پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۴۰۴۸۰
تاریخ انتشار: ۰۴ دی ۱۳۹۶ - ۱۲:۲۳
طبق آمار کشوری 2 میلیون و 670 هزار نفر خود را زیر 50 سال بی‌سواد اعلام کرده‌اند که این افراد 5.3 درصد جمعیت را تشکیل می دهند. در حال حاضر، وضعیت سواد زنان و مردان در شهرها بهتر از روستاها است. سواد زنان روستایی پایین است و در برخی از استان‌ها بی‌سوادی زنان به 27 درصد رسیده است. سالانه 24 هزار بی‌سواد زیر 17 سال تحت پوشش آموزش‌های نهضت سوادآموزی قرار می‌گیرند.


در کشور ما زنان درصد قابل توجهی از جمعیت سوادآموزان سازمان نهضت سوادآموزی را تشکیل می‌دهند. به گفته باقرزاده؛ رییس این سازمان سال 1395، تعداد 480 هزار نفر در نهضت سوادآموزی ثبت‌نام کردند که 360 هزار نفر از این جمعیت یعنی حدود 77 درصد از آن‌ها زن و مابقی مرد بودند که این آمار نشان می‌دهد نرخ بی‌سوادی و تمایل به ادامه تحصیل در دختران و زنان بیشتر است.

به گزارش مهرخانه، كمتر از يك‌سال پس از پيروزي انقلاب اسلامي امام خميني(ره) طي فرمانی تاريخي در هفتم دي‌ماه سال 1358 بر ضرورت و اهمیت سوادآموزی و بسیج امکانات کشور در این راستا تأکید کردند. ايشان در پيام خود ضمن اشاره به نقش مشاركت‌جويي دستگاه‌هاي اجرايي و مردم، هدف از ايجاد سازمان نهضت سوادآموزی را در كوتاه‌مدت آموزش خواندن و نوشتن و در بلندمدت، فرهنگ‌سازي و تبديل فرهنگ وابسته به فرهنگ مستقل دانستند.

در راستای اجراي پيام تاريخي امام خميني(ره)، اساسنامه نهضت سواد‌آموزي در سال 1363 به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيد و به موجب آن آموزش بزرگسالان در حد خواندن و نوشتن و آموختن حساب و تربيت و بالا بردن سطح فرهنگ و نشر فرهنگ اسلامي مناسب با سوادآموزي به عنوان وظايف سازمان تعيين شد. پس از صدور فرمان امام(ره)، هسته مركزي نهضت سوادآموزي با حضور نمایندگان آموزش و پرورش، جهادسازندگي، نماینده روحانيت و جهاد دانشگاهي شکل گرفت و به صورت شورايي اداره مي‌شد. این نهاد عهده‌دار تشكيل كلاس‌هاي سوادآموزي شد و در نخستین اقدام، با بررسي كتاب‌هاي موجود و حذف برخی از موارد، محتوایی متناسب با ارزش‌های انقلاب اسلامی تهیه و ارایه کرد.


(در همین زمینه: زنان در مسیر سوادآموزی)

تشکیل کلاس‌های سوادآموزی از سال 59
نخستین کلاس‌‌های سوادآموزی از اوایل سال 1359زیر نظر شورای نهضت سوادآموزی تشکیل شد. در سال 1360 نیز با استفاده تجربیات گذشته، ساختار دوره مقدماتی تدوین و براساس آن، تشكيل كلاس‌هاي مقدماتي به استان‌ها و شهرستان‌ها ابلاغ شد. در این سال اولين كتاب براي آموزش بزرگسالان و سوادآموزي پس از انقلاب تهیه و منتشر شد که این کتاب بر مهارت‌های خواندن و نوشتن تمرکز داشت. در سال 1362 كتاب رياضي دوره مقدماتی تدوین شد تا سوادآموزان علاوه بر خواندن و نوشتن، با مهارت‌‌های حساب‌کردن نیز آشنا شوند. اواخر سال 62 دو عنوان کتاب آموزش روخوانی قرآن و فرهنگ و معارف اسلامي به مجموعه كتاب‌‌های دوره تكميلي نهضت سوادآموزی اضافه شدند.

در سال 1363 با هدف تقويت و توسعه برنامه‌هاي مبارزه با بي‌سوادي در كشور، اساسنامه سازمان نهضت سوادآموزی در مجلس شوراي اسلامي به ‌تصويب رسيد كه در آن وظيفه اصلي نهضت، آموزش بزرگسالان در حد خواندن و نوشتن و آموختن حساب و تربيت و بالا بردن سطح فرهنگ و نشر فرهنگ اسلامي مناسب با سوادآموزان با استفاده از ابزارهاي هنري و تشويق و ترغيب بي‌سوادان و كم‌سوادان در يادگيري بيشتر جمعيت بي‌سواد كشور تعيين شد.

همچنين، در این سال بحث ارزش برابر مدارك تحصيلي در مقايسه با نظام رسمي در آموزش و پرورش مطرح شد و لزوم تدوين دوره‌اي با عنوان دوره پاياني كه بتواند مخاطبان علاقه‌مند به ادامه تحصيل را به نظام رسمي كشور متصل کند، ضرورت پيدا كرد.

از طرح ضربتی تا سوادآموزی در زندان‌ها
طی سال‌های 58 تا 63 طرح‌های مختلفی مانند طرح ضربتی، طرح کارخانجات، طرح سوادآموزی نیروهای مسلح، طرح مدارس، طرح مساجد، طرح آموزش مکاتبه‌ای، طرح سوادآموزی در زندان‌ها، طرح آموزش فرد به فرد و طرح استفاده از دانشجویان مطرح شد. از آن زمان به بعد، طرح‌های دیگری نیز به اجرا درآمد که شامل طرح‌های گامی به سوی نور، سرباز معلم، لازم‌التعلیم و مساجد می‌شود. علاوه بر این، نهضت طی آن سال‌ها تلاش کرد افرادی مانند مهاجران جنگ تحمیلی، پناهندگان افغانی و عراقی، اسیران جنگی، سربازان و کارکنان دولت را نیز تحت پوشش برنامه‌های خود قرار دهد.

از آمار فعالیت‌های نهضت در سال‌های ۱۳۵۹ و ۱۳۶۰ اطلاع دقیقی در دست نیست. تنها اعلام شده است که طی این سال‌ها ۷۴۱ هزار نفر تحت پوشش برنامه‌های سوادآموزی قرار گرفته‌اند. به استثنای سه سال اول فعالیت نهضت، به طور متوسط سالانه نزدیک به ۹۰۰ هزار نفر در کلاس‌های سوادآموزی شرکت کرده‌اند که بالاترین میزان شرکت در سال ۱۳۶۶ (۱٬۶۶۰٬۰۰۰ نفر) و کمترین میزان آن در سال ۱۳۶۳ (برابر با ۸۴۴٬۰۰۰ نفر) اعلام شده ‌است.

دوره‌های قدیم و جدید نهضت سوادآموزی
از بدو تأسیس سازمان نهضت سوادآموزی تا سال 1390 دوره‌های آموزشی شامل دوره‌های مقدماتی، تکمیلی، پایانی و پنجم می‌شد اما از سال 1390 تاکنون دوره‌های سازمان شامل دوره‌های سوادآموزی، دوره تحکیم سواد و دوره انتقال می‌شوند.

دوره سوادآموزی، دوره‌ای است که به منظور دستیابی افراد بزرگسال به حداقل سواد طراحی و اجرا می‌شود. مدت این دوره حداقل ۴۰۰ ساعت است که با توجه به شرایط و مقتضیات محیطی و نیاز مخاطبان به تشخیص سازمان نهضت سوادآموزی حداکثر تا ۵۵۰ ساعت قابل افزایش است. دوره تحکیم سواد، دوره‌ای است که فرصت استمرار و پایداری آموخته‌ها و کاربرد آن را برای کسانی که دوره سواد آموزی را گذرانده و تمایل به ادامه تحصیل ندارند، فراهم می‌سازد. دوره انتقال نیز فرصت ادامه تحصیل را برای کسانی که دوره سواد‌آموزی را گذرانده‌اند یا کسانی که فاقد شرایط ادامه تحصیل در نظام آموزش رسمی هستند، فراهم می‌کند. این دوره شامل ۸۰۰ ساعت آموزش است که ۲۰۰ ساعت آن به صورت خودآموز و غیرحضوری طراحی و اجرا می‌شود.

طرح خواندن با خانواده
یکی از طرح‌هایی که در حال حاضر در سازمان نهضت سوادآموزی به اجرا درمی‌آید، طرح "خواندن با خانواده" است. این طرح مخصوص افرادی است که تحت پوشش سازمان هستند اما به مراکز یادگیری محلی دسترسی ندارند. هد‌ف‌گذاری انجام‌شده برای این طرح حدود 50 هزار نفر بوده که البته، در ادامه مسیر، این رقم افزایش داشته است. از سال 95 تعداد 9 جلد کتاب برای این طرح و در جهت تقویت وضعیت سواد آن دسته از سواد‌آموزانی که باسواد شده‌اند تهیه شد. در این طرح، کتاب‌ها به‌صورت رایگان در اختیار افراد قرار می‌گیرد و سوادآموزان می‌توانند در کنار اعضای خانواده خود گروه‌های سه نفری یا بیشتر تشکیل دهند و از کتاب‌های این طرح استفاده کنند.

در این طرح اگر تعداد سوادآموزان بیش از 5 نفر باشد، آموزش‌دهنده بر اساس محل زندگی، سن، علایق، روابط بین سوادآموزان و نوع کتاب‌های مطالعه‌شده، آن‌ها را به چند گروه کوچک‌تر تقسیم و با مشورت اعضای گروه، یکی از اعضا را به عنوان سرگروه انتخاب می‌کند تا پس از مطالعه هر کتاب، در شروع جلسات رفع اشکال، اعضای گروه آموخته‌ها و اشکالات مواجه‌شده را با سایر اعضای گروه در میان بگذارند. با اين اقدام، اعضای توانمند نسبت به تقویت و هدایت هم‌گروهی‌های خود احساس مسؤولیت خواهند داشت.

طرح حلقه‌های کتابخوانی برای کم‌سوادان غیر تحت پوشش
طرح دیگر نهضت سوادآموزی با عنوان "حلقه‌های کتابخوانی برای کم‌سوادان غیر تحت پوشش" نیز در سال‌های اخیر به اجرا درآمده است. تا اواخر سال گذشته 768 گروه یا حلقه با 7 هزار و 666 نفر تحت پوشش این طرح قرار گرفتند. این طرح برای افرادی اجرا می‌‌شود که سطح تحصیلات آن‌ها در حد دوره ابتدایی، راهنمایی و ترک تحصیلی‌ها بوده است. در طرح حلقه کتابخوانی یک داوطلب تحصیل‌کرده، مسؤولیت سوادآموزان را برعهده می‌‌گیرد. این طرح در 4 مرحله است و در هر مرحله 10 جلد کتاب ارسال می‌‌شود.

استان فارس با 190 حلقه در رأس این طرح قرار دارد و استان‌های سیستان و بلوچستان، فارس، اصفهان، گلستان و مازندران استان‌هایی بودند که علاقه بیشتری برای حضور در حلقه‌های کتابخوانی نشان داده‌اند.

آموزش‌های نهضت سوادآموزی برای‌ معلولان
یکی از اقدامات سازمان نهضت سوادآموزی در زمینه آموزش به معلولان است. در سال 95، تعداد 7 هزار و 598 معلول کم‌سواد و بی‌سواد در کشور شناسایی شدند و تحت آموزش قرار گرفتند. از این تعداد 5 هزار و 506 نفر بی‌سواد مطلق بودند. سوادآموزی ۳۵۰ نفر ناشنوا و نابینا نیز در برنامه‌های سال جاری نهضت پیش‌بینی شده است.

سال گذشته باقرزاده، رییس سازمان نهضت سوادآموزی از فعالیت‌های بیشتر این سازمان در سال 96 در حوزه افراد معلول کم‌سواد و بی‌سواد خبر داد. به گفته باقرزاده، برای افراد نابینا و کم‌بینای جامانده از تحصیل، کتاب‌های ویژه خط بریل بیش از پیش تولید خواهد شد. همچنین، برای افرادی که دارای معلولیت جسمی هستند، کمک‌هزینه 100 هزار تومانی پیش‌بینی شده است. رییس سازمان نهضت سوادآموزی یکی از برنامه‌های این سازمان را آموزش به افراد کم‌توان ذهنی اعلام و اظهار کرد که طبق این برنامه، تفاهم‌نامه‌ای با سازمان آموزش و پرورش استثنائی امضا شده است. البته، این سازمان هنوز موفق به تولید کتاب‌های درسی خاص برای بی‌سوادان کم‌توان ذهنی نشده است.

شکست طرح خودآموز
سال 94 سازمان نهضت سوادآموزی در اطلاعیه‌ای اعلام کرد افراد 10 تا 49 ساله که به هر دلیل موفق به یادگیری سواد نشدند، می‌توانند در طرح "شیوه خودآموز" شرکت کرده و پس از طی یک دوره آموزشی به کمک فرزندان و بستگان خود، در امتحان شرکت و پس از قبولی در امتحان 640 هزارتومان دریافت کنند.

این طرح که در نظر داشت با پرداخت نقدی، انگیزه لازم را در افراد بی‌سواد ایجاد کند، با استقبال زیادی مواجه نشد. چراکه سازمان در نظر داشت 100 هزار نفر تحت آموزش این طرح قرار بگیرند اما سالانه 5 هزار نفر تحت پوشش قرار گرفتند. این در حالی است که در این طرح، بن‌های غیرنقدی پرداخت شد و مبلغ نیز تا یک میلیون تومان افزایش پیدا کرد اما به گفته باقرزاده، انگیزه‌های اقتصادی برای افراد بزرگسال اثری ندارد.

مراکز یادگیری محلی
یکی دیگر از اقدامات سازمان نهضت سوادآموزی در سال‌های اخیر راه‌اندازی مراکز یادگیری محلی در قالب طرحی ملی برای گسترش سوادآموزی بوده است. در این طرح، علاوه بر مهارت خواندن و نوشتن سایر مسائل همچون مهارت زندگی مورد توجه قرار می‌گیرد و تمامی افراد مشمول سوادآموزی امکان بهره‌مندی از این طرح را دارند. مرکز یادگیری محلی فرصتی است تا افراد ضمن فراگیری سواد، مهارت های زندگی، اجتماعی و مباحث مربوط به حقوق شهروندی را نیز فرا بگیرند. تا اواخر سال 95 تعداد 270 مرکز یادگیری محلی راه‌اندازی شدند که طبق برنامه قرار است این مراکز به تعداد 2500 مرکز افزایش پیدا کنند.

آموزش اولیای بی‌سواد
یکی از اقداماتی که سازمان‌ نهضت سوادآموزی که از سال 93 تاکنون انجام‌گرفته، آموزش اولیای بی‌سواد دانش‌آموزان است که این طرح با مشارکت مدیران مدارس به اجرا درآمده است. فروردین ماه سال جاری مهدی‌زاده؛ معاون آموزشی سازمان نهضت سوادآموزی اعلام کرد که در این طرح از میان 600 هزار نفر اولیای بی‌سواد شناسایی‌شده، 400 هزار نفر در سراسر کشور تحت آموزش قرار گرفتند. برخی از افراد که در این آمار وجود ندارند، آموزش‌ناپذیر بوده یا مدرک سوادآموزی را با وجود شرکت در دوره‌ها کسب نکردند.

همکاری‌های نهضت سوادآموزی با یونیسف
باقرزاده مردادماه سال جاری از رایزنی با کمیساریای سازمان ملل و یونیسف برای اجرای طرح سوادآموزی نروژی (NRC) خبر داد و اعلام کرد در این حوزه ۳ هزار نوجوان اتباع خارجی و ۲ هزار و ۱۰۰ سوادآموز در ۱۶ استان کشور ثبت‌نام کرده‌اند، همچنین ۱۳ هزار و ۵۰۰ سوادآموز دیگر نیز مورد توجه قرار گرفته‌اند.

طرح آموزش سوادآموزان با تبلت
در حال حاضر، تجارب بسیاری در کشورهای مختلف دنیا وجود دارد که نشان می‌دهد آموزش بدون معلم و از طریق وسایل الکترونیکی مانند تلفن همراه امکان‌پذیر است. به همین دلیل در کشور ما نیز اقداماتی در این زمینه صورت گرفت. آبان ماه سال جاری باقرزاده؛ رییس سازمان نهضت سوادآموزی به اهمیت طراحی یک مدل بومی در این خصوص اشاره کرد و گفت: یک‌ عنوان پژوهشی را تعریف کردیم تا سوادآموزان از طریق تبلت آموزش ببینند. این پروژه 3 سال به طول انجامید و یک پلت‌فرم و نرم‌افزار مناسب نیز برای آن طراحی شد. آزمون‌ها و بررسی‌های نهایی نیز انجام گرفت و از 10 نفری که در استان خوزستان تحت پوشش این طرح قرار گرفتند، 9 نفر حدنصاب‌های لازم را کسب کردند. امیدواریم این طرح در استان‌های دیگر رواج پیدا کند و نواقصی نیز که در اجرای طرح وجود داشته است که یا ناشی از خود نرم‌افزار بوده و یا ناشی از نحوه اجرای طرح، در پژوهش‌ها مشخص خواهد شد.

علاوه بر این، طرح‌های دیگری نیز در سراسر کشور در حال اجراست. به‌طوری که هم‌اکنون حدود 5 هزار و 500 نفر درحال گذراندن طرح ICDL هستند یعنی همزمان با سوادآموزی، سطح مبتدی ICDL را دریافت می‌کنند. در 4 استان تهران، زنجان، قزوین و خراسان رضوی نیز کتابخانه الکترونیکی فعال است و از برنامه تلویزیونی لوح و قلم یک برنامه اندرویدی طراحی شده و در اختیار علاقه‌مندان قرار دارد. 6 کتاب دیگر نیز در مرحله تبدیل به برنامه اندرویدی هستند.

هنوز 12.5 درصد از کل جمعیت کشور بی‌سواد هستند
به گزارش مهرخانه، به گفته باقرزاده، علی‌رغم تلاش‌های انجام‌گرفته طی سال‌های پس از انقلاب هنوز 12.5 درصد از کل جمعیت کشور بی‌سواد هستند. 6 میلیون نفر افراد بی‌سواد در کشور نیز بالای 50 سال سن دارند. طبق آمار کشوری 2 میلیون و 670 هزار نفر خود را زیر 50 سال بی‌سواد اعلام کرده‌اند که این افراد 5.3 درصد جمعیت را تشکیل می دهند. در حال حاضر، وضعیت سواد زنان و مردان در شهرها بهتر از روستاها است. سواد زنان روستایی پایین است و در برخی از استان‌ها بی‌سوادی زنان به 27 درصد رسیده است. سالانه 24 هزار بی‌سواد زیر 17 سال تحت پوشش آموزش‌های نهضت سوادآموزی قرار می‌گیرند.


(در همین زمینه: سوادآموزی زنان در ایران، آمارها و چالش‌ها)

پس از انقلاب ميزان رشد باسوادي در زنان بیش‌تر و فاصله و شكاف بين تعداد مردان باسواد و زنان باسواد كم‌تر شده است. به طور مثال، در سال 1355 آمار مردان باسواد كل كشور حدود 59 درصد و آمار زنان با سواد كل كشور حدود 35 درصد بوده است؛ يعني آمار مردان باسواد كل كشور 24 درصد از زنان باسواد كل كشور بيش‌تر بوده است، اما در سال 1375 مشاهده مي‌شود كه آمار مردان باسواد كل كشور حدود 84 درصد و آمار زنان باسواد كل كشور حدود 74 درصد بوده؛ يعني اختلاف آنها از 25 درصد به 10 درصد و همچنین اين اختلاف در مورد زنان و مردان باسواد شهري از 19 درصد در سال 1355 به 8 درصد در سال 1375 كاهش يافته است.

نرخ سوادآموزی زنان به 81،1 درصد رسیده است
همچنین آمار و ارقام باسوادي در روستا‌ها نشان از تحول چشم‌گيرتري در امر مبارزه با بي‌سوادي دارد. قبل از انقلاب 83 درصد زنان روستايي بي‌سواد بوده‌اند، ولي بعد از انقلاب و در سال 1375 اين آمار به 38 درصد كاهش پيدا كرده است؛ یعنی درصد رشد باسوادي زنان جوان شهري در فاصله سال‌های 65 تا 75 حدود 15 درصد و در مورد زنان جوان روستايي حدود 37 درصد بوده است. در سال 90 نیز نرخ سوادآموزی زنان به 81،1 درصد رسیده است؛ این در حالی است که این نرخ در سال 1345، تنها 17،4 درصد بود.

زنان 77 درصد از جمعیت سوادآموزان سازمان نهضت سوادآموزی را تشکیل می‌دهند
در کشور ما زنان درصد قابل توجهی از جمعیت سوادآموزان سازمان نهضت سوادآموزی را تشکیل می‌دهند. به گفته باقرزاده؛ رییس این سازمان سال 1395، تعداد 480 هزار نفر در نهضت سوادآموزی ثبت‌نام کردند که 360 هزار نفر از این جمعیت یعنی حدود 77 درصد از آن‌ها زن و مابقی مرد بودند که این آمار نشان می‌دهد نرخ بی‌سوادی و تمایل به ادامه تحصیل در دختران و زنان بیشتر است. به گفته او، در سال‌های 93 و 94 نیز نرخ ثبت‌نام زنان در نهضت سوادآموزی به ترتیب 78 و 79 درصد بود.

انتهای پیام/ 930701

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار