پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۳۹۰۶۹
تاریخ انتشار: ۱۵ آبان ۱۳۹۶ - ۱۳:۴۷
یائسگی و پایان حیض یکی از مواردی است که در دوره معاصر با نظرات گوناگونی همراه است و مراجع تقلید معاصر در مورد آن دیدگاه‌های مختلفی دارند. موضوعی که در گذشته با این حجم تفاوت دیدگاه همراه نبود و عمدتاً به دو سن خاص برای دو گروه از زنان محدود می‌شد.


یکی از چالش‌هایی که زنان از سنین حدود 9 سالگی با آن مواجه هستند، حیض و احکام آن است. احکام مربوط به حیض در نوع خود از پیچیدگی‌ها و دقت عمل فراوان برخوردار است و این مسأله در پایان دوره حیض نیز باقی است. یائسگی و پایان حیض یکی از مواردی است که در دوره معاصر با نظرات گوناگونی همراه است و مراجع تقلید معاصر در مورد آن دیدگاه‌های مختلفی دارند. موضوعی که در گذشته با این حجم تفاوت دیدگاه همراه نبود و عمدتاً به دو سن خاص برای دو گروه از زنان محدود می‌شد. در زیر نگاهی داریم به مسأله یائسگی و مسائل مرتبط با آن.

به گزارش مهرخانه، مشهور فقها، خصوصاً فقها و مراجع گذشته نظری واحد در این زمینه داشتند؛ چنان‌چه امام خمینی(ره) می‌فرمایند: «زن‌های سیده، بعد از تمام شدن شصت سال یائسه می‌شوند یعنی خون حیض نمی‌بینند و زن‌هایی که سیده نیستند، بعد از تمام شدن پنجاه سال یائسه می‌شوند». حضرات آیات گلپایگانی، فاضل‌لنکرانی، بهجت و صافی‌گلپایگانی نیز همین نظر را دارند.

برخی دیگر از مراجعی که هم‌نظر با این دیدگاه هستند تنها در برخی الفاظ اختلاف در بیان دارند؛ به عنوان نمونه حضرات آیات سبحانی و زنجانی از تعبیر زنان قرشیه و غیرقرشیه استفاده کرده‌اند و برخی نیز مانند حضرات آیات بهجت و فاضل‌لنکرانی قید قمری را در مورد سن متذکر شده‌اند.

محاسبه سن
اما این‌که سن قمری را چطور باید محاسبه کرد، یکی از مسائلی است که برای مقلدین حائز اهمیت است.

سؤال: لطفاً بفرمایید زن تا چند سال حیض می‌بیند؟ و به سال شمسى یا قمری چگونه محاسبه می‌شود؟
پاسخ: آیت‌الله فاضل‌لنکرانی در جواب این مسأله می‌فرمایند: «زن‌هاى سیده تا شصت سال قمرى حیض می‌شوند که معادل 58 سال شمسى و 77 روز و 12 ساعت می‌شود. و زن‌هایى که سیده نیستند تا پنجاه سال قمرى که معادل 48 سال شمسى و 179 روز است حیض می‌شوند». آیت‌الله بهجت نیز در مورد محاسبه سن همین نظر را دارند.

زن قرشیه کیست؟
آیت‌الله بهجت در پاسخ به استفتائی در توضیح این‌که زن قرشیه کیست، می‌فرمایند: «قرشى کسى است که نسبت او به «نضر بن کنانه» برسد و از طرف پدر و مادر یا از طرف پدر به تنهایى باشد، و اما از طرف مادر به تنهایى، کفایت نمی‌کند و از قرشیه در این زمان غیر از زنان هاشمیه کسى معروف نیست. بلى قبیله‌اى که منسوب به قریش باشند اگر معلوم شود انتساب ایشان به «نضر بن کنانه»، در وجه تسمیه، نیز همین حال را دارند».

آیت‌الله زنجانی نیز در توضیح‌المسائل خود می‌نویسند: «باید توجه داشت که زن‌های سیده یکی از اقسام زن‌های قرشیه هستند».

اما آیت‌الله مکارم‌شیرازی بر قریشی بودن زنان تأکید دارند و نه سیده بودن؛ ایشان می‌فرمایند: «زنان سیده و غیرسیده هردو...، مگر زنانی که از قبیله «قریش» محسوب می‌شوند که آن‌ها بعد از تمام شدن شصت سال یائسه می‌شوند».

نظرات متفاوت در مورد سن یائسگی
الف- احتیاط

در مورد سن یائسگی بر مبنای قول مشهور، آیت‌الله خامنه‌ای قائل به احتیاط هستند و در پاسخ به استفتائی چنین می‌فرمایند: «تعیین سن یائسگى محل تأمل و احتیاط است؛ بانوان مى‌توانند در این مسأله به مجتهد جامع‌الشرایط دیگر مراجعه کنند».

ب- 60 سال
عده‌ای از فقها، بدون تفاوت قائل شدن میان زنان سیده و غیرسیده، قرشی و غیرقرشی، سن یائسگی را 60 سال دانسته‌اند؛ البته با لحاظ کردن احتیاط بین پنجاه تا شصت سال برای انجام اعمالی که بر مستحاضه واجب است و ترک آن‌چه بر حائض حرام است.

آیت‌الله وحیدخراسانی در رساله خود فاصله میان 50 تا 60 سالگی را برای همه زنان احتیاط واجب دانسته و فرموده‌اند: «زن بعد از تمام شدن شصت سال یائسه می‌شود، و چنان‌چه خونی ببیند حیض نیست و احتیاط واجب آن است که بعد از تمام شدن پنجاه سال تا تمام شدن شصت سال جمع کند بین احکام یائسه و غیریائسه، چه قرشیه باشد و چه غیرقرشیه؛ بنابراین اگر در این فاصله با نشانه‌های حیض یا در روزهای عادت خون ببیند، بنابراحتیاط واجب جمع کند بین تروک حائض و افعال مستحاضه».

آیت‌الله سیستانی نیز این فاصله را احتیاط قرار داده‌اند با این تفاوت که احتیاط ایشان مستحب است و برای زنان غیرقرشیه، ایشان فرمودند: «خونی را که زن‌ها پس از تمام شدت شصت سالگی می‌بینند حکم حیض را ندارد، ولی در فاصله پنجاه تا شصت سالگی زن حیض می‌بیند؛ گرچه احتیاط مستحب این است زن‌هایی که قرشیه (سیده) نیستند، در این فاصله در مواردی که قبلاً حیض به حساب می‌آمد، محرمات حائض را ترک و وظایف مستحاضه را انجام دهند».

نکته مهمی که در احکام آیت‌الله سیستانی وجود دارد، تفاوت دیگری است که در مورد سن 50 و 60 و آثار متربت به آن قائل هستند؛ ایشان در جواب استفتائی که پرسیده بود: "سن واقعى یائسگى بانوان چند است؟" فرمودند: «در باب حیض شصت سالگى و در باب عده پنجاه سالگى، با فرض انقطاع خون».

ج- 50 سال
عده دیگری از فقها، سن یائسگی را 50 سال عنوان کرده‌اند. در مبنای بیشتر فقهای این دسته، احتیاط بین 50 تا 60 برای زنان سیده یا قرشی است که ناظر بر فتوای مشهور است.

آیت‌الله نوری‌همدانی در این زمینه، بعد از بیان قول مشهور که ذکر شد، این‌گونه توضیح می‌دهند: «ولی این مطلب، محل تأمل است و برای حقیر ثابت نیست؛ و لذا احتیاط واجب آن است که زن‌های سیده در صورتی‌که پس از گذشتن از سن پنجاه سالگی در ایام عادت خود، یا با نشانه‌های حیض، خون ببینند، میان اعمالی که زن مستحاضه انجام می‌دهد از قبیل خواندن نماز با کیفیتی که ذکر می‌شود، و چیزهایی که حائض باید ترک کند از قبیل داخل شدن در مسجد الحرام و مسجد مدینه و مکث در مساجد دیگر، تا سن شصت سالگی جمع کنند».

آیت‌الله تبریزی نیز بر همین مسأله تأکید داشته و در رساله خود ذکر می‌کنند: «زن‌هایی که سیده نیستند بعد از تمام شدن پنجاه سال و نیز زن‌های سیده بعد از تمام شدن پنجاه سال تا تمام شدن شصت سال چنان‌چه با نشانه‌های حیض یا در روزهای عادت خون ببینند، احتیاط کنند».

در میان مراجع، آیت‌الله مکارم‌شیرازی به صراحت بر پایان دوره حیض در پنجاه سالگی برای همه زنان تأکید داشته و می‌فرمایند: «زنان سیده و غیرسیده هر دو، بعد از تمام شدن پنجاه سال قمری یائسه می‌شوند، یعنی اگر در این سن و سال خونی ببینند خون حیض نیست؛ مگر این‌که آن‌چه می‌بینند تمام شرایط حیض را داشته باشد که در این صورت باید مطابق آن عمل کنند». این عدم تفاوت قائل شدن میان زنان سیده و غیرسیده در استفتائی که پرسیده بود: «در تعیین سن یائسگی زنان سیده ملاک قریشی بودن آن‌هاست. من سیده‌ام از کجا بدانم قریشی هستم یا نه؟» مشهود است، زمانی که می‌فرمایند: «در امثال شما نیز معیار 50 سال است؛ مشروط بر این‌که عادت را مانند سابق به طور کامل نبینید».

آیت‌الله مکارم‌شیرازی در پاسخ استفتائی در مورد خون‌هایی که بعد از 50سال قمری دیده می‌شود، به نکته قابل‌تأملی اشاره می‌کنند: «خون‌هایی که زنان می‌بینند تا زمانی که علائم و شرایط حیض را دارد، حیض است و سن یائسگی مربوط به خون‌های مشکوک است».

شک در یائسگی
اگر زنی در مورد یائسه شدن خود شک داشته باشد، بنابر نظر فقا باید بنا را بر این بگذارد که هنوز یائسه نشده است. آیت‌الله زنجانی در ادامه این مطلب به نکته دیگری هم اشاره کرده و می‌فرمایند: «... و زنی که بین پنجاه و شصت سالگی است و نمی‌داند که قرشی است یا نه، حکم کسی را دارد که هنوز از پنجاه سال نگذشته است».

خون دیدن در زمان یائسگی
یکی از مشکلات عمده زنان، دیدن خون در زمان یائسگی است؛ از نظر فقها این خون محکوم به استحاضه است و زن باید به احکام مستحاضه عمل کند.

سؤال: باتوجه به درمان جدید یائسگى، و با توجه به این‌که یائسگى یک بیمارى تلقى می‌شود، و پزشک با زن یائسه به عنوان بیمار برخورد می‌کند و داروهایى به این بیماران داده می‌شود که همان حیض و خونریزى قبل از یائسگى را ایجاد می‌کند، و از آن‌جا که بعد از یائسگى تمام خون‌هایى که دیده می‌شود استحاضه محسوب می‌شود، تکلیف فردى که از سن 48 سالگى (سن طبیعى یائسگى) و گاهاً در سن 20 سالگى یا کمتر یا بیشتر یائسه می‌شود و تحت این درمان‌ها قرار می‌گیرد چیست؟... باتوجه به این‌که اگر استحاضه قرار دهیم، غسل‌هاى پى‌درپى گاهاً باعث زحمت زیاد می‌شود، آیا در صورت ضرر نداشتن آب می‌تواند تیمم کند؟ از آن‌جا که 70 درصد زنان به این‌گونه احکام عمل نمی‌کنند، تکلیف این افراد چیست؟
پاسخ: آیت‌الله مکارم‌شیرازی در پاسخ به این سؤال مطول، چنین فرمودند: «راه‌حل اسلام در این زمینه آسان است. یائسگى مانند پیرى نوعى سیر طبیعى عمر است، و نباید آن را بیمارى دانست. هرچند تقویت کردن براى پیشگیرى از عوارض آن خوب است. همان‌گونه که در سالخوردگان نیز مطلب چنین است. بنابراین، تمام کسانى که به سن پنجاه سال قمرى می‌رسند، خون‌هایى که می‌بینند استحاضه است؛ مگر این‌که داراى تمام شرایط عادت ماهیانه باشد. و در مواردى که غسل کردن براى آن‌ها ضرر یا مشقت زیاد دارد، می‌توانند به جاى آن تیمم کنند، و نماز خود را بخوانند».

انتهای پیام/ 930623

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار