پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۳۶۸۶۳
تاریخ انتشار: ۳۱ مرداد ۱۳۹۶ - ۱۰:۲۷
شهلا کاظمی‌پور تشریح کرد
درست است که استان‌های مرزی و محروم نسبت به قبل توسعه بیشتری یافته‌اند اما در مقایسه با شاخص توسعه استان‌هایی مانند تهران یا اصفهان، هنوز محروم هستند. به عبارتی این شکاف توسعه‌ای هر روز زیادتر می‌شود و برای همین باید تمرکز خود را بر روی استان‌هایی قرار دهیم که توسعه‌نیافته‌تر هستند.


یک جمعیت‌شناس گفت: تعیین محدودیت‌های قانونی در سن ازدواج مشکلی را حل نمی‌کند و معمولاً خانواده‌ها هم توجهی به قانون ازدواج ندارند. به نظر من باید سطح فرهنگی افراد را در قالب فعالیت‌های فرهنگی گسترش دهیم.

دکتر شهلا کاظمی‌پور، جمعیت شناس و عضو هیأت علمی دانشگاه تهران در گفت‌وگو با خبرنگار مهرخانه، درخصوص وضعیت آماری ازدواج کودکان در کشور گفت: در محافل بین‌المللی جمعیتی معمولاً ازدواج دختران 10 تا 14 ساله را ازدواج کودکان می‌دانند و در آمار سالیانه ثبت احوال هم به تفکیک سنی، آمار ازدواج گروه‌های سنی زنان کمتر از 15 سال را منتشر می‌کنند. طبق آمار سال 95، در کل حدود 700 هزار ازدواج ثبت شده است که از این تعداد 38 هزار و 960 ازدواج مربوط به دختران کمتر از 15 سال است که در مقایسه با کل ازدواج‌ها 5.5 درصد ازدواج‌ها را ازدواج‌های زیر 15 سال تشکیل می‌دهد.

او افزود: این میزان در مقایسه با سال قبل تغییر محسوسی نداشته و حتی در قیاس با دو یا سه سال اخیر هیچ تفاوتی نکرده است اما اگر به‌صورت بلندمدت بررسی کنیم، شاهد یک روند کاهشی قابل توجه هستیم. البته باید توجه داشته باشیم که 5.5 درصد در قیاس با کشورهای توسعه‌یافته، عدد کمی نیست.

چه استان‌هایی بیشتری سهم ازدواج کودکان را دارند؟
این جمعیت‌شناس در ادامه به ویژگی‌های مناطقی که در آن ازدواج‌های زودرس رواج دارد اشاره کرد و گفت: طی مطالعاتی که در این خصوص داشتیم، متوجه شدیم که ارتباط غیرمستقیمی بین سهم ازدواج دختران زیر 15 سال و شاخص توسعه استان‌ها وجود دارد. استان‌هایی که توسعه‌نیافته‌تر و سنتی‌تر هستند، معمولاً ازدواج زودرس چه در میان دخترها و چه پسرها بیشتر است. همچنین این ازدواج در روستاها بیشتر از شهرها رواج دارد. ار سویی خانواده‌هایی که والدین آن بی‌سواد یا کم‌سواد هستند مشکلی با ازدواج دختر و پسرشان در سنین پایین ندارند.

این استاد دانشگاه افزود: مخصوصاً در استان‌ها و روستاهای مرزی که سطح توسعه پایین‌تری نسبت به نقاط دیگر کشور دارند، شاهد رواج قابل توجه این نوع ازدواج‌ها هستیم که دقیقاً به بحث توسعه استانی ربط دارد. یکی از دلایل کم‌شدن آمار ازدواج‌های زودرس به افزایش سطح توسعه استان‌ها بر می‌گردد که در سال‌های اخیر بهبود نسبی پیدا کرده است. در حال حاضر نرخ ازدواج دختران نوجوان پایین آمده ولی هنوز نسبت آن در برخی از استان‌ها بالا است.

آمار واقعی ازدواج کودکان 20 تا 30 درصد بالاتر از آمار رسمی است
کاظمی‌پور با تأکید بر این‌که تمامی استدلال‌هایی که مبنی بر کاهش ازدواج دختران زیر 15 سال در کشور است بر مبنای آمار رسمی است و ممکن است بسیاری از این ازدواج‌ها رخ دهد ولی چون کمتر از سن قانونی است ثبت نشود، ادامه داد: به دلیل این‌که سن قانونی ازدواج در ایران برای دختران 13 سال است، در نتیجه معمولاً مراکز ثبت احوال کمتر از این سن را ثبت نمی‌کنند و اگر هم ثبت شود، در آمارهای ثبت احوال منعکس نمی‌شود و درست به همین علت احتمال این‌که دخترها در کمتر از سن قانونی ازدواج کنند و تنها به‌صورت عقد شرعی باشد و ثبت نشود، وجود دارد. در مجموع احتمال می‌دهم که آمار واقعی ازدواج دختران زیر 15 سال نسبت به آمار رسمی سازمان ثبت احوال، 20 تا 30 درصد بیشتر باشد.

این جمعیت‌شناس در ادامه به دلایل فرهنگی این نوع ازدواج‌ها اشاره و خاطرنشان کرد: در هر حال این فرهنگی است که از قدیم در جامعه ما وجود داشته و در کل هدف ما از این‌که می‌خواهیم جلوی ازدواج زودرس را بگیریم این است که فرصت رشد جسمی و روانی برای دختران نوجوان به اندازه کافی وجود داشته باشد و مهارت‌های لازم را کسب کنند که در آینده سربار جامعه نشود و بتواند فرزندانی سالم تحویل جامعه دهند.

او ادامه داد: این ازدواج‌ها علاوه بر آن‌که موانع اجتماعی و فرهنگی زیادی برای جامعه پدید می‌آورند ممکن است باعث شود که بسیاری از دختران کم‌سن زایمان‌های زودرس را تجربه کنند. همچنین بخشی از مرگ و میر مادران در حین زایمان مربوط به زنانی است که بارداری‌های زودرس داشته‌اند. پس در این زمینه هم مسائل بهداشتی و جسمی مطرح است و هم مسائل اجتماعی و فرهنگی.

افزایش سطح توسعه استانی تنها راه مواجهه با ازدواج‌های زودرس است
کاظمی‌پور به راهکار حل این مسأله اشاره کرد و گفت: ما باید تلاش کنیم که این نوع ازدواج‌ها را به حداقل برسانیم و تنها راه به حداقل رساندن آن تمرکز بر بحث توسعه است. یعنی اگر سطح توسعه استان‌ها را افزایش دهیم و بیشتر به استان‌های محروم رسیدگی کنیم و آگاهی‌های اجتماعی را افزایش دهیم و آن تفکرات غلطی که ازدواج دختران کم‌سن را مجاز می‌داند اصلاح کنیم، می‌توانیم در این مسیر موفق شویم.

این استاد دانشگاه به طرح‌هایی که تاکنون در این خصوص انجام شده است اشاره کرد و گفت: اتفاقی که در سال‌های اخیر در حال رخ دادن است این است که پوشش تحصیلی دختران در تمام نواحی کشور به‌خصوص در دوره تحصیلی ابتدایی به نزدیک 100 رسیده و برای مقطع راهنمایی هم در حال افزایش است که این موضوع می‌تواند بر میزان ازدواج‌های زودرس در کشور تأثیر بگذارد.

تعیین محدودیت‌های قانونی سن ازدواج مشکلی را حل نمی‌کند
او در رابطه با سن قانونی ازدواج گفت: تعیین محدودیت‌های قانونی در سن ازدواج مشکلی را حل نمی‌کند و معمولاً خانواده‌ها هم توجهی به قانون ازدواج ندارند. به نظر من باید سطح فرهنگی افراد را در قالب فعالیت‌های فرهنگی گسترش دهیم.

شکاف توسعه‌ای هر روز زیادتر می‌شود/ تمرکز بر استان‌هایی با سطح توسعه‌یافتگی کمتر
این جمعیت‌شناس ادامه داد: در این‌جا بیشتر بحث توسعه مطرح است. درست است که استان‌های مرزی و محروم نسبت به قبل توسعه بیشتری یافته‌اند اما در مقایسه با شاخص توسعه استان‌هایی مانند تهران یا اصفهان، هنوز محروم هستند. به عبارتی این شکاف توسعه‌ای هر روز زیادتر می‌شود و برای همین باید تمرکز خود را بر روی استان‌هایی قرار دهیم که توسعه‌نیافته‌تر هستند.

طرح‌های توسعه استانی که تاکنون غیرمؤثر بوده‌اند
کاظمی‌پور در ادامه به طرح ایجاد سهمیه برای بومیان استان‌های محروم اشاره کرد و گفت: به عنوان مثال اوایل انقلاب در کنکور سراسری سهمیه‌ای برای مناطق محروم در نظر گرفتیم که طبق آن باید تنها 30 درصد قبول‌شدگان از تهران باشند و باقی همه بایستی از مناطق محروم انتخاب شوند. توجیه این طرح هم آن بود که اگر افراد از استان‌های دیگر در دانشگاه‌های تهران درس بخوانند و به استان خود بازگردند، می‌توانند با فعالیت‌هایی که در زادگاه خود انجام می‌دهند به توسعه استان خود کمک کنند. اما این راهکار جواب نداد و دانشجوها آمدند و در پایتخت ماندند و به مبدأ بازنگشتند.

بودجه‌هایی که اختصاص می‌دهند ولی جذب نمی‌شود
او ادامه داد: من بارها در جلسات عنوان کردم که بودجه‌های زیادی برای توسعه استان‌ها تخصیص داده می‌شود اما اصلاً فایده ندارد چون این بودجه‌ها جذب نمی‌شود و کشش سرمایه‌گذاری در این مناطق وجود ندارد. مطمئناً باید نگاهی همه‌جانبه به این استان‌ها وجود داشته باشد تا بتوانیم نابرابری‌های فرهنگی را کاهش دهیم.

عضو هیأت علمی دانشگاه تهران با بیان این‌که معمولاً سن ازدواج دختران کمتر از پسران است افزود: حتی در جوامع سنتی هم دختری که 12 ساله است معمولاً با پسری 17 ساله ازدواج می‌کند که این اختلاف تقریباً 5 ساله همواره وجود دارد.

وضعیت ازوداج کودک در اقوام کشور
او درباره وضعیت ازدواج زودهنگام در اقوام مختلف کشور گفت: در اقوام مختلف کشور آمار ازدواج زودرس متفاوت است. مثلاً در سیستان و بلوچستان، قوم سیستان و قوم بلوچ حضور دارند که معمولاً در میان قوم بلوچ ازدواج زودرس بیشتر اتفاق می‌افتد و یا در خوزستان در میان قوم عرب این موضوع بیشتر شایع است و بعد از آن در استان کهگیلویه و بویراحمد و چهارمحال و بختیاری که بیشتر قبایل لر حضور دارند، ازدواج کودکان رواج دارد و در رتبه بعد اقوام ترک قرار می‌گیرند اما در قوم گیلک معمولاً ازدواج زودرس خیلی کمتر از اقوام دیگر است و وقتی که به طور دقیق بررسی می‌شود دوباره به شاخص توسعه می‌رسیم. در گیلان درصد بی‌سوادی از نقاط دیگر پایین‌تر است.

بسیاری از زنان سرپرست خانوار در سنین پایین ازدواج کرده‌اند
کاظمی‌پور درباره نتایج منفی ازدواج زودهنگام در دخترها و پسرها گفت: اولین نمودی که ازدواج زودرس برای دختر و پسر دارد ترک تحصیل است. این افراد معمولاً فرصت کمتری برای کسب مهارت دارند و قطعاً در پیدا کردن شغلی مناسب دچار مشکل می‌شوند. بعد از آن بحث بهداشت و سلامت جسمی مادران کم‌سن و سال است؛ معمولاً بسیاری از این دختران در سنین سالمندی دچار بیماری‌هایی نظیر پوکی استخوان و یا افسردگی می‌شوند و این برخلاف تمام تلاش ما برای رشد انسان سالم در جامعه است.

انتهای پیام/ 950815

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار