پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۳۹۷۵۷
تاریخ انتشار: ۰۷ آذر ۱۳۹۶ - ۰۹:۵۱
پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم نیز فرموده‌اند: «شب‌بیداری روا نیست؛ مگر در سه کار: تهجد و عبادت شب به همراه تلاوت قرآن؛ برای علم‌آموزی یا برای عروسی که به خانه شوهر فرستاده می‌شود».


حضرت محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و خدیجه کبری سلام‌الله‌علیها را می‌توان نمونه ازدواج موفقی دانست که از ابتدا و انتخاب تا انتهای آن الگوی امروز جامعه ما باشد. به مناسبت 7 ربیع‌الاول، سال‌روز ازدواج این دو بزرگوار نگاهی داریم به آموزه‌ها و احکام اسلام در رابطه با مراسم ازدواج و چگونگی برگزاری آن.

به گزارش مهرخانه، اهمیت و جایگاه ازدواج در اسلام به حدی است که آن را نیمی از ایمان دانسته‌اند؛ رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم در روایتی می‌فرمایند: «شخص با برگزیدن همسر به نیمی از سعادت دست می‌یابد» (1).

امام صادق علیه‌السلام در مورد نگاه اسلام به ازدواج می‌فرمایند: «خداوند خانه‌ای که در آن عروس و عروسی هست را دوست دارد و خانه‌ای که در آن طلاق رخ می‌دهد را دوست ندارد» (2).

اما در مورد این‌که ازدواج باید چگونه باشد، پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم به نکته مهمی اشاره کرده‌اند که گاه مورد غفلت قرار می‌گیرد، ایشان می‌فرمایند: «ازدواج را سنددار و علنی کنید و برایش مراسم برگزار کنید» (3)؛ و در همین راستا و برای ازدواج دختر و داماد خود، علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام و زهرای مرضیه سلام‌الله‌علیها، سفارش می‌کنند: «شادی کنید؛ اما کاری که مورد رضایت خدا نیست، انجام ندهید» (4).

ولیمه و مراسم
ولیمه

ولیمه مهمانی‌ای است که حداقل 10 نفر در آن شرکت داشته باشند (5). مهمانان ولیمه به انتخاب خانواده‌ها صورت می‌گیرد و ضابطه‌ای بر آن مترتب نیست. رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم یکی از موارد استحباب ولیمه را زمان ازدواج دانسته‌اند (6) و در روایت دیگری آمده است: «اطعام در ازدواج از سنت پیامبران است» (7).

امام صادق علیه‌السلام نیز در مورد ولیمه ازدواج امیرمؤمنان علیه‌السلام و زهرای مرضیه سلام‌الله‌علیها چنین روایت می‌کنند: «على عليه‌السلام فرمود: پيامبر خدا به من فرمود: اى على! براى خانواده‌ات غذايى آبرومند تهيه كن و سپس افزود: گوشت و نان از ما، خرما و روغن، برعهده تو. ... سپس پيامبر خدا به من فرمود: هركس را كه می‌خواهى، دعوت كن. من به مسجد رفتم. مسجد پر از صحابه بود. خجالت كشيدم كه عده‌اى را دعوت كنم و عده‌اى را واگذارم. پس بالاى تپه‌اى كه آن‌جا بود، رفتم و فرياد زدم: در وليمه ازدواج فاطمه، حاضر شويد. مردم، گروه گروه آمدند. من از اين‌كه جمعيت زياد بود و غذا اندك، خجالت‌زده شدم. پيامبر خدا دريافت كه در دل من چه مى‌گذرد و فرمود: اى على! از خداوند، بركت خواهم خواست. على فرمود: همه مردم تا آخرين نفر، از غذا و نوشيدنى من خوردند و نوشيدند و برايم طلب بركت كردند و همگى ـ كه بيش از چهار هزار مرد بودند رفتند، اما از غذا، هيچ كم نشده بود» (8).

به تأکید امام رضا علیه‌السلام ولیمه دادن برای عروسی از سنت‌های اسلامی است (9) که گاه حتی در چند روز انجام می‌گرفته است؛ چنان‌چه رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم برای ازدواج با میمونه بنت الحارث دو روز ولیمه دادند (10). از طرف دیگر سفارش شده است که ولیمه مهمانان در روز داده شود (11).

در روایتی از باب الولائم کتاب الکافی آمده است: مردی به امام صادق علیه‌السلام عرض کرد: ما در غذای عروسی رایحه‌ای می‌یابیم که در سایر غذاها نیست. امام علیه‌السلام فرمودند: «هیچ عروسی‌ای نیست که در آن شتر، گاو یا گوسفندی ذبح کنند؛ مگر آن‌که خداوند فرشته‌ای را برمی‌انگیزد که با او قیراطی از مشک بهشتی است و او مأمور است غذای عروسی را با آن معطر سازد. این همان رایحه‌ای است که تو استشمام کرده‌ای» (12).

و در روایت دیگری از امام علیه‌السلام نیز تأکید شده که چون غذای عروسی غذایی برای امر حلال است، رایحه‌ای از بهشت بر آن می‌وزد (13).

عروسی
امیرالمومنین علی علیه‌السلام بهترین زمان برای ازدواج را روز جمعه بیان کردند و فرمودند: «روز جمعه، روز خواستگاری و ازدواج است» (14).

امام صادق علیه‌السلام نیز بر بررسی نجومی توجه داشته و می‌فرمایند: «هرکس در هنگامی که قمر در عقرب باشد مسافرت یا ازدواج کند، خیری نمی‌بیند» (15).

از سوی دیگر بر زمان‌بندی دیگری نیز در ازدواج اشاره داشته و فرمودند: «در عروسی‌هایتان زفاف را در شب انجام دهید، اما ولیمه و غذای عروسی را در روز بدهید» (16).

در کتاب وسائل الشیعه نیز از امام باقر علیه‌السلام خطاب به میسر بن عبدالعزیز آمده است: «ای میسر! در شب ازدواج کن که خداوند شب را مایه سکون و آرامش قرار داده است» (17).

امام رضا علیه‌السلام نیز ازدواج کردن در شب را سنت دانسته و می‌فرمایند: «ازدواج کردن در شب از سنت من است. زیرا خداوند شب را مایه آرامش قرار داده و زنان در حقیقت همان مایه آرامش‌اند» (18).

پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم نیز فرموده‌اند: «شب‌بیداری روا نیست؛ مگر در سه کار: تهجد و عبادت شب به همراه تلاوت قرآن؛ برای علم‌آموزی یا برای عروسی که به خانه شوهر فرستاده می‌شود» (19).

ساز و آواز
امام صادق علیه‌السلام در روایتی می‌فرمایند: «مجلس غناء مجلسی است که خدواند به اهل آن نظر (لطف و رحمت) نمی‌کند» (20).

بر همین اساس نگاهی داشتیم به آرا و نظرات مراجع معاصر در این زمینه:

سؤال: آیا دهل و ساز زدن در مراسمات جشن عروسی که صرفاً برای سرگرمی جوانان است، جایز است؟
پاسخ:
آیت‌الله علوی‌گرگانی در جواب این استفتا می‌فرمایند: «استفاده کردن از دهل و ابزاری که در مجالس لهو و لعب به‌کار برده می‌شود، حرام و غیرمشروع است؛ چه برای سرگرمی باشد یا غیر آن».

سؤال: طشت زدن، دایره زدن، همراه با کف زدن و شعر خواندن در عروسی در صورتی‌که تحریک‌کننده و مفسده‌انگیز نباشد چه حکمی دارد؟
پاسخ:
آیت‌الله مکارم‌شیرازی در پاسخ به عدم تفاوت زمان و آلات اشاره کرده و می‌گویند: «حکم دایره زدن حکم سایر آلات موسیقی است و فرقی میان مجالس عروسی و غیر آن نیست (بنابر احتیاط واجب)».

اما آیت‌الله علوی‌گرگانی تفاوتی در این مورد قائل شده و معتقدند: «بعید نیست در شب زفاف امور مذکوره برای زنان اشکال نداشته باشد؛ گرچه ترک آن توصیه می‌شود».

سؤال: شرکت در مجالس زنانه (عروسی) که هیچ‌گونه مردی نباشد حتی بچه ممیز، اگر روی میز بزنند و زنان برقصند چه حکمی دارد؟
پاسخ: آیت‌الله وحیدخراسانی در جواب به این مسأله می‌فرمایند: «زدن روی میز فی‌نفسه در مجلس عروسی زنانه در صورتی‌که به سر حد لهو و لعب نرسد مانعی ندارد، ولی رقصیدن بنابر احتیاط واجب، جایز نیست».

رقص و دست‌افشانی
سیره رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم در برگزاری مراسم ازدواج دختر گرامی‌شان نشان از عدم مخالفت دین با شادی و شادمانی، خصوصاً مراسم عروسی دارد. رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم دستور دادند دختران عبدالمطلب و زنان مهاجر و انصار که در شب عروسی همراه حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها بودند، در مجلس عروسی شادی کنند، شعر بخوانند، الله اکبر والحمدلله بگویند، اما مواظب باشند چیزی که خداوند از آن راضی نیست، نگویند (21).

سؤال: رقص در مجالس زنانه بدون آهنگ موسیقی حرام است یا حلال؟ و در صورتی‌که حرام باشد، آیا ترک مجلس بر شرکت‌کنندگان واجب است؟
پاسخ:
آیت‌الله مکارم‌شیرازی در پاسخ تأکید بر فساد داشته و می‌فرمایند: «رقص منشأ فساد است و اشکال دارد؛ خواه رقص زن براى زن یا مرد براى مرد و یا زنان براى مردان باشد؛ ولى رقص زن براى همسرش اشکال ندارد».

آیت‌الله فاضل‌لنکرانی نیز بر همین نظر بوده و می‌گویند: «به طور کلى رقص نوعاً منشأ فساد و از بین رفتن حیاء است و احتیاط در ترک رقص و عدم حضور در مجلس رقص است».

آیت‌الله خامنه‌ای مسأله را با تصریح بر احتیاط واجب پاسخ می‌دهند: «رقص زن برای زنان اگر عنوان لهو بر آن صدق كند مثل این‌‌كه جلسه زنانه تبدیل به مجلس رقص شود، محل اشكال است و احتیاط واجب در ترك آن است؛ در غیر این‌ صورت هم اگر به‌‌گونه‌ای باشد که شهوت را تحریک کند و یا مستلزم کار حرام و یا ترتب مفسده‌ای باشد، حرام است و ترک آن مجلس به عنوان اعتراض بر کار حرام، چنان‌چه مصداق نهی از منکر محسوب شود، واجب است».

آیت‌الله بهجت نیز بر همین اساس می‌فرمایند: «رقصیدن زن در مجالس زنان و یا مرد در مجالس مردان اشکال دارد و احتیاط واجب در ترک است».

همچنین آیت‌الله سیستانی معتقدند: «بنابر احتیاط لازم جایز نیست».

شب عروسی
روایات باب ورود عروس به منزل در شب ازدواج به شدت قابل‌ تأمل است؛ روایاتی که به همه ظرایف و لطایف ابراز محبت اشاره دارند. رسول مهربانی‌ها صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم در این‌باره می‌فرمایند: «چون عروسی به خانه آوردید، با محبت و تواضع کفش‌هایش را در آورده، پاهایش را بشویید آنگاه او را به حجله دعوت کنید. این‌چنین است که مهر، برکت و رحمت بر خانه و عروستان سایه می‌افکند» (22).

امام صادق علیه‌السلام نیز چنین سفارش می‌کنند: «وقتی عروس به حجله آمد به کعبه رو کنید، گیسوان او را نوازش کرده زلف تاب‌دارش را به چنگ گیرید و آرام بگویید: خدایا! این امانت توست که به من سپردی. با گفته تو او را به خود حلال کرده‌ام؛ فرزندم را مبارک، پارسا و از پیروان پیامبرت قرار ده و شیطان را از او دور فرما» (23).

امام علیه‌السلام در روایت دیگری در ادامه می‌فرمایند: «...آن‌گاه وضو سازید، تن و روان خویش طراوت بخشید، رو به خدای مهربان کنید و دو رکعت نماز عشق به جای آورید. به عروس خود نیز بگویید همین کار را بکند» (24).

شاباش
گاه در عروسی‌ها پول‌هایی تحت عنوان شاباش به عروس و داماد داده می‌شود که جایگاه شرعی آن محل سؤال است.

سؤال: آیا پولی که در عروسی به عنوان شاباش می‌گیرند حرام است؟
پاسخ: آیت‌الله مکارم‌شیرازی در پاسخ می‌فرمایند: «اگر شاباش را در برابر رقص بدهند اشکال دارد و چنان‌چه مقدار آن را می‌دانید و صاحبان آن را می‌شناسید آن را برگردانید».

آیت‌الله خامنه‌ای نیز دریافت این پول را حرام دانسته و گفته‌اند: «شاباش اگر در مقابل رقص حرام باشد، جایز نیست و در هر صورت اگر صاحبان آن‌ها را مى‌شناسند باید به صاحبان آن‌ها برگردانند و اگر از پیدا کردن صاحبان آن‌ها مأیوس هستند از طرف صاحبش به فقیر صدقه بدهید و برای این کار بنابر احتیاط واجب از حاکم شرع اذن بگیرند».

آیت‌الله نوری‌همدانی نیز بر همین قول‌ هستند و می‌فرمایند: «در صورتی‌که پول در ازای رقص باشد، دریافت آن حرام است و در صورتی‌که صاحبان آن را می‌شناسند باید به آن‌ها برگردانند».

اما آیت‌الله سیستانی معتقدند: «گرفتن پول حرام نیست هرچند رقص آن‌ها جلوی دیگران حرام است».

پی‌نوشت
1.    شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج۳، ص۳۸۳.
2.    شیخ کلینی، الکافی، ج6، ص54.
3.    نهج الفصاحه، ح 313.
4.    حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج14، ص198.
5.    محمود عبدالرحمان‏، معجم المصطلحات و الألفاظ الفقهیة، ج‏3، ص504.
6.    شیخ حرعاملی، وسائل الشیعه، ج٢٠، ص٩٥.
7.    کافی، ج٥، ص٣٦٧.
8.    علامه مجلسی، بحارالانوار، ج٤٣، ص٩٤.
9.    ابن شعبه حرانی، تحف العقول، ص٤٤٥.
10.    کافی، ج6، ص281 و 282.
11.    وسائل الشیعه، ج۲۰، ص۹۱.
12.    کافی، ج6، ص281.
13.    صدوق، الخصال، ص313 و ص112.
14.    طبرسی، مکارم الاخلاق، ص٢٤١.
15.    کافی، ج٨، ص٢٧٥.
16.    بحارالانوار، ج١٠٠، ص٢٦٦.
17.    وسائل الشیعه، ج20، ص95.
18.    کافی، ج٥ ، ص٣٦٦.
19.    وسائل الشیعه، ج20، ص91.
20.    کافی، ج ٦، ص٤٣٣.
21.    بحارالانوار، ج٤٣، ص١١٥.
22.    من لایحضره الفقیه، ج3، ص358.
23.    شیخ کلینی، فروع کافی، ج5، ص500.
24.    مکارم الاخلاق، ص239.

انتهای پیام/ 930623

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار