پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۳۸۲۵
تاریخ انتشار: ۱۴ دی ۱۳۹۰ - ۱۶:۵۵
هاجر السادات قاسمی
انتخاب موضوع زنان و خانواده برای برگزاری سومین نشست اندیشه های راهبردی پس از الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و عدالت، به حق نشان دهنده اهمیت این موضوع است. از یک سو سعادت جامعه وابسته به وضعیت خانواده و زنان فرهنگ ساز آن است و از سوی دیگر کشور ما در این زمینه با چالش های جدی و مسائلی اساسی مواجه است.

انقلاب اسلامی در نیمه قرن بیستم در دورانی که پیروی از اندیشه های فمینیستی، تنها راه نجات و سعادت زنان تلقی می شد و دین به عنوان بخشی از جبهه سنت بعضا برای تمام مسائل و مشکلات زنان مورد سرزنش قرار می گرفت، توانست به رهبری امام خمینی(ره) با بازگشت به اسلام ناب و طرح سبک زندگی زنان اسوه در صدر اسلام، تحولی بی نظیر در جایگاه زن مسلمان ایرانی ایجاد کرده و او را از بسیاری بندهای سنت جاهلی برهاند.

از آن مقطع تا کنون وضعیت زنان در کشور رشد چشمگیری داشته اما از میانه راه به دلیل نفوذ جدی مدرنیته در لایه های فکر و عمل مسئولان و مردم، اندیشه های فمینیستی نیز به عنوان راهی برای بهبود وضعیت زنان مطرح شده است. اقتضائات مدرنیته درحال تغییر سبک های زندگی و نهاد خانواده و ارزش ها و اولویت های افراد است و طبیعتا تعارضاتی با نظام ارزشی و سبک زندگی دینی ایجاد می کند. نقاط ضعف رویکردهای سنتی نیز در سایه رشد چشمگیر آگاهی ها و توانمندی های مردم به ویژه زنان، بسیار بیش از گذشته به چشم می آید. برآیند این شرایط، مطالبات جدیدی را در سطح جامعه رقم زده و تغییرات عینی در قوانین و ساختارها و اهداف را موجب شده که نیاز به ارزیابی و تحلیل دارد. فمینیسم به عنوان یک مکتب متکثر فکری که بر زمینه مدرنیته روییده، با بیش از یک قرن قدمت در مغرب زمین، بسته های پر و پیمانی از انواع نظریه ها و راهبردهای عملی برای ارتقاء وضعیت زنان و به تبع آن نیل به جامعه ای بهتر دارد.

بسته هایی که بعضا حتی قابلیت آن را دارند که در قالب هایی چون فمینیسم اسلامی با نظام ارزشی یک جامعه مسلمان، هماهنگ شده و دگردیسی به نفع مدرنیته را تسریع و تعمیق کنند. اهمیت تولید اندیشه های ناب اسلامی در چنین شرایطی است که نمود بیشتری می یابد. زن مسلمان امروز بعضا با این چالش روبروست که در جامعه ای نیمه مدرن- نیمه سنتی چگونه الگویی از حضور اجتماعی برای خود تعریف کند که در تعارض با نقش های مادری و همسری تعریف شده در دین نباشد؛ یا چگونه به مبارزه با سنت های غلط باقی مانده در جامعه -به ویژه در بعضی خرده فرهنگ ها- برود بدون آنکه موجب تضعیف المان های سبک زندگی و نظام ارزشی دینی شود.

امروزه ساختار خانواده و نظام طولی آن، که در دین توصیه شده و به تبع آن بسیاری از قوانین مربوط به زنان و خانواده، در سطح مردم و نخبگان محل بحث و پرسش است. بحث زنان و خانواده ماهیتا محل بروز چالش میان مشرب های مختلف فکری، فلسفی و فقهی است. گروهی از اندیشمندان، پویایی اسلام را در توجه به مقتضیات زمان چنان تعریف می کنند که خروجی آن روز به روز با بسته های فمینیستی مذکور شبیه تر است. گروهی دیگر معتقدند اسلام یک سیستم جامع و فراگیر برای تمام ابعاد و سطوح زندگی ارائه داده و راه رشد، پیاده سازی جامع آن است.

هر کدام از این رویکردها، مباحث خود را امروز در جامعه مطرح می کنند اما تضارب آراء و مباحثه علمی چنان که شایسته اهمیت این موضوع است، اتفاق نمی افتد. مسئولان نیز در هر دوره به تناسب دیدگاه حاکم بر بدنه اجرایی کشور، یک رویکرد یا ملغمه ای از انواع طیف ها را در اجرا مد نظر قرار می دهند بدون اینکه راهبردهای حاصل وفاق جمعی پیش روی آنان باشد. برگزاری نشست اندیشه های راهبردی در موضوع زنان و خانواده به گفته مقام معظم رهبری (1)  باید نقطه شروعی باشد برای یک عزم جدی در این زمینه. نقطه شروعی برای آنکه آن دسته از نخبگان کشور که تا کنون درگیر این مباحث نبوده اند نسبت به مسئله حساس شوند و کسانی که درگیر موضوع بوده اند وارد مباحثه های سازنده شوند تا از دل این مباحثات، گفتمان انقلاب اسلامی بر آمده از اسلام ناب، در حوزه مسائل زنان و خانواده رشد پیدا کرده و از پس چالش های امروز یک جامعه مسلمان پیشرو بر آید و راهبردهای راهگشا برای دولتمردان نیز ارائه شود؛ اما برای ادامه چه باید کرد؟ به نظر می رسد اگر این نشست بتواند زمینه ساز برگزاری کرسی های آزاد اندیشی یا نظریه پردازی با موضوعات خاص زنان و خانواده باشد، گام بلندی در جهت نیل به اهداف خود برداشته است. چشم امید در این زمینه به دانشگاه ها و حوزه های علمیه دوخته شده است.

مسائل زنان و خانواده هنوز برای بسیاری از اساتید و علما و فضلا در حاشیه قرار دارد و نظریه های مطرح نیز چنان که باید نقد و بررسی نمی شود. شاید لازم باشد طلاب و دانشجویان در کرسی های آزاد اندیشی با زنده کردن مباحثی که زیر پوست جامعه در جریان است و تولید پرسش های عالمانه و هوشمندانه، اساتید و علما را وارد بحث کرده و به پویایی و ثمر دهی آن کمک کنند.


پی‌نوشت
1- ttp://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=106
«مقصود ما از تشكيل اين [سلسله نشست ها] در درجه‌ى اول اين است كه متفكران كشور، انديشه‌ورزان كشور، خودشان را درگير مسائل كلان كشور بكنند. كشور مسائل اساسى‌اى دارد. كارهاى بزرگى هست كه بايد انجام بگيرد. توانائى‌ها و ظرفيتهاى بسيارى هست كه ميتواند در خدمت اين حركت عظيم انجام بگيرد. اين مقصود تحقق نخواهد يافت، مگر اينكه زبدگان، فرزانگان و انديشه‌ورزان، خودشان را با اين مسائل كلان مرتبط و درگير كنند. اين بايد اتفاق بيفتد... هدف دوم، اين است كه يك فرهنگ و يك گفتمان، اول در ميان نخبگان و به تبع آن در سطح عموم جامعه به وجود بيايد... هدف سوم هم اين است كه بالاخره براى اداره‌ى كشور در ده‌ها سال آينده، لازم است جاده‌سازى كنيم، ريل‌گذارى كنيم. اين جلسه و جلسات مشابه، به اين ريل‌گذارى و جاده‌سازى منتهى خواهد شد.»
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: