پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۴۱۱۲۵
تاریخ انتشار: ۲۵ دی ۱۳۹۶ - ۱۵:۰۲
سمیه اکبرپور


اهداف توسعه پایدار بعد از تجربه تدوین و اجرای اهداف توسعه هزاره (2015-2000)، در اجلاس هفتادم مجمع عمومی سازمان ملل متحد به تصویب رسید. این سند از یک سو، مبتنی بر تجربه اهتمام بر تحقق اهداف توسعه هزاره توسط دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی و نیز شامل برخی موضوعات و محورهای جدید است و 17 هدف اصلی و 169 اهداف فرعی دارد.

هدف 5 از اهداف توسعه پایدار به موضوع «برابری جنسیتی و توانمندسازی» اختصاص یافته و دارای 9 هدف فرعی است که برخی از اهم این اهداف عبارتند از: منع تبعیض، منع خشونت، منع ازدواج زودهنگام و منع رویه‌های زیان‌بار، دستمزد برابر در قبال کار برابر، مشارکت برابر در سطوح ملی و محلی تصمیم‌سازی، ارتقای توانمندی کاربرد تکنولوژی، تضمین دسترسی جهانی به حق سلامت جنسی و باروری و حقوق باروری و تصویب و تقویت سیاست‌ها و قوانین برای ارتقای برابری جنسیتی.

در رویه نهادهای بین‌المللی از جمله نهاد زنان ملل متحد و نهاد برنامه عمران ملل متحد از هدف ۵ الگوی توسعه پایدار به عنوان هدف «راهبردی» یاد می‌کنند که بر کل سند سایه افکنده و دارای ارتباط تنگاتنگ با اهداف دیگر است و تحقق تمامی اهداف توسعه پایدار منوط به تحقق هدف 5 است. در این یادداشت مروری کلی بر مفاد و جایگاه هدف ۵ در الگوی توسعه پایدار ۲۰۳۰ خواهیم داشت.

جایگاه هدف 5 (برابری جنسیتی) در الگوی توسعه پایدار 2030
در نظام حقوق بین‌الملل، برابری جنسیتی به عنوان یک موضوع کلیدی و ضروری برای تحقق کلیه اهداف توسعه پایدار شمرده می‌شود. در سند توسعه 2030، موضوع برابری جنسیتی نه فقط به عنوان یکی از موارد حقوق بشر و یکی از اهداف اساسی و ضروری، بلکه به عنوان زیربنای اساسی برای دستیابی به جهانی صلح‌آمیز، شکوفا و پایدار قلمداد می‌شود. وقتی موضوع «برابری جنسیتی» مورد توجه قرار می‌گیرد، صرفاً به عنوان یک هدف (هدف پنجم) در کنار سایر اهداف مد نظر نیست بلکه هدف پنجم درواقع در تمامی اهداف دیگر توسعه پایدار ادغام و در هم تنیده شده است؛ این امر به این دلیل است که هدف پنجم که درواقع موضوع برابری جنسیتی است، دارای آثار و جنبه‌های چندجانبه بر توسعه و دیگر اهداف توسعه پایدار است.

از منظر نهادهای بین‌المللی، توان‌افزایی زنان و کاهش شکاف جنسیتی در امر سلامت، آموزش، بازار کار و دیگر عرصه‌ها منجر به کاهش فقر، ارتقای رشد اقتصادی، شکوفایی کشاورزی، پایداری جوامع، بهبود تغذیه و آموزش بهتر کودکان می‌شود؛ و در مقابل، نابرابری جنسیتی و اعمال تبعیض علیه زنان، تحقق تمامی اهداف توسعه پایدار را مختل و آن را با موانع جدی مواجه می‌سازد (۱). پس این ملاحظه باید مورد توجه دولت‌ها قرار گیرد که در کل سند الگوی توسعه پایدار ۲۰۳۰، ناگزیر از مواجهه با یک رهیافت جنسیت‌محور هستند که باید در قبال آن مواضع خود را به طور شفاف و صریح تعیین کنند.

ادغام برابری جنسیتی در تمامی اهداف توسعه پایدار در پرتو هدف 5
برنامه عمران ملل متحد به عنوان یک نهاد نظارتی و مشارکتی فعال و مستمر در زمینه تحقق اهداف توسعه پایدار (سند 2030) به‌رسمیت شناخته شده است؛ این نهاد، متعاقب تصویب اهداف توسعه هزاره (2015 -2000)، در فواصل سال‌های 2009 -2008 نقش بسیار کلیدی و مؤثر در تدوین پیش‌نویس سند اهداف توسعه پایدار ایفا کرد. همچنین متعاقب تصویب این سند در سال 2016 و تا زمان تحقق اهداف تا 2030، از جایگاه نظارتی و مشارکتی در رابطه با تعهدات دولت‌ها در قبال سند 2030 و اهداف توسعه پایدار برخوردار شده است. این نهاد، موضوع برابری جنسیتی و توان‌افزایی زنان را به عنوان یکی از اصول بنیادین توسعه بشری قلمداد کرده و بر لزوم نگرش چندجانبه به این هدف و برقراری ارتباط میان هدف 5 با سایر اهداف توسعه پایدار تأکید کرده است (۲).

برنامه توسعه (عمران) ملل متحد در رویه خود طی چند سال اخیر تصریح دارد که تمامی اهداف توسعه پایدار از جمله فقر، رفاه، سلامت و آموزش ارتباط تنگاتنگ با برابری جنسیتی و توان‌افزایی زنان دارند؛ زیرا از منظر نهادهای بین‌المللی به‌رغم همه دستاوردهایی که متعاقب برنامه‌ریزی و اجرای اهداف توسعه هزاره حاصل شد، اما همچنان معضلاتی نظیر فقر به عنوان مهم‌ترین معضل جامعه بشری محسوب می‌شود؛ به‌طوری که اکنون بالغ بر 700 میلیون نفر در فقر مفرط به‌سر می‌برند؛ همچنین «تبعیض جنسیتی» و فقدان برابری جنسیتی از دیگر معضلاتی شمرده شده است که همچنان در جوامع مختلف وجود دارد.

راهبرد سه‌وجهی برای تحقق برابری جنسیتی
برنامه عمران ملل متحد با همکاری گروه کاری توسعه سازمان ملل متحد درصدد ارائه یک استراتژی جامع و کارآمد برای اجرای کلیه اهداف توسعه پایدار است و از این استراتژی تحت عنوان «جریان‌سازی، تسریع و حمایت از سیاست‌گذاری» (۳) یاد شده است. بدین ترتیب برنامه عمران ملل متحد برای هدف 5 اهداف توسعه پایدار که مربوط به موضوع «برابری جنسیتی» است نیز مبادرت به ارائه استراتژی کرده (۴) و این استراتژی ناظر بر سه موضوع: «جریان‌سازی» (۵)، «تسریع» (۶) و حمایت در زمینه «سیاست‌گذاری» (۷) است (۸).

الف- جریان‌سازی (Mainstreaming)
عنصر جریان‌سازی ناظر بر ارتقای آگاهی در تمامی بازیگران مرتبط با اهداف توسعه پایدار و خصوصاً هدف 5 در مورد برابری جنسیتی است تا بدین ترتیب دولت‌ها در سطوح ملی و محلی موفق به اجرای اهداف و برنامه‌های توسعه پایدار و خصوصاً هدف 5 شوند. این بخش مشتمل بر جنبه‌های مختلفی نظیر برنامه‌ریزی، تعیین استراتژی و تخصیص بودجه است.

ب- تسریع (Acceleration)
عنصر تسریع و شتاب‌بخشی ناظر بر دولت‌هایی است که باید مبادرت به کمک و مساعدت به سایر دولت‌های نیازمند به کمک کنند.

ج- حمایت در زمینه سیاست‌گذاری (Policy Support component)
به منظور نهادینه‌شدن هر چه در بیشتر حمایت در عرصه سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی در کشورها، برنامه عمران ملل متحد، از میان اهداف توسعه پایدار، مبادرت به یک اولویت‌بندی کرده و در این اولویت‌بندی موضوعات ذیل، درصدر اولویت‌ها قرار گرفته است: کاهش فقر، رشد همه‌جانبه و اشتغال کارآمد، برابری جنسیتی و توان‌افزایی زنان، ایدز و سلامت، دسترسی به آب و بهداشت، تغییرات آب و هوایی، دسترسی به انرژی پایدار، مدیریت پایدار اکوسیستم، مدیریت اقیانوس‌ها و ارتقاء جوامع صلح‌آمیز.

همان‌طور که مشاهده می‌شود موضوع برابری جنسیتی و توان‌افزایی زنان در صدر اولویت‌های برنامه عمران ملل متحد جهت اقدام در دولت‌ها قرار گرفته است. برنامه عمران ملل متحد با ارائه این اولویت‌بندی از دولت‌ها درخواست کرده است که موضوع برابری جنسیتی را در اولویت‌های سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی خود قرار دهند. در همین راستا برنامه عمران ملل متحد، آمادگی کامل خود را جهت ارائه هر کمک و مساعدتی به دولت‌ها جهت اجرای مؤثر و کارآمد اهداف توسعه پایدار اعلام کرده است.

بازخوانی کلیه اهداف توسعه پایدار از منظر برابری جنسیتی (هدف ۵)
از منظر نهادهای بین‌المللی، هدف ۵ از الگوی توسعه پایدار ۲۰۳۰ به عنوان یک راهبرد و هدف مبنایی قلمداد می‌شود که بر تمامی اهداف دیگر سند 2030 (اهداف توسعه پایدار) سایه افکنده است و بدون تحقق هدف 5 با موضوع برابری جنسیتی، سایر اهداف توسعه پایدار نیز محقق نخواهد شد. همچنین توصیه‌هایی بر مبنای هدف 5 در مورد اهداف دیگر توسعه پایدار، ارائه شده که به شرح زیر است:

در راستای تحقق هدف 1 اهداف توسعه پایدار (پایان دادن به کلیه اشکال فقر):
توان‌افزایی زنان و دختران و برداشتن تمامی موانع موجود جهت دستیابی آن‌ها به اموال و دارایی‌ها، از طریق اتخاذ سیاست‌ها، ابزارها و نیز ظرفیت‌سازی در بخش دولتی و خصوصی برای کاهش شکاف جنسیتی و ارتقای برابری در محیط کار.

در راستای تحقق هدف 2 اهداف توسعه پایدار (پایان دادن به گرسنگی، تحقق امنیت غذایی و بهبود تغذیه و ارتقای کشاورزی پایدار): حمایت از اصلاحات قانونی و سیاستی برای تحقق دستیابی برابر زنان به اموال و اعمال کنترل آن‌ها بر اموال و دارایی‌هایشان از جمله زمین، پول و خدمات کشاورزی. برنامه عمران ملل متحد صراحتاً خاطرنشان کرده است که از کلیه اقدامات لازم برای توان‌افزایی زنان کشاورز جهت دستیابی به فرصت‌های بازار کار و نیز دسترسی به اطلاعات و فناوری لازم برای ارتقای باروری کشاورزی و تحقق امنیت غذایی حمایت خواهد کرد (۹).

در راستای تحقق هدف 3 اهداف توسعه پایدار (تضمین زندگی مطلوب و ارتقای رفاه برای همگان در تمام سنین): برنامه عمران ملل متحد خاطرنشان کرده است که بر مبنای هدف 5 باید تمامی ملاحظات جنسیتی در تمامی استراتژی‌ها و اقدامات ملی در زمینه سلامت از جمله ایدز گنجانده شود. همچنین برنامه عمران ملل متحد اذعان دارد که در کنار دیگر نهادهای سازمان ملل متحد برای امحا و ریشه‌کن کردن تمامی اشکال خشونت عیله زنان از حمله رویه‌های زیان‌بار، اقدام خواهد کرد (۱۰).

یکی از موارد پیوند میان هدف 5 و هدف 3 (در مورد سلامت)، حق برخورداری از سلامت جنسی و باروری است؛ از دیدگاه برخی نهادهای تحقیقاتی سازمان ملل متحد، تحقق هدف 3 در مورد زندگی سالم، مستلزم آن است که دسترسی زنان خصوصاً در کشورهای کمترتوسعه‌یافته، به خدمات مراقبت‌های پزشکی در زمینه باروری و جنسی و تنظیم خانواده تسهیل شود. به منظور تحقق هدف 5 از اهداف توسعه پایدار (سند 2030) که با محوریت «برابری جنسیتی» است، از دولت‌ها درخواست شده است که حق زنان در خانواده برای تعیین اندازه خانواده و تعداد فرزندان به‌رسمیت شناخته شود و بدین منظور، دولت‌ها متعهد شده‌اند که حتی‌المقدور زنان را وارد بازار کار کنند تا برخورداری زنان از حقوق برابر و امنیت و ایمنی در محیط کار برایشان فراهم شود و این یکی از آثار و تبعات هدف 5 در مورد برابری جنسیتی است (۱۱).

در راستای تحقق هدف 4 اهداف توسعه پایدار (تضمین آموزش فراگیر و ارتقاء فرصت‌های یادگیری برای همه): برنامه عمران ملل متحد، صراحتاً حمایت خود را از سیاست‌ها و استراتژی‌های توسعه‌ای ملی که چالش‌های نابرابری جنسیتی در تمامی سطوح آموزش را مد نظر قرار می‌دهد، اعلام می‌کند و این امر، مشتمل بر انجام تحقیقات و مطالعاتی در مورد ارتباط میان آموزش دختران و دستاوردهای توسعه‌ای فراگیر ناشی از آن است. همچنین برنامه عمران ملل متحد، حمایت خود را از ایجاد کمیپن‌هایی برای ارتقاء آگاهی اجتماعی به منظور تغییر دادن هنجارهای اجتماعی و رویه‌های عرفی از جمله ازدواج زودهنگام و ازدواج اجباری که مانع زنان در دستیابی به آموزش و فرصت‌های یادگیری است، اعلام می‌کند (۱۲).

در راستای تحقق هدف 5 اهداف توسعه پایدار (تحقق برابری جنسیتی و توان‌افزایی تمام زنان و دختران): برنامه عمران ملل متحد، خاطرنشان کرده است که در زمینه انجام تحقیقات و مطالعات در خصوص رویه‌های تبعیض‌آمیز جنسیتی و هویتی، سرمایه‌گذاری می‌کنیم و از کلیه نهادهای ملی که درصدد ایجاد رویه‌ها، سیاست‌ها و قوانینی هستند که در راستای انطباق با تعهدات بین‌المللی در زمینه برابری جنسیتی است، استقبال و حمایت می‌کنیم؛ از جمله این اقدامات به کنوانسیون منع تبعیض علیه زنان و برنامه عمل پکن اشاره شده است. همچنین برنامه عمران ملل متحد، اذعان کرده است که از تمامی نهادهایی که درصدد امحای کلیشه‌های جنسیتی بوده و درصدد ارتقای آگاهی عمومی در زمینه تبعیض جنسیتی هستند، حمایت به‌عمل می‌آورد.

همچنین برنامه عمران ملل متحد در کنار دیگر نهادهای ملل متحد، با دیگر مشارکان ملی برای مواجهه و مقابله با ارتکاب اشکال مختلف خشونت جنسی و خشونت مبتنی بر جنسیت از جمله رویه‌های زیان‌بار مانند ازدواج زودهنگام و ازدواج اجباری، اقدام خواهد کرد. این امر، مشتمل بر حمایت از دولت‌ها برای وضع قوانین و سیاست‌های لازم در زمینه خشونت علیه زنان و دختران در کشورهای در حال توسعه است. برنامه عمران ملل متحد از دولت‌های ملی برای ظرفیت‌سازی در پلیس، قضات، دادستان و مقامات تحقیق و تعقیب، نیروهای نظامی و انتظامی و نیروهای امنیتی به منظور تحقق دستیابی زنان به عدالت حمایت می‌کند. همچنین برنامه عمران ملل متحد خاطرنشان کرده است که با بخش دولتی، خصوصی و رهبران مذهبی برای امحای کلیشه‌های جنسیتی و ارتقاء اگاهی عمومی برای مقابله با خشونت جنسی و جنسیتی همکاری می‌کند.

در راستای تحقق هدف 6 اهداف توسعه پایدار (تضمین دستیابی و مدیریت پایدار آب سالم): برنامه عمران ملل متحد از ارتقای مشارکت زنان خصوصاً زنان روستایی در استراتژی‌های توسعه و مدیریت منابع آب حمایت می‌کند.

در راستای تحقق هدف 7 اهداف توسعه پایدار (تضمین دستیابی به انرژی مناسب، پایدار و مدرن برای همگان):
برنامه عمران ملل متحد خاطرنشان کرده است که از دولت‌ها حمایت می‌شود تا دستیابی برابر زنان و مردان به انرژی پایدار و مدرن را تضمین کنند و توانمندسازی زنان برای نقش‌آفرینی به عنوان کارشناس و متخصص انرژی را به‌عمل آورند.

در راستای تحقق هدف 8 اهداف توسعه پایدار (ارتقای رشد اقتصادی همه‌جانبه و پایدار): برنامه عمران ملل متحد از کلیه مشارکان حمایت می‌کند تا موضوع برابری جنسیتی را در تمامی استراتژی‌های توسعه پایدار بگنجانند. این امر مشتمل بر برداشتن کلیه موانع ساختاری است که زنان در دسترسی به بازار کار با آن مواجه هستند و مستلزم اتخاذ سیاست‌های لازم در زمینه کار بدون دستمزد زنان و دستیابی برابر زنان به اموال و دارایی‌هایشان و مشارکت دادن زنان در فرآیند تجارت سبز و دستیابی به کالاها و خدمات اکوسیستم است. از این‌رو، برنامه عمران ملل متحد، سیاست‌گذاری و ظرفیت‌سازی برای اجرای سیستم‌های حمایتی «جنسیت-پاسخگو» (۱۳) را توصیه می‌کند.

در راستای تحقق هدف 9 اهداف توسعه پایدار (ایجاد زیرساخت مقاوم، ارتقای صنعتی‌سازی فراگیر و پایدار): برنامه عمران ملل متحد از دولت‌ها حمایت می‌کند تا برنامه‌هایی را برای ایجاد زیرساخت‌های بنیادین نظیر خدمات سلامت، آب، بهداشت، حمل و نقل، بازار و مدارس، با توجه به نیازهای زنان و مردان اجرا کنند و همچنین حمایت ویژه از دسترسی زنان به فناوری نوین از جمله ICTs با تأکید بر زنان روستایی به‌عمل آوردند.

در راستای تحقق هدف 10 اهداف توسعه پایدار (کاهش نابرابری در میان کشورها): برنامه عمران ملل متحد حمایت خود را از دولت‌ها در راستای تصویب و اتخاذ سیاست‌های «جنسیت-پاسخگو» اعلام و همچنین دولت‌ها را تشویق کرده است که آثار و تبعات چندجانبه سرمایه‌گذاری در زمینه برابری جنسیتی و توان‌افزایی زنان، بر خانواده‌ها و جوامع را به‌رسمیت بشناسند.

همچنین برنامه عمران ملل متحد از اقدامات ملی که در جهت انطباق هر چه بیشتر قوانین با اسناد و تعهدات بین‌المللی از جمله کنوانسیون منع تبعیض (۱۴) و کنوانسیون استانبول (در مورد ممنوعیت خشونت خانگی علیه زنان) (۱۵) هستند، حمایت می‌کند؛ به‌طور نمونه اقدامات ملی که در جهت مورد توجه قرار گرفتن زنانی است که قربانی تبعیض چندجانبه هستند. همچنین در رابطه با ملاحظات جنسیتی در رابطه با هدف 10 از دولت‌ها درخواست شده است که ریشه و علل و عوامل مهاجرت را مورد بررسی قرار دهند و سیاست‌ها و رویه‌هایی که مشتمل بر ملاحظات جنسیتی باشند، اتخاذ کنند.

در راستای تحقق هدف 11 اهداف توسعه پایدار (شهرسازی و مسکن‌سازی فراگیر، ایمن، مقاوم و پایدار): برنامه عمران ملل متحد، حمایت خود را از گنجاندن رویکردهای جنسیت‌محور در تمامی سیاست‌ها و برنامه‌های توسعه شهری پایدار و تضمین تأمین نیازهای زنان و مردان به‌طور توأمان اعلام کرده است. همچنین بر طبق این هدف، دولت‌ها باید اقدامات لازم را برای تحقق دستیابی زنان و دختران به کلیه فضاها و مجامع عمومی به اجرا درآورند.

در راستای تحقق هدف 12 اهداف توسعه پایدار (تضمین تحقق الگوی تولید و مصرف پایدار):
یکی از اهداف برنامه عمران ملل متحد، ارتقاء آگاهی‌های عمومی در مورد نقش زنان در تحقق و رشد الگوی پاسخ‌گوی تولید و مصرف است. همچنین از اقدامات دولت‌ها در اتخاذ اقدامات و رویه‌های «جنسیت-پاسخگو» در این راستا حمایت به‌عمل می‌آید.

در راستای تحقق هدف 13 اهداف توسعه پایدار (اقدام فوری برای مقابله با تغییرات اب و هوایی و آثار آن):
برنامه عمران ملل متحد از جریان‌سازی برای اتخاذ رویکرد مبتنی بر «برابری جنسیتی» در سیاست‌ها و استراتژی‌های ملی در مورد تغییرات آب و هوایی حمایت به‌عمل می‌آورد. همچنین برنامه عمران ملل متحد، از دولت‌ها درخواست کرده است که با ارتقاء مشارکت و مدیریت زنان، در سیاست‌های اتخاذشده توسط دولت‌ها، بلایای طبیعی و آثار سوء ناشی از آن کاهش صورت دهند.

در راستای تحقق هدف 14 اهداف توسعه پایدار (حفاظت و کاربرد پایدار اقیانوس‌ها، دریاها و منابع دریایی برای توسعه پایدار): برنامه عمران ملل متحد، از اقداماتی که دولت‌ها در راستای مشارکت دادن زنان در بخش ماهیگیری و مدیریت منابع طبیعی در دریاها و مناطق ساحلی اتخاذ می‌کنند، حمایت خواهد کرد.

در راستای تحقق هدف 15 اهداف توسعه پایدار (ارتقای کاربرد اکوسیستم زمینی و مدیریت جنگل‌ها و مقابله با بیابان‌زدایی): برنامه عمران ملل متحد از اقدامات ملی دولت‌ها برای گنجاندن موضوع «برابری جنسیتی» در حفاظت از اکوسیستم و سیاست‌ها و برنامه‌های حفاظتی حمایت به‌عمل می‌آورد. همچنین از دولت‌ها درخواست می‌کند که موضع برابری جنسیتی را در استراتژی‌ها و سیاست‌های اکوسیستم لحاظ کنند.

در راستای تحقق هدف16 اهداف توسعه پایدار (صلح، عدالت و ساختارهای قوی):
برنامه عمران ملل متحد از ارتقای مشارکت برابر زنان در تصمیم‌سازی به عنوان رأی‌دهنده و کاندیدا در فرآیندهای انتخاباتی حمایت کرده و به آنان در مدیریت بهینه این قدامات کمک و مساعدت می‌کند. همچنین از مشارکت موثر زنان در فرآیند صلح و امنیت حمایت خواهد داشت.

از سویی بخش‌های ملی که از حقوق بشر زنان از طریق اصلاحات قانونی و گنجاندن رویکرد «جنسیت‌محور» در خدمات مربوط به صلح و عدالت حمایت می‌کنند، مورد توجه برنامه عمران ملل متحد قرار خواهند گرفت و یکی از اجزای مهم این اقدام، تلاش برای ممانعت و مقابله با خشونت جنسی و مبتنی بر جنسیت است (۱۶).

در راستای تحقق هدف17 اهداف توسعه پایدار (مشارکت برای تحقق اهداف): برنامه عمران ملل متحد از دولت‌ها و بخش خصوصی که در مورد تحقق برابری جنسیتی سرمایه‌گذاری می‌کنند، حمایت به‌عمل خواهد آورد (۱۷).

نتیجه‌گیری
سند الگوی توسعه پایدار ۲۰۳۰ در یک نگاه کلی مشتمل بر فهرستی از حقوق بشر است که البته مصادیق متعدد و متنوعی را از سه نسل حقوق بشر یعنی نسل اول (حقوق مدنی و سیاسی)، حقوق نسل دوم (حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی) و حقوق نسل سوم (یا حقوق همبستگی) شامل می‌شود.

با این وجود، نکته مهم در ارزیابی و اولویت‌بندی اهداف مقرر در این سند، آن است که از منظر نهادهای بین‌المللی کلیه اهداف در یک سطح از اهمیت قرار ندارند و به‌طور نمونه هدف ۵ ناظر بر موضوع برابری جنسیتی نه فقط به عنوان یکی از مصادیق حقوق بشر، بلکه به عنوان یک اصل و هدف زیربنایی برای دستیابی به سایر حقوق به‌شمار می‌آید. به این ترتیب وقتی موضوع «برابری جنسیتی» مورد توجه قرار می‌گیرد، صرفاً به عنوان یک هدف (هدف پنجم) در کنار سایر اهداف مدنظر نیست بلکه هدف پنجم درواقع در تمامی اهداف دیگر توسعه پایدار نیز ادغام شده و این رویکرد متضمن تفسیر و تبیین جنسیت‌محور کل مفاد سند است.

پس این ملاحظه باید مورد توجه دولت‌ها قرار گیرد که در کل سند الگوی توسعه پایدار ۲۰۳۰، ناگزیر از مواجهه با یک رهیافت جنسیت‌محور هستند که باید در قبال آن مواضع خود را به طور شفاف و صریح تعیین کنند. درواقع ارائه یک نمونه برداشت جنسیت‌محور از ۱۷ هدف مندرج در سند الگوی توسعه پایدار و توصیه‌های ذیل آن نیز مؤید این مطلب مهم و کلیدی است. از این منظر، تداخل نظری و عملی برخی اهداف و موضوعات مانند سلامت (هدف ۳)، آموزش (هدف ۴) و یا پایان دادن به فقر (هدف ۱) با موضوع برابری جنسیتی منطقی به نظر می‌رسد اما نگاه جنسیتی به همه موضوعات از جمله آب سالم (هدف ۶)، انرژی (هدف ۷)، تغییرات آب و هوایی (هدف ۱۳)، شهرسازی (هدف ۱۱) و... قدری جای تأمل دارد؛ چراکه قطعاً راهکار مؤثر در گرو مشارکت فعال و اقدام و عمل کارآمد همه اعضای جامعه اعم از زنان، مردان، کودکان، سالمندان و جوانان است و این انتظار به‌جایی است که در کنار زنان، برای سایر گروه‌های مذکور نیز متناسب با شرایط و ویژگی‌هایی که برخوردارند، آسیب‌شناسی و بازتعریف نقش و کارکردها انجام پذیرد.  

پی‌نوشت
1.    UNDP SUPPORT TO THE IMPLEMENTATION OF SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOAL 5 (Gender Equality), p.4.
2.    Ibid., p.10.
3.    MAPS: Mainstreaming, Acceleration, and Policy Support.
4.    UNDP SUPPORT TO THE IMPLEMENTATION OF SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOAL 5 (Gender Equality).
5.    Mainstreaming
6.    Acceleration
7.    Policy Support component
8.    UNDP SUPPORT TO THE IMPLEMENTATION OF SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOAL 5 (Gender Equality), p.3.
9.    Ibid., p7: In line with SDG 2 (End hunger, achieve food security and improved nutrition, and promote sustainable agriculture),  We also support initiatives that enable women farmers to access market opportunities as well as information and technology to increase their agricultural productivity and promote food security.
10.    . Ibid., p.7.
11.    . United Nations Research Institute for Social Develoment (UNRISD), "GLOBAL TRENDS Challenges and Opportunities in the Implementation of the Sustainable Development Goals”, 2017, p.36.
12.    . UNDP SUPPORT TO THE IMPLEMENTATION OF SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOAL 5 (Gender Equality),  2016, p.7 .
13.    . gender-responsive
14.    the Convention on the Elimination of Discrimination Against Women (CEDAW)
15.    the Istanbul Convention
16.    . Ibid.: An important element of this work includes efforts to prevent and respond to sexual and gender-based violence.
17.    . Ibid., pp.8-10.

*کارشناس روابط بین‌الملل
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: