پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۳۹۲۲۴
تاریخ انتشار: ۱۶ آبان ۱۳۹۶ - ۱۵:۲۳
در نشست زنان روستایی و برخی از شاخص‌های اجتماعی بررسی شد؛
توانمندسازی نوعی تغییر درونی و بیرونی است و کاملا با منابع کنترل فردی از منظر درونی و بیرونی ربط پیدا می‌کند. از منظر تغییر درونی انسانی توانمند است که بتواند قدرت چانه زنی داشته باشد و از منظر بیرونی این توانایی را دارد که بتواند از قابلیت‌های خود به نحو احسنت استفاده کند

پایگاه تحلیلی- خبری مهرخانه با توجه به رسالت خود جهت اطلاع‌رسانی جامع اقدامات و فعالیت‌های صورت‌گرفته در حوزه زنان، مبادرت به پوشش همایش‌ها، جلسات، نشست‌ها و هم‌اندیشی‌های گوناگون که توسط طیف‌های فکری و سیاسی مختلف برگزار می‌شود، می‌کند. بدیهی است این اقدام صرفاً جهت اطلاع‌رسانی به علاقه‌مندان حوزه زنان صورت گرفته و لزوماً بیانگر دیدگاه‌های مهرخانه نیست.

نشست زنان روستایی و برخی از شاخص‌های اجتماعی روز دوشنبه 15 آبان ماه در محل سالن کنفرانس انجمن جامعه‌شناسی ایران برگزار شد. در این جلسه فروغ‌السادات بنی‌هاشم؛ مدیر کل دفتر امور زنان وزارت جهاد کشاورزی و مشاور وزیر و همچنین نفیسه آزاد؛ دانشجوی دکتری رشته جامعه‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی و حمیده دباغ؛ دکتری جامعه‌شناسی توسعه اجتماعی روستایی دانشگاه تهران حضور داشتند و به ایراد سخنرانی پرداختند.

به گزارش مهرخانه، ترویج کارآفرینی زنان و نقش آن در توسعه کسب و کار جوامع روستایی و عشایری عنوان بحثی بود که مدیرکل دفتر امور زنان وزارت جهاد کشاورزی در مورد آن صحبت کرد. وی گفت: با توجه به شرایط جدیدی که کشور ما هم در شهر و هم در روستا با آن مواجه شده است مانند مشکلات اشتغال و بیکاری و مسائلی از این دست؛ مجموعه این مسائل بر اهمیت پرداختن به حوزه کارآفرینی افزوده است و باعث شده است هم محافل دانشگاهی و هم دستگاه‌های اجرایی به صورت خیلی جدی به این مسئله بپردازند. با اینکه قدمت کارآفرینی در کشور ما تنها به ده سال می‌رسد ولی توجه خیلی جدی به این موضوع شده است و انتظار می‌رود با این رویکرد، کارآفرینی بخشی از مشکلات شهری و روستایی رفع کند.

چرا به کارآفرینی زنان روستایی توجه ویژه شده است؟
بنی‌هاشم در ادامه صحبت‌های خود به بحث کارآفرینی زنان روستایی و دلیل اهمیت یافتن آن پرداخت و افزود: با اینکه بحث کارآفرینی به صورت عام در کشور مطرح است اما در چند سال اخیر موضوع کارآفرینی زنان به ویژه زنان روستایی به واسطه اقداماتی که اخیرا در روستاها انجام شده است، اهمیت ویژه‌ای یافته است. اما این موضوع هنوز هم در دستگاه‌های اجرایی دچار چالش است و بسیاری درجه اهمیت کارآفرینی برای زنان روستایی را درک نمی‌کنند. اما دلیل اهمیت آن به ویژگی‌های خاص و ویژه زنان روستایی برمی‌گردد که باعث می‌شود موضوع کارآفرینی را برای آنان پررنگ‌تر و مهم‌تر جلوه دهد و جالب است بدانید در همین ایام سازمان جهانی فائو، دوره‌های کارآفرینی زنان روستایی را برگزار می‌کند. یعنی علی‌رغم اینکه ما در کشور خودمان هنوز در رابطه با کارآفرینی زنان روستایی دچار چالش هستیم،  ولی در عین حال می‌بینیم دوره‌هایی در سطح بین‌المللی و منطقه‌ای در کشورهای مختلف در رابطه با زنان روستایی انجام می‌شود.

دلایل اهمیت کارآفرینی زنان روستایی از سه منظر مختلف
فروغ‌السادات بنی‌هاشم در ادامه به دلایل اهمیت کارآفرینی زنان روستایی اشاره کرد و آن را از سه منظر مورد بررسی قرار داد. او ابتدا به بحث نظام بهره‌برداری در کشور پرداخت و اطلاعات خود را براساس آمار سرشماری کشاورزی که در سال 90 انجام شده بود عنوان کرد. براساس این اطلاعات، هنوز هم 72 درصد از بهره‌برداران کشور، جزء بهره‌برداران خرد محسوب می‌شوند که زمینی زیر 5 هزار هکتار دارند و تقریبا 35 درصد کشاورزان مالک زیر یک هکتار زمین هستند. اتفاقی که افتاده است، در حال ‌حاضر با توجه به شرایط فعلی این زمین‌ها ارزش اقتصادی لازم را ندارند و اکثر مردان به همین دلیل این زمین ها را ترک می‌کنند و باعث می‌شود مدیریت این واحدها و زمین‌های تولیدی را زنان بر عهده بگیرند.

وی‌ افزود: یکی از بحث‌هایی که همه ما به طور جدی با آن مواجه هستیم موضوع مهاجرت است که تحولات جمعیتی و تغییر نقش‌های جنسیتی را با خود به همراه دارد. مطابق داده‌های سرشماری که هر 5 سال یکبار انجام می‌گیرد، مهاجرت باعث شده است تقریبا 5 تا 6 درصد از جمعیت روستایی کاهش ‌یابد و به جمعیت شهری افزوده شود و بسیاری از آسیب‌هایی که در حال حاضر در مناطق شهری وجود دارد ناشی از گروههایی است که از روستا به شهر مهاجرت کرده اند و نمی توانند در شهر جایگاه اقتصادی و اجتماعی در خور خود را پیدا کنند.

پدیده مهاجرت فصلی در بیش از 60 درصد خانواده‌های روستایی
بنی‌هاشم پدیده مهاجرت‌های فصلی را به عنوان موضوعی که کمتر به آن پرداخته می‌شود معرفی کرد و تحقیقاتی که جهاد کشاورزی بر روی سه استانی که بیشتر مهاجر فرست بوده‌اند انجام داده است، نشان می‌دهد که تقریبا از 1.5 تا 60 درصد خانواده‌ها، با این موضوع مواجهند و بیشتر از 60 درصد مردان خانواده بیش از چهار ماه از سال را مهاجرت می‌کنند. به بیان این مقام مسئول، اکثر مردانی که مهاجرت فصلی می‌کنند حتی بعد از دوره چهار ماهه، به روستا بازنمی‌گردند و حتی در یک فاصله زمانی طولانی برای خانواده‌های خود پول نمی‌فرستند و اینگونه است که بسیاری از زنان مجبورند خودشان زندگی‌شان را تامین کنند.

وی افزود: در زمانی که مرد خانواده در خانواده است به طور متوسط 20 واحد از حجم فعالیت‌ها را در زمان حضور مرد خانواده، زنان انجام می‌دهند ولی در زمان عدم حضور وی، چیزی حدود 2.5 برابر به حجم فعالیت‌های زنان افزوده می‌شود.

مهاجرت باعث کاهش نسبت جنسی و در نتیجه افزایش تجرد دختران در روستاها شده است
مدیرکل دفتر امور زنان جهاد کشاورزی گفت: طبیعتا مهاجرت باعث کاهش نسبت جنسی در روستاها شده است و همین عاملی می‌شود که سن تجرد دختران روستایی افزایش یابد. جالب است بدانید که از سال 85 برای اولین بار نسبت تجرد دختران روستایی از مناطق شهری افزایش یافته است. یعنی نسبت تجرد در این دوره در مناطق روستایی 26 درصد است و در مناطق شهری این میزان به 22 درصد می‌رسد.

وی افزود: در سال 90 هم این فرایند به همین صورت ادامه دارد. البته در گروه سنی 25 تا 29 سال این شاخص مجددا به وضع سابق خود باز می‌گردد. یعنی در سال 85 غیر از گروه سنی 25 تا 29 سال، در باقی گروه‌های سنی نسبت تجرد دختران در مناطق روستایی بیشتر از مناطق شهری است. همچنین پدیده‌هایی مانند ازدواج و طلاق در روستاها مشابه همان روندهایی است که در مناطق شهری حاکم است. مثلا با مقایسه آمارهای سال 85-90 می‌بینیم که میزان طلاق در مناطق روستایی 2 درصد افزایش پیدا کرده است، در حالیکه این میزان در مناطق شهری 5 درصد است.

افزایش نقش اقتصادی زنان روستایی و تحول در مفهوم زنان سرپرست خانوار
بنی‌هاشم با اشاره به اینکه مجموعه این عوامل باعث شده است که نقش اقتصادی زنان روستایی افزایش پیدا کند، افزود: نکته‌ای که وجود دارد این است که در اکثر برنامه‌های توسعه‌ای به زنان به صورت عام اشاره نمی‌شود و معمولا نگاهی کلی و کلان نسبت به جامعه دارد و تنها گروهی که در برنامه‌های توسعه به آن توجه می‌کند، زنان سرپرست خانوار هستند. اما الان اتفاقی که در شرف افتادن است، این است که مفهوم سرپرست خانوار تا حدود زیادی دچار تغییر شده است و در مناطق روستایی این موضوع بسیار جدی‌تر است. در حال‌حاضر زنان سرپرست خانوار تنها زنانی را شامل نمی‌شود که همسرشان را به دلیل فوت یا طلاق از دست داده‌اند بلکه گروه‌های دیگری از زنان هستند که به دلایلی دیگر عضو گروه سرپرست خانوار شده‌اند.

وی گروه‌های زنان سرپرست خانوار را به سه دسته تقسیم‌بندی کرد و گفت: یک گروه همان معنای عمومی و عرفی زنان سرپرست خانوار را شامل می‌شود. یعنی افرادی که به دلیل طلاق و یا فوت همسر، سرپرست خانوار شده‌اند و در قانون به صورت رسمی مورد پذیرش قرار گرفته‌اند. گروه دیگر، علی‌رغم اینکه مجرد هستند اما مسئول سرپرستی خانواده خود را بر عهده دارند. همینطور زنانی که متاهل‌اند و به دلیل مهاجرت‌های طولانی‌ مدت فصلی مرد خانواده آنها به صورت مداوم مسئولیت خانواده را بر عهده دارند.

بنی‌هاشم درباره گروه سوم مثال زد و افزود: به عنوان مثال اخیرا در روستایی در کرمانشاه با یک خانواده‌ای مواجه شدیم که زیر زمین خانه را با راه‌اندازی سه دستگاه چرخ خیاطی به صورت خیاط‌ خانه درآورده بودند. در همان خانواده پدر، همسر و پسر همگی مهاجرت کرده بودند و تنها زنان خانواده در روستا مانده بودند.

احساس مسئولیت در زنان روستایی موجب اثربخشی آموزش‌های کارآفرینی می‌شود
مشاور وزیر در امور زنان عنوان داشت که زن روستایی با توجه به افزایش نقش اقتصادی‌اش یک نوع احساس مسئولیتی در درونش شکل گرفته است که بسیار در بحث‌های کارآفرینی موثر است. وی افزود: مثلا دوره‌های کارآفرینی زمانیکه برای کارمندان سازمانی برگزار می‌شود با وجود اینکه مباحث برایشان جذاب است اما تحولی در زندگی‌شان ایجاد نمی‌شود اما بارها مشاهده است که وقتی همین دوره‌ها را در روستاها ارائه می‌دهیم شاهد تحولات بسیار قابل توجه در زنان روستایی می‌شویم و ایده‌های کسب و کار بسیار خلاقانه‌ای به وجود می‌آید.

وی اظهار داشت: این موضوع توسط بسیاری از اساتید کارآفرینی هم تایید شده است و اساسا مباحث کارآفرینی برای گروهی بیشتر کاربرد دارد که نیاز اقتصادی در زندگی آنها ایجاد شده باشد. به عقیده من عاملی که در کارآفرینی موثر است، بحث مسئولیت‌پذیری است. البته فاصله بین جایگاه اجتماعی فرد و انتظاراتی که از خودش دارد و نیاز اقتصادی از جمله عوامل کلیدی هستند که در حوزه کارآفرینی می‌توانند مفید باشند.

عواملی که باعث افزایش مسئولیت‌پذیری زنان روستایی می‌شود
فروغ‌السادات بنی‌هاشم با اشاره به عواملی که باعث افزایش مسئولیت‌پذیری در زنان روستایی می‌شود، اظهار داشت: اولین مسئله افزایش مسئولیت‌پذیری در تامین معیشت خانوار است که این مسئولیت‌پذیری را ما کاملا در زنان روستایی داریم. یکی از عواملی که باعث افزایش مسئولیت‌پذیری زنان روستایی می‌شود، کاهش امنیت غذایی در محیط روستایی است. مطابق آمار، امنیت غذایی در مناطق روستایی پایین‌تر از شهر است و مطالعه‌ای که در شهرستان دیواندره انجام شده است، نشان می‌دهد که تقریبا 60 درصد جمعیت روستایی از نا‌امنی غذایی رنج می‌برند. همین پژوهش نشان می‌دهد که توانمندی زنان می‌تواند در افزایش امنیت غذایی خانواده، موثر باشد. بنابراین می‌توان گفت که حتی مسئولیت‌پذیری تنها یک عامل فردی نیست بلکه محیط و شرایط در این ویژگی موثر است.

به گفته بنی‌هاشم، همچنین افزایش هزینه‌های زندگی نیز می‌تواند در ایجاد مسئولیت‌پذیری افراد تاثیر داشته باشد. طبق آمارهای مرکز آمار ایران تورم روستایی یک درصد از مناطق شهری بیشتر شده است. بنابراین اگر بخواهیم موضوع مسئولیت پذیری را به عنوان یک عامل زمینه‌ای در نظر بگیریم خواهیم دید که مناطق روستایی بسیار مستعدتر برای مباحث کارآفرینی هستند.

تاثیر افزایش سطح سواد و تحصیلات زنان روستایی بر رشد مباحث کارآفرینی
فروغ‌السادات بنی‌هاشم در ادامه به یکی دیگر از عوامل زمینه‌ای توسعه کارآفرینی اشاره کرد و افزود: مسئله بعدی فاصله جایگاه اجتماعی و انتظار افراد از خود است که عموما دو شاخص در این رابطه وجود دارد. یکی از شاخص‌ها بحث افزایش سطح سواد زنان روستایی است که نسبت جنسی دانشجویان مناطق شهری و روستایی نشان می‌دهد که برای اولین بار در سال 85 این نسبت در مناطق روستایی به نفع زنان تغییر کرده است و این افزایش سواد و تحصیلات زنان، برای آنان ایجاد توقع و انتظار کرده است. همین موضوع عاملی می‌شود که برنامه‌های کارآفرینی را بیشتر از گذشته دنبال کنند. شاخص دوم نرخ بیکاری زنان تحصیلکرده روستایی است که نسبت به مناطق شهری بیشتر است و همین موضوع در افزایش انگیزه زنان برای کارآفرینی موثر است.

الزامات توسعه کارآفرینی در مناطق روستایی
مدیرکل دفتر امور زنان جهاد کشاورزی، توسعه آموزش‌های کارآفرینی، توجه به فرصت‌ها و امکانات، توجه به ریسک‌های منطقی و حساب شده و قرار گرفتن در معرض دانش و فنون جدید را از الزامات توسعه کارآفرینی در روستاها عنوان کرد و افزود: زمانیکه برنامه آموزش به زنان روستایی در زمینه مدیریت ضایعات کشاورزی و تولید کمپوست را برگزار کردیم. قبل از آن وقتی من این موضوع را با اساتید در میان گذاشتم بسیاری بیان می‌کردند که این بحثی بسیار پیشرفته است و امکان ندارد زنان روستایی قابلیت یادگیری آن را داشته باشند ولی طی چند جلسه کلاس آموزشی متوجه شدند که این زنان سوالاتی از آنها می‌کردند که حتی دانشجویان از آنها نمی‌پرسیدند.

وی افزود: در نهایت این زنان وقتی آموزش‌های خود را کامل کردند به بقیه زنان روستایی نیز آموزش دادند و الان آنقدر این بحث گسترش پیدا کرده است که به ویژه در روستاهای استان هرمزگان در بیش از هزار خانه فرایند تولید کمپوست انجام می‌گیرد و درآمد بسیار خوبی از این راه نصیب زنان روستایی می‌شود.

زنان روستایی می‌توانند....
فروغ‌السادات بنی‌هاشم درباره نتیجه‌گیری که از این تجربه عملی کسب کرده بود، گفت: خیلی از اوقات شده است که ما در اتاق‌های دربسته نشسته‌ایم و گفته‌ایم زنان روستایی نمی‌توانند و یا سطح سواد بالایی ندارند که کارآفرین شوند اما تمامی شرایط زمینه‌ای باعث می‌شوند که زنان روستایی بیشتر از آنچه که ما فکرش را کنیم، موفق شوند و آن حس مسئولیت‌پذیری ویژه‌ای است که در این زنان وجود دارد.

فقر زنانه در شهر و روستا چه تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند
سخنران دوم نشست، نفیسه آزاد؛ دانشجوی دکتری دانشگاه تهران مرکز بود. موضوع بحث او تفاوت‌ها و شباهت‌های فقر زنانه در روستا و شهر بود که داده‌ها و اطلاعات موضوع سخنرانی خود را از نتایج پژوهشی که در سال 88 انجام گرفته بود و در سال 96 مجددا مورد بازبینی قرار گرفت بیان کرد. وی ابتدا بحث خود را با این سوال آغاز کرد که اساسا زندگی زنان فقیر در شهر و روستا چه تفاوتی با یکدیگر دارند و آیا روستا و شهر به عنوان محیط زندگی، تاثیری در فقیرتر شدن و بهبود شاخصه‌های فقر در زندگی زنان دارد یا خیر.

وی به میدان تحقیق خود اشاره کرد که شامل شهر داران در استان اصفهان و دو روستای نزدیک شهر بود. به گفته نفیسه آزاد، در مرحله بازبینی پژوهش خود در سال 96 متوجه شده است که در طی این سالها شهر داران دچار تغییر قابل مشهودی نبود و تنها یک محله بسیار لوکس ثروتمند نشین به این شهر اضافه شده بود که از همه جهت با بافت‌های دیگر شهر تفاوت داشت و حتی شکل معماری خانه‌ها و نوع مغازه‌های آن با مناطق دیگر فرق می‌کرد.

وضعیت مالکیت مسکن و انزوای فیزیکی در روستا و شهر
نفیسه آزاد به شاخصه‌های بررسی خود اشاره کرد و افزود: شاخصه‌هایی که من بررسی کردم اولین دسته مربوط به دارایی‌ها و خدمات عمومی است و در این عامل مالکیت مسکن و انزوای فیزیکی را بررسی کردم. در شهر داران، انزوای فیزیکی بسیار به چشم می‌خورد چراکه مثلا یک محله مجزا و برچسب خورده برای فقیران وجود داشت و از نظر مالکیت مسکن اکثرا اجاره نشین بودند و کیفیت مساکن بسیار پایین بود. اما در روستا این شاخص خیلی دچار پراکندگی نبود و خانواده‌های فقیر به راحتی در میان مردم زندگی می‌کردند و محله‌ای مجزا برای این خانوارها وجود نداشت. همچنین مالکیت مسکن عمدتا با خانوارهای ساکن بود.

به گفته این دانشجوی دکترای رشته جامعه‌شناسی، از نظر دسترسی به خدمات شهری از جمله آب آشامیدنی، گاز و تلفن و برق، هم در روستا و هم در شهر این دسترسی وجود داشت ولی در شهر نظام پیچیده‌تر اداری دسترسی را پیچیده‌تر می‌کرد. مثلا اگر مشکلی در برق یا تلفن پدید می‌آمد به دلیل بروکراسی اداری این مشکل دیرتر از روستاها حل می‌شد و همین بروکراسی اداری میزان عملکرد زنان را در رفع این مشکل پایین می‌آورد چون طی کردن مراحل اداری برای زنان این شهر مشکل‌تر بود.

بخشی از مالکیت زمین و درآمد حاصل از دامداری در روستا به زنان تعلق داشت
وی بیان داشت: در روستا عموم خانواده‌ها صاحب مرغ و خروس و دام بودند و به شکل سنتی درآمد حاصل از دام به عهده زنان بود. چیزی که در شهر کم دیده می‌شد چون هم تعداد دام‌ها کمتر بود و اگر هم بود جزء متعلقات زنان محسوب نمی‌شد. همچنین به صورت محدودی مالکیت زمین در روستا با زنان بود و اکثرا به خاطر مهریه صاحب زمین می‌شدند و این در حالی بود که زنان شهری از مالکیت زمین بی‌بهره بوده‌اند.

کاهش دامداری و مکانیزه شدن کشاوزی و تاثیر آن در کاهش وظایف زنان روستایی
نفیسه آزاد، گفت: در بازخوانی پژوهش در سال 96 متوجه شدم که با اینکه منبع اصلی غذایی و درآمد روستای ننادگان که بسیار دورتر از شهر بود از راه دامداری تامین می‌شد اما در طی این سالها میزان دامداری بسیار کاهش یافته بود و با وجود اینکه همچنان کشاورزی رایج بود اما مکانیزه شدن سیستم برداشت باعث شده بود که زنان، مشاغل بسیار جزئی خود را در بخش کشاورزی از دست بدهند.

به گفته نفیسه آزاد، در حوزه سلامت و بهداشت، در روستا میزان دسترسی زنان به خانه‌های سلامت ساده‌تر و کم هزینه‌تر بود ولی در شهر این عامل بسیار هزینه‌بر است و بسیاری از زنان شهر داران اصلا نمی‌دانستند که آدرس نزدیک‌ترین درمانگاه کجاست. یا حتی در بیان مسائل بیماری‌شان بسیاری از زنان شهری دچار مشکل می‌شدند به دلیل اینکه اکثر پزشکان در شهر بومی نبودند. ولی این عامل در زنان روستایی تبدیل به مشکل نشده بود چون پزشک و یا بهیار روستا از بومیان منطقه بودند و همه ساکنین روستا را می‌شناختند. همچنین در حوزه بیماری‌های خاص، زنان روستایی معمولا خدماتی از سازمان‌های حمایتگر نظیر بهزیستی و کمیته امداد نمی‌گرفتند ولی اکثر زنان شهری دارای بیماری خاص تحت حمایت این سازمان ها قرار داشتند.

فقدان آگاهی درباره بیماری‌های زنانه در زنان روستایی و شهری
نفیسه آزاد با بیان اینکه هم در زنان روستایی و هم در زنان شهری آگاهی کاملی نسبت به بیماری‌های زنانه وجود نداشت، افزود: نه تنها این آگاهی نبود بلکه اکثر زنانی که دچار بیماری‌های زنانه بودند آن را عادی تلقی می‌کردند و سیستم بهداشتی نیز این آگاهی‌ها را به طور کامل ارائه نمی‌داد.

افزایش انزوای اجتماعی زنان در مناطق شهری
در مورد میزان مشارکت های اجتماعی، نفیسه آزاد بیان داشت: بسیاری از زنان و دختران شهری عنوان می‌کردند که ماه‌هاست که از خانه خارج نشده‌اند و در میان زنان نیز انزوای فیزیکی و کالبدی بسیار به چشم می‌خورد چون خدمات اجتماعی و تفریحی برای این افراد وجود نداشت. اما در روستاها میزان مشارکت‌های اجتماعی بیشتر به چشم می‌خورد و مراسم‌های دسته جمعی در روزهای خاصی ترتیب می‌دادند تا همدیگر را ببینند و در مورد مسائل مختلف صحبت کنند.


زنان شهری فقیرتر از زنان روستایی
وی در پایان به عنوان جمع‌بندی مباحث خود، گفت: به نظر می‌رسد شاخصه‌های شهر، زنان را فقیرتر از روستا کرده است و از نظر فیزیکی و مالی زنان شهری بیشتر نیاز اقتصادی پیدا می‌کنند و یا اینکه نیاز به مشارکت‌های اجتماعی بیشتری دارند. درحالیکه می‌بینیم اینطور نیست و بسیاری از زنان شهری در انزوای اجتماعی به سر می‌برند و حتی در زمینه سلامت و بهداشت نیز خانه‌های بهداشت روستایی در سطح بسیار بهتری خدمات‌رسانی می‌کنند و دسترسی زنان را تسهیل کرده‌اند.

توامندسازی به مثابه گسترش دارایی‌ها و قابلیت‌های انسانی
سخنران سوم و آخر نشست دکتر حمیده دباغ بود. وی دارای مدرک دکترای جامعه‌شناسی توسعه روستایی است و در این نشست درباره ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های توانمندسازی زنان صحبت کرد. حمیده دباغ بیان داشت: بانک جهانی، توانمندسازی را گسترش دارایی‌ها و قابلیت‌های انسان می‌داند که باعث حرکت از یک موقعیت منفعل می‌شود. در این بحث زنانی که فاقد قدرت چانه‌زنی هستند، می‌توانند با استفاده از برنامه‌های توانمندسازی از وضعیت بی‌قدرتی خارج شوند و به وضعیتی درآیند که تغییرات را فعالانه و کنشگرانه به انجام برسانند.

وی افزود: توانمندسازی نوعی تغییر درونی و بیرونی است و کاملا با منابع کنترل فردی از منظر درونی و بیرونی ربط پیدا می‌کند. از منظر تغییر درونی انسانی توانمند است که بتواند قدرت چانه زنی داشته باشد و از منظر بیرونی این توانایی را دارد که بتواند از قابلیت‌های خود به نحو احسنت استفاده کند.

بیش از 2 میلیون و 400 هزار نفر از زنان روستایی هرگز ازدواج نکرده‌اند
به گفته حمیده دباغ، طبق آمار سال 95 جمعیت زنان روستایی در کشور تقریبا 10 میلیون و 500 هزار نفر است که حدود 48.7 درصد از کل جمعیت کشوراست. از این جمعیت، 67.5 درصد حداقل یکبار ازدواج کردند و بیش از 2 میلیون و 400 هزار نفر هرگز ازدواج نکرده‌اند و حدود 832 هزار نفر از زنان روستایی، بیوه و مطلقه هستند.

وی در این زمینه اظهار داشت: میانگین سنی زنان روستایی در سال 95 افزایش یافته است همچنین نزدیک به 9 میلیون نفر از زنان روستایی در گروه سنی 6 ساله و بیشتر هستند و 6 میلیون و 500 هزار نفرشان باسوادند که چیزی حدود 72.9 درصد می‌شود. اما حدود 2 میلیون 600 هزار نفر زنان روستایی فاقد سواد هستند.

 افزایش تعداد زنان سرپرست خانوار در نقاط روستایی
دباغ درباره نرخ بیکاری زنان روستایی در مقایسه با زنان شهری گفت: زنان بیکار روستایی که در جمعیت فعال قرار دارند 143 هزار نفر و زنان شاغل 1 میلیون و 200 هزار نفر و زنان روستایی که دارای اشتغال ناقص هستند حدود 60 هزار نفر است. همچنین نرخ بیکاری زنان روستایی 10.3 است که در مقابل، نرخ بیکاری مردان روستایی 8.5 درصد است. در مجموع ما حدود 6 میلیون خانوار در نقاط روستایی داریم و تعداد زنان سرپرست خانوار از سال 85 تا 90 افزایش یافته است.

ظرفیت‌های قانونی برای پیگیری برنامه‌های توانمندی زنان در ایران
دباغ در ادامه به بحث ظفیت‌های قانونی توانمندسازی زنان اشاره کرد و افزود: در قانون چهارم توسعه، مواد 102 و ،    112مستقیما به بحث توانمندسازی زنان از طریق سازمان‌های حمایتی اشاره کرده است. همچنین در برنامه پنجم نیز مجددا دو ماده قانون به این موضوع اختصاص یافته است. در برنامه ششم توسعه در بخش پنجم این برنامه به ایجاد کسب و کار روستایی و توانمندسازی زنان توجه شده است و بحث آموزش به 100 هزار نفر از زنان روستایی نیز مطرح شده است.

ساختارهای مورد نیاز برای توانمندسازی زنان روستایی
دباغ در قسمت بعدی مباحث خود به موضوع ساختارهایی که می‌توانند در ارتقای توانمندسازی زنان کمک کنند پرداخت و تعاونی‌های زنان روستایی را یکی از ساختارهای موثر معرفی کرد و افزود: این تعاونی‌ها با وجود اینکه در بعضی از موارد نقدهای بسیاری به آن وارد است اما نمونه‌های موفق بسیاری وجود دارد که می‌توانند الگوی مناسبی از توانمندسازی زنان روستایی باشند.

وی به یکی از نمونه‌های موفق تعاونی زنان روستایی اشاره کرد و گفت: تعاونی مهر‌آفرین ارم که در روستای ارم بویه در شهرستان پاکدشت استان تهران راه‌اندازی شده است یکی از این تعاونی‌های موفق است که حتی به عنوان کارآفرین برتر استان شناخته شده است. پرورش گل، کاکتوس و زراعت به صورت گسترده در این روستا رواج دارد و حتی در روستا پرورش زعفران نیز انجام می‌گیرد.

زنان سرپرست خانوار و مشکلات اشتغال باعث ایجاد تعاونی زنان روستایی مهرآفرین شد
دباغ درباره نحوه شکل‌گیری این تعاونی عنوان داشت: موسسان اصلی این تعاونی هفت زن دانش آموخته رشته کشاورزی هستند که الان حدود 114 عضو دارد. انگیزه اولیه‌ای که باعث راه‌اندازی این تعاونی شد مشکل بیکاری و موضوع تعداد زیاد زنان سرپرست خانوار بوده است. مسئولان این تعاونی در ابتدای تاسیس به زنانی که تا پنجم دبستان درس خواندند روش تولید ورم کمپوست را آموزش دادند به شکلی که این زنان توانسته‌اند امروز از استان‌های دیگر مشتری داشته باشند و کسب درآمد کنند.

به گفته حمیده دباغ ابعاد توانمندسازی شامل موارد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی می‌شود اما در مورد اینکه کدام یک از این موارد ارجح‌تر هستند نمی‌توان به طور قطع اظهار نظر کرد. آنچیزی که واضح است؛ زمانیکه زنی قدرت اقتصادی دارد این زن شاید این امکان حضور اجتماعی بیشتر خواهد داشت و ارتباطات بیشتری داشته باشد و خوداتکا و خودباور باشد و در این تعاونی‌ به واقع شاهد این رشد ویژگی در زنان روستایی بوده‌ایم. دورهمی‌هایی که در این تعاونی‌ها در جریان کار شکل می‌گرفت، ارتباطات اجتماعی زنان را افزایش می‌داد تاجائیکه نوعی جریان مفاهمه و فهم متقابل در این زنان به وجود آمده است.


انتهای پیام/ 950815

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار