دارد.

به گزارش مهرخانه، چند سالی می‌شود که بحث تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج مادر ایرانی و پدر خارجی در کشور پررنگ شده است. این ازدواج‌ها در کشور ما معمولاً بین زنان ایرانی و اتباع غیرقانونی افغان اتفاق می‌افتد و همین مسأله برای فرزندان حاصل از این ازدواج‌ها مشکلات متعددی را ایجاد می‌کند.

اعطای تابعیت در ایران به استناد دو سیستم خون و خاک صورت می‌گیرد
در ایران اعطای تابعیت به استناد دو سیستم خون و خاک صورت می‌گیرد، اما دقت در قوانین نشان می‌دهد که سیستم خون بر سیستم خاک ارجح است. در سیستم خاک محل تولد ملاک تابعیت است و در سیستم خون تابعیت فرزند بر اساس تابعیت پدر و مادر یا هر دوی آن‌ها تعیین می‌شود. در حقوق ایران تابعیت از مادر به فرزند منتقل نمی‌شود و بنابراین زنان ایرانی که با مردان تبعه بیگانه ازدواج می‌کنند و دارای فرزند هرچند درخاک ایران می‌گردند، ایرانی محسوب نمی‌شوند. در همین مقال لازم به ذکر است که ماده 4 اصلاحیه مصوب 16/11/1338 هیئت وزیران بر آیین‌نامه زناشویی زنان ایرانی با تبعه بیگانه که فرزندان حاصل از این ازدواج را ایرانی محسوب کرده بود، با تصویب آیین‌نامه 1345 منسوخ شد.

در بند 2 ماده 9 قانون مدنی افغانستان بیان شده است که: «شخصی که در قلمرو دولت اسلامی ‌افغانستان یا خارج از آن، از والدینی که تابعیت افغانستان را داشته باشد، تولد گردد، تبعه دولت اسلامی ‌افغانستان محسوب می‌شود» بنابراین مشخص می‌شود که تابعیت فردی که در خاک ایران از مادر ایرانی و پدر دارای تبعه افغانستانی متولد می‌گردد، مشخص است و افغانی است.

(در همین زمینه: ریشه‌یابی حقوقی مسأله کودکان بی‌تابعیت ناشی از ازدواج زنان ایرانی با مردان غیرایرانی)

قانون چه می‌گوید؟
با توجه به مطالب پیش‌گفته می‌توان به این نتیجه دست یافت که فرزند حاصل از ازدواج زن ایرانی و تبعه افغانی دارای تایعیت افغانی است و درواقع علت این عدم تابعیت، غیرقانونی‌بودن این‌گونه ازدواج‌ها و یا غیرقانونی‌بودن ورود تبعه افغان به ایران است. متأسفانه قریب به‌اتفاق این‏ ازدواج‌ها هیچ‌یک از مراحل قانونی را که‏ قانون‌گذار درخصوص ازدواج دختران ایرانی با اتباع بیگانه مقرر داشته را طی نکرده است و‏ اکثریت این ازدواج‌ها در دفاتر اسناد رسمی ‌به‏ ثبت نرسیده است. ازجمله شرایط اساسی که دولت‏ برای به‌رسمیت شناختن این ازدواج‌ها مقرر داشته، آیین‌نامه زناشویی زنان ایران با اتباع‏ بیگانه غیرایرانی مصوب مهر ماه 1354 است که در این‏ آیین‏‌نامه درخصوص ازدواج زنان ایرانی با مردان غیرایرانی چنین آمده است:

ماده 1- به وزارت کشور اجازه داده می‌شود پروانه اجازه زناشویی بانوان ایرانی را با اتباع‏ بیگانه با رعایت مقررات این آیین‌نامه صادر نماید.

ماده 2- گواهینامه از مرجع رسمی‌کشور متبوع مرد مبنی بر بلامانع‌بودن ازدواج با زن‏ ایرانی و به‌رسمیت شناختن ازدواج در کشور متبوع مرد؛ درصورتی‌که تهیه گواهینامه مذکور برای متقاضی امکان پذیر نباشد وزارت کشور می‌تواند بدون دریافت مدرک فوق در صورت‏ رضایت زن پروانه زناشویی را صادر نماید؛ درصورتی‌که مرد غیر‌مسلمان و زن‏ مسلمان باشد، گواهی یا استشهاد تشرف مرد به‏ دین اسلام.

ماده 3- وزارت کشور در صورت تقاضای زن‏ علاوه‌بر مدارک مذکور در ماده 3 مدارک زیر را نیز از مرد بیگانه مطالبه خواهد نمود:
1)    گواهینامه مبنی‌بر این‌که مرد مجرد است یا متأهل از مرجع رسمی‌ محلی یا مأموران‏ سیاسی و کنسولی کشور متبوع مرد.

2)    گواهی‌نداشتن پیشینه بد و محکومیت‏ کیفری مرد از مراجع رسمی ‌محلی یا مأموران‏ سیاسی و کنسولی کشور متبوع مرد و همچنین‏ گواهی عدم سوء‌پیشینه کیفری از مراجع کشور درصورتی‌که مرد بیگانه در ایران اقامت داشته‏ باشد.

3)    گواهی از مراجع محلی یا مأموران سیاسی‏ و کنسولی کشور متبوع مرد مبنی بر وجود استطاعت و مکنت زوج و هم‏چنین تعهدنامه‏ ثبتی از طرف مرد مبنی بر این‌که متعهد شود هزینه و نفقه زن و اولاد و هرگونه حق دیگری‏ که زن نسبت به او پیدا کند در صورت بدرفتاری‏ یا ترک و طلاق پرداخت نماید.

تبصره: در مواردی که وزارت کشور مصلحت بداند برای حسن انجام وظایفی که‏ طبق مقررات قوانین ایران زوج در قبال زوجه‏ دارد از قبیل حسن رفتار و انفاق در تمام مدت‏ زناشویی و ادای واجبات مالی زوجه و اولاد تحت حضانت وی و امثال آن و همچنین در مواردی که تفریق پیش آید، برای پرداخت هزینه‏ مراجعت همسر مطلقه تا محل سکونت زن در ایران می‌تواند تضمین متناسب از شوهر مطالبه‏ کند. فرم تعهد و تضمین که در این قبیل موارد باید اخذ شود و چگونگی استفاده از ضمانت‏‌نامه را وزارت کشور تهیه خواهد نمود.

ماده 4- وزارت کشور می‌تواند به‏ استانداری‏ها و فرمانداری‏های کل و همچنین‏ با موافقت وزارت امور خارجه به بعضی از نمایندگان سیاسی و کنسولی در خارجه اختیار دهد که طبق مقررات این آیین‏نامه پروانه اجازه‏ زناشویی را مستقیماً در محل صادر کرده و مراتب را به ثبت احوال اعلام دارند.

مطالباتی برای اصلاح قانون
در سال‌های اخیر که بحث تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج مادر ایرانی و پدر خارجی پررنگ‌تر شده، مطالباتی در جهت اصلاح قانون موجود مطرح شد و مجلس شورای اسلامی تصمیم گرفت طرحی در این خصوص ارایه دهد. البته، به گفته طیبه سیاوشی، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس، یک‌بار در گذشته طرح رسیدگی به وضعیت این کودکان به تصویب نمایندگان رسیده بود اما شورای نگهبان به دلیل بار مالی زیاد این طرح، آن را شامل اصل 75 دانست و رد کرد.

تصویب طرح «اصلاح قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی»‌ در کمیسیون فرهنگی
شهریور ماه سال گذشته بود که نمایندگان مجلس، طرح یک‌فوریتی "اعطای تابعیت به فرزندان مادر ایرانی" را تصویب کردند. این طرح توسط رضا شیران‌خراسانی، نماینده مردم مشهد در مجلس مطرح شده بود و مورد توجه نمایندگان قرار گرفت. طرحی که یک‌فوریت آن تصویب می‌شود، باید باید حداکثر ظرف 45 روز در کمیسیون مربوطه بررسی و به صحن علنی مجلس ارائه شود اما به دلیل بوروکراسی اداری حاکم، این روند طولانی‌تر شد. تا این‌که روز گذشته احد آزادی‌خواه، سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس خبر داد که در جلسه كمیسیون فرهنگی مجلس طرح «اصلاح قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی» بررسی و به تصویب اعضای کمیسیون رسیده است. براساس این مصوبه، فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی برای کسب تابعیت ایرانی دیگر نیازی به سلب تابعیت پیشین خود از طریق پدر را ندارند.

البته، باید توجه داشت که طرح اصلاح قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی فعلاً به تصویب اعضای کمیسیون فرهنگی رسیده و احتمالاً تا تصویب در صحن علنی، موافقت شورای نگهبان و اجرایی‌شدن راه درازی در پیش دارد.

به گزارش مهرخانه، باید توجه داشت که به دلیل ورود غیرقانونی و عدم طی مسیر قانونی ثبت ازدواج است که تابعیت چنین فرزندانی مشخص نیست و نه عدم قانون خاص در این مورد. بنابراین دلیل ارایه لایحه‌ای درخصوص تعیین هویت چنین فرزندانی چندان صحیح نیست؛ چراکه به واقع مشکل ریشه در جایی دیگر دارد و باید مشکل را رفع کرد تا معلول‌ها خشکیده شود؛ چراکه حتی با تصویب این قانون نیز شاید در ابتدای امر مشکل به ظاهر حل شود، اما ریشه مشکلات هم‌چنان وجود دارد و در جامعه تنیده می‌شود.

در هر صورت قانون‌گذار بهتر است که به غیرقانونی‌بودن این ازدواج‌ها و غیرقانونی‌بودن حضور این افراد در جامعه توجه کند و برای اصلاح این امر قانونی متناسب را تدوین کند تا معلول این مشکلات که همان بی‌تابعیتی این فرزندان باشد نیز برطرف گردد.

انتهای پیام/ 930701

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار