پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۳۸۲۸۵
تاریخ انتشار: ۱۵ مهر ۱۳۹۶ - ۱۲:۲۰
وضعیت صندوق‌های خرد روستایی در منطقه پایلوت قلعه‌گنج؛
57 درصد اعضا زنان هستند و نقش بسیار مهمی در این صندوق‌ها ایفا می‌کنند؛ به‌ویژه در مشاغل صنایع دستی که به دست فراموشی سپرده شده بود. در حوزه خانواده این صندوق‌ها به عنوان تشکل‌های مردمی توانسته بنیان خانواده را نسبت به گذشته در قلعه‌گنج مستحکم‌تر کند؛ چراکه مردانی که برای کسب درآمد به شهرهای دورتر رفته بودند به روستای خود بازگشتند.


مجری پروژه توان‌افزایی جوامع محلی شهرستان قلعه‌گنج از حضور 57 درصدی زنان در صندوق‌های خرد روستایی این منطقه خبر داد و 60 درصد از موفقیت این صندوق‌ها را به دلیل حضور زنان دانست.

به گزارش مهرخانه،
بیش از 2 سال پیش بود که شهرستان قلعه‌گنج به عنوان شهر نمونه اقتصاد مقاومتی معرفی و موافقت‌نامه آن بین دولت، استاندار کرمان و بنیاد مستضعفان امضا شد. وسعت 14 هزار کیلومتر مربعی قلعه‌گنج و وجود تالاب بین‌المللی جازموریان، معادن گهربار و زمین‌های حاصل‌خیز آن شرایط خوبی را برای تبدیل‌شدن به شهر نمونه اقتصاد مقاومتی فراهم می‌ساخت. بر همین مبنا فروردین‌ماه سال 94 محمد سعیدی‌کیا، رییس بنیاد مستضعفان کشور در جمع مردم قلعه‌گنج اظهار کرد که به دستور رهبر معظم انقلاب مبنی بر تعیین شهر الگوی اقتصاد مقاومتی ملی، شهرستان قلعه‌گنج برای این طرح انتخاب شده است.

در قلعه‌گنج به توان‌افزایی می‌پردازیم
یکی از اقداماتی که برای رسیدن به اهداف مذکور انجام شد، راه‌اندازی صندوق‌های خرد روستایی بود که در منطقه قلعه‌گنج به جدیت ویژه‌ای پیگیری شد و این منطقه به‌عنوان پایلوتی برای این موضوع انتخاب شد. به همین بهانه با دکتر مهدی قربانی، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران و مجری پروژه توان‌افزایی جوامع محلی شهرستان قلعه‌گنج همراه شدیم تا با جزییات این صندوق‌ها و تأثیر آن در جامعه محلی آشنا شویم. او در گفت‌و‌گو با مهرخانه درباره دلیل انتخاب قلعه‌گنج تصریح کرد: انتخاب قلعه‌گنج براساس معیار و شاخصه‌های مختلفی انجام شده که مهم‌ترین آن محرومیت در جامعه است که بنیاد مستضعفان متولی کار است که برخی صندوق‌ها توسط بنیاد علوی با مشارکت دانشگاه تهران انجام می‌شود.

"فقر قابلیتی" یکی از دلایل انتخاب قلعه‌گنج بود
او با تأکید بر وجود فقر در حوزه‌های مختلف در قلعه‌گنج ادامه داد: یکی از دلایل انتخاب قلعه‌گنج فقر است. فقری که من از آن صحبت می‌کنم "فقر قابلیتی" است؛ یعنی صرفاً منظور درآمد افراد نیست. در بین آن‌ها فقر آموزشی، مهارتی، اجتماعی و فرهنگی و فقدان زیرساخت‌های لازم برای آبادانی نیز وجود داشت. این‌ها را در مدلی به‌عنوان مدل پنج سرمایه (سرمایه‌های اجتماعی، اقتصادی، انسانی، زیرساختی و طبیعی) تعریف می‌کنیم که الگوی کار در رسیدن به آبادانی و پیشرفت در قلعه‌گنج است. بر این اساس به بررسی می‌پردازیم. این بررس‌ها نشان می‌دهد که حتی در حوزه سرمایه طبیعی نیز ممکن است 25 روستای منطقه قلعه‌گنج به زیر شن بروند. طوفان‌های گرد و غبار در حواشی جازموریان، محدودیت منابع آبی منطقه، افت سطح آب‌های زیرزمینی و کشت بی‌رویه محصولات پرآب کشاورزی محدودیت‌های طبیعی منطقه است. در سایر زمینه‌ها نیز این فقر خودش را نشان می‌دهد. قلعه‌گنج در تمام این پنج سرمایه جزو مناطق محروم کشور است. از لحاظ مدل‌سازی سنجش کردیم که این منطقه ناپایدار است یعنی زیرساخت‌ها وجود ندارد و این پنج سرمایه می‌تواند در آن منطقه ناپایدار باشد.

شاید تا 10 سال دیگر روستایی نداشته باشیم
قربانی با اشاره به لزوم حمایت‌های دولتی از روستاها تصریح کرد: دولت باید در زمینه جوامع روستایی کشور اقدامات بی‌درنگی را انجام دهد؛ اگر این اقدامات انجام نشود ممکن است تا 10 سال دیگر روستایی در کشور نداشته باشیم. اگر اقدامات لازم انجام نشود روستاییان که محل زندگی‌شان جایگاه‌های تولید است به افراد حاشیه‌نشین شهری تبدیل می‌شوند و به دنبال آن باید منتظر آسیب‌های اجتماعی باشیم. اولین اقدام برای جامعه روستایی فراهم کردن بستر اجتماعی آن و شکل‌دهی سرمایه اجتماعی در قالب تشکل‌هاست. صندوق‌ها اعتباری خرد در منطقه قلعه‌گنج یک تشکل اجتماعی است؛ با وجود این‌که کار اقتصادی انجام می‌دهد اما اساس و بسترش کار اجتماعی است. در این صندوق‌ها مردم ابتدا گروه‌های خود را تشکیل می‌دهند. گروه پایه و اساس اجتماعی یک کار است و آن‌ها در قالب گروه‌ها تشکلی را در صندوقی ایجاد می‌کنند.

برای اولین‌بار کل منطقه روستایی یک شهرستان دارای صندوق‌های اعتباری خرد می‌شود
او درباره وضعیت صندوق‌های اعتباری خرد روستایی در قلعه‌گنج اظهار کرد: در حال حاضر 100 صندوق در 100 روستا داریم. 44 صندوق نیز تا پایان مهرماه راه‌اندازی خواهد شد که در مجموع می‌توانند کل قلعه‌گنج را پوشش دهند. برای اولین‌بار در ایران کل منطقه روستایی قلعه‌گنج به‌عنوان یک شهرستان پایلوت دارای صندوق‌های اعتباری خرد خواهد شد که در سطح جهانی هم در این مقیاس نداریم.

صندوق‌های اعتباری خرد موضوعی اجتماعی-اقتصادی است
این عضو هیأت علمی دانشگاه تهران درباره تأثیرات این صندوق‌ها در جامعه محلی گفت: صندوق‌ها توانسته روحیه همدلی و مشارکت را در بین جامعه محلی هدف تقویت کند. وقتی از سرمایه اجتماعی صحبت می‌کنیم دو شاخص داریم؛ یکی شاخص تعداد گروه‌های ایجادشده (گروه‌های 10 تا 15 نفره و تعداد اعضایی که در این صندوق‌ها عضو می‌شوند) در هر روستاست. این‌ها نمونه‌ها و شاخص‌هایی از سنجه‌های سرمایه اجتماعی هستند. از لحاظ اقتصادی نیز هدف اصلی صندوق‌های اعتباری خرد حمایت است؛ یعنی از مشاغلی که در منطقه بوده حمایت یا در مواردی مشاغل جدیدی را ایجاد می‌کند. با این حال از نام این صندوق‌ها هم مشخص است که صندوق‌های اعتباری خرد هستند یعنی در درجه اول منابع مالی تسهیلات برای مردم است.

بنیاد مستضعفان هر سه ماه معادل پول مردم را به صندوق واریز می‌کند
قربانی به حمایت‌های بنیاد مستضعفان اشاره کرد و افزود: بنیاد مستضعفان برای کمک به این صندوق‌ها هر سه ماه یکب‌ار معادل پولی که مردم می‌گذارند را به صندوق واریز می‌کند تا صندوق‌ها را به لحاظ مالی و اقتصادی تقویت شود و بتوان در زمینه تولید و اشتغال از آن کمک گرفت. بنابراین در کنار مسأله و موضوع اجتماعی، یک تشکل اقتصادی و مالی است که در قالب این صندوق تولیدات و اشتغالاتی در چهار بخش مشاغل کشاورزی، خدمات، صنعت و صنایع دستی انجام شده است.

مطالعات تحلیلی- اقتصادی دانشگاه تهران نشان از اثر مثبت صندوق‌ها دارد
این عضو هیأت علمی دانشگاه تهران با بیان این‌که براساس مطالعات تحلیلی در دانشگاه تهران این صندوق‌ها توانستند در سه حوزه پروژه توان‌افزایی (سرمایه اجتماعی، سرمایه مالی و اقتصادی و سرمایه انسانی) اثر مثبتی داشته باشد، ادامه داد: براساس آمارهای تا پایان شهریور، راه‌اندازی این صندوق‌ها در چند مرحله انجام شد. ابتدا 20 روستا سپس در مراحل بعدی 40 ، 20 و 20 روستای دیگر فعال شد که محجموع آن 100 صندوق در 100 روستاست. برنامه نهایی نیز راه‌اندازی 44 صندوق در 44 روستاست. بنابراین عمر صندوق‌ها یکی نیست. برخی صندوق‌ها 24 ماه، برخی 17 ماه، برخی 9 ماه، برخی 4 تا 5 ماه عمر دارند. بنابراین بازه‌های زمانی‌ آن متفاوت است اما به‌طور میانگین از لحاظ اجتماعی و اقتصادی براساس شاخص میزان پس‌انداز افراد در صندوق‌ها، تعداد تسهیلات و مبلغ تسهیلات 1.75 برابر رشد اجتماعی و اقتصادی در منطقه قلعه‌گنج در 23 ماه ایجاد شده است.

بیش از 90 درصد بازپرداخت تسهیلات داریم
قربانی افزود: تا پایان شهریور در این صندوق‌ها مردم حدود 2 میلیارد و 158 میلیون تومان پول گذاشته‌اند؛ در منطقه‌ای محروم که با یارانه‌شان زندگی می‌کنند اما یارانه‌شان را در صندوق‌های اعتبار خرد می‌گذارد. این اعتمادی است که شکل گرفته؛ در غیر این صورت چنین کاری نمی‌کنند. حدود 1 میلیارد و 981 میلیون تومان هم بنیاد علوی کمک اهدایی به صندوق داده است. حدود 1 میلیار و 744 میلیون تومان نیز اقساطی بوده که مردم بازپرداخت کرده‌اند. بازپرداخت نیز بسیار مهم است که اگر صندوقی راه می‌اندازیم این وام‌ها بازپرداخت دارد یا نه؟ در منطقه قلعه‌گنج بیش از 90 درصد بازپرداخت تسهیلات داریم. حدود 4 میلیار و 766 میلیون تومان نیز تسهیلات از محل این صندوق‌ها داده شده است. 4945 فقره تسهیلات در بخش کشاورزی، صنایع دستی، مشاغل خدمات و صنعت بوده است. حدود 14 هزار و 921 نفر در 5 دهستان عضو صندوق‌ها هستند و 1075 گروه آبادانی نیز در این دهستان‌ها راه‌اندازی شده است. بنابراین منطقه از لحاظ اجتماعی و اقتصادی توانسته رشد کند. این مردم حدود 7 هزار ساعت آموزش فنی حرفه‌ای دیده‌اند که تا 2 سال دیگر ادامه دارد. به حدود 38 روستا آموزش فنی حرفه‌ای داده شده است.

محدودیت‌های اجرای صندوق‌ها
او درباره محدودیت‌ها و چالش‌های موجود در زمینه این صندوق‌ها تصریح کرد: نمی‌توانیم بگوییم محدودیتی نداریم. چالش‌هایی داریم. سطح برخی روستاهای ما از لحاظ سواد و فرهنگ بالاتر است. پذیرش اجتماعی در این روستاها راحت‌تر اتفاق می‌افتد. اما در برخی روستاها مشکلاتی وجود دارد.

57 درصد اعضا زنان هستند
این عضو هیأت علمی دانشگاه تهران با اشاره به حضور زنان در این صندوق‌ها گفت: 57 درصد اعضا زنان هستند و نقش بسیار مهمی در این صندوق‌ها ایفا می‌کنند؛ به‌ویژه در مشاغل صنایع دستی که به دست فراموشی سپرده شده بود. در حوزه خانواده این صندوق‌ها به عنوان تشکل‌های مردمی توانسته بنیان خانواده را نسبت به گذشته در قلعه‌گنج مستحکم‌تر کند؛ چراکه مردانی که برای کسب درآمد به شهرهای دورتر رفته بودند به روستای خود بازگشتند.

قربانی درباره تأثیرات اجتماعی این صندوق‌ها ادامه داد: هر ماه اعضای صندوق باید دور هم در مسجد جمع شوند. روستایی‌ها در قدیم در کنار یکدیگر جمع می‌شدند اما امروزه ممکن است همسایه‌ها هفته‌ای یک‌بار هم یکدیگر را نبینند. این صندوق‌ها باعث شده افراد حتماً ماهانه جمع شوند و با یکدیگر صحبت کنند که به جمع کردن اقوام در کنار یکدیگر و تصمیم‌گیری برای آینده خودشان کمک می‌کند.

60 درصد موفقیت این صندوق‌ها به خاطر زنان روستایی است
او موفقیت این صندوق‌ها را منوط به فعالیت زنان دانست و گفت: 60 درصد موفقیت این صندوق‌ها به خاطر زنان روستایی است. راه‌اندازی این صندوق‌ها در منطقه قلعه‌گنج تأثیرات زیادی روی زنان گذاشته است. 

اشتیاق درونی زنان برای ارتقای جایگاه تصمیم‌گیری خود
این عضو هیأت علمی دانشگاه تهران با اشاره به تأثیر صندوق‌ها در زندگی زنان ادامه داد: این صندوق‌ها توانسته از لحاظ اقتصادی به زنان بسیار کمک کنند. آن‌ها صنایع دستی و مشاغل خانگی خود را با گرفتن وام دایر کرده‌اند. زنان روستایی می‌توانند نقش بسیار مهمی در تولید داشته باشند. تولید صنایع دستی در این منطقه شغلی زنانه است. در کنار آن اشتیاق درونی به لحاظ روانی در زنان ایجاد شده که جایگاه آن‌ها را به لحاظ تصمیم‌گیری ارتقا دهیم.

لزوم افزایش مبالغ وام‌ها
قربانی به ارایه پیشنهاداتی پرداخت و گفت: براساس آیین‌نامه 10 برابر پولی که افراد در صندوق می‌گذارند می‌توانند وام بگیرند که سقف وام سه میلیون است. شاید بتوان ازطریق تسهیلات با مبالغ بالاتر بهبود و حمایت بیشتر از مشاغل را در دستور کار قرار داد. اگر بتوانیم این کار را انجام دهیم باعث توسعه با شتاب بیشتر می‌شود. از طرفی 5 تعاونی داریم که صندوق‌های خرد می‌توانند عضو آن‌ها شوند. البته این تعاونی‌ها نیز از دل صندوق بیرون آمده و مردم خودشان به نتیجه رسیده‌اند که باید تعاونی داشته باشند تا روستاها با یکدیگر همکاری داشته باشند. از پنج نفر هیأت مدیره این تعاونی‌ها 2 نفرشان زن هستند. یعنی آن‌جا هم زنان نقش بسیار مهمی در بحث تعاونی‌ها دارند.

انتهای پیام/ 940502

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار