پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۴۱۲۸۹
تاریخ انتشار: ۰۱ بهمن ۱۳۹۶ - ۱۱:۲۹
پوشش سنتی زنان خراسان جنوبی؛
پوشاک محلی زنان استان خراسان جنوبی در گذشته شامل سه بخش کلی سرپوش، تن‌پوش و پاپوش بوده است که هرکدام شامل لباس‌های مختلفی هستند که براساس جنس و طرح‌شان، کاربری‌های متفاوتی داشتند.

روستای «چنشت» یکی از روستاهایی است که در قلب خراسان همچنان پایبند پوشش سنتی خود باقی مانده و با لباس‌های رنگارنگ، زیبایی ویژه‌ای به آن منطقه بخشیده است.

به گزارش مهرخانه، پوشش سنتی هر منطقه نمادی از فرهنگ و بیان‌گر ویژگی‌های اقلیمی آن است. هرچند این روزها از لباس‌های سنتی در پوشش روزمره کمتر استفاده می‌شود اما عموماً خانواده‌ها لباس‌های سنتی شهر خود را دارند و گاهی برای مراسم ویژه آن را بر تن می‌کنند. راه دیگری که امروزه از فرهنگ پوششی گذشته استفاده می‌کنند، به‌کار بردن آن در طراحی لباس‌های امروزی است. خراسان جنوبی نیز از این امر استثنا نیست و پوشش و نوع لباس سنتی آن‌ها نیز یکی از نمادهای فرهنگ آن منطقه است. مردم خراسان جنوبی هم‌پای سایر استان‌های کشور در پوشش رایج خود از لباس‌های امروزی استفاده می‌کنند اما در یکی از روستاهای آن به نام «چنشت» همچنان به‌طور متداول از لباس‌های سنتی استفاده می‌شود. روستای «ماه‌خونیک» نیز از روستاهایی است که همچنان از لباس‌های سنتی در پوشش خود استفاده می‌کنند اما در نوع پوشش همانند روستای چنشت معروف نیست.



پوشاک محلی زنان استان خراسان جنوبی در گذشته شامل سه بخش کلی سرپوش، تن‌پوش و پاپوش بوده است که هرکدام شامل لباس‌های مختلفی هستند که براساس جنس و طرح‌شان، کاربری‌های متفاوتی داشتند.

سرپوش‌های زنانه
•    دَسمال یا دَسمال‌سر (دستمال یا دستمال سر)

دسمال از یک پارچه ابریشمی نازک چارگوش تهیه می‌شده و بر روی پیشانی بسته می‌شده که بیشتر به رنگ سیاه بوده است. البته در مجالس عروسی و شادی دسمال قرمز رنگ می‌بستند. البته علاوه بر رنگ قرمز، رنگ‌های سبز و آبی نیز استفاده می‌شده و گاهی حتی با بافت سکه‌های نقره‌ای تزیین می‌شده است.

دسمال چند نوع بوده است؛ یکی از آن‌ها دسمال خِیاتِه نام دارد. «خیاطه» در زبان عربی به معنی نخ، رشته و آن‌چه با آن دوزندگی کنند، است ولی در گویش بیرجندی به نوعی نخ و پارچه ابریشمی معمولی گفته می‌شود. دسمال خیاته جزو سربندهای خوب به‌شمار می‌آمد.

دسمال کِلاغی نیز از ابریشم مرغوب و گران‌قیمت بافته می‌شد و جزو دستمال‌های فاخر به شمار می‌آمد. دسمال نخی یکی دیگر از دستمال‌ها بود که از نخ باریک پنبه‌ای بافته می‌شد و لطیف و نازک بود و بیشتر زنان روستایی و کشاورزان و کارگران از آن استفاده می‌کردند.

•    چَرقت (چارقد یا چهارقد)
این پوشش متناسب با نوع فصل در فصل سرما ضخیم‌تر و در فصل گرما نازک‌تر و از جنس پنبه بوده که به شکل مثلثی شکل دوخته می‌شده و بر روی سر می‌انداختند. معمولاً زنان میانسال گوشه‌ای از چارقد را روی سرشان می‌بستند و زنان جوان آن را با سنجاق‌های تزیینی در زیرگلو محکم می‌کردند. در چارقد اغلب از پارچه‌های ساده و گلدار کرباس یا نخ‌های زری‌دار و برقی استفاده می‌شد. این نوع سرپوش به رنگ‌های مختلف وجود داشت.

•    کوله
کوله پوششی شبیه چارقد بوده و در تابستان‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

•    اِرَقچی (عرقچین)
یک نوع سرپوش کلاهی بوده یعنی به‌صورت کلاه بر روی سر استفاده می‌شده و باعث می‌شده که چارقد روی عرقچین به خوبی خودش را نگه دارد و سر نخورد.

•    کلوته
کلوته که به آن کلاه پول هم می‌گفتند، نوعی کلاه است که قسمت جلوی آن را با انواع سکه‌های نقره قدیمی تزیین می‌کردند.

•    چادر
این لباس در مناطق مختلف متغیر و بیشتر به رنگ‌های سفید و سیاه گل‌دار بوده است که در روستای سربیشه چهارگوش و در روستای چنشت از چادر معمولی کوچک‌تر و کوتاه‌تر استفاده و فقط از پشت سرآویزان می‌شود.

•    قَدیفِه (قطیفه)
پارچه مستطیل شکلی که به جای چادر روی سر می‌انداختند و به دو گونه بافته می‌شده است؛ یک نوع آن از پنبه سفید بافته می‌شده که به آن «قدیفه کربالی» می‌گفتند و نوع دیگر آن از پنبه مِل (پنبه قهوه‌ای) تهیه می‌شده و به «قدیفه مِلی» معروف بوده است.

•    کیش (خیش)
در قالب قدیفه، کیش نیز استفاده می‌شده که سراندازی مستطیل شکل و به جای چادر بوده است ولی چون از نخ‌های پشمی و ابریشمی گرانقیمت‌تر و به رنگ‌های مختلفی تهیه می‌شده است؛ ثروتمندان از کیش به جای قدیفه استفاده می‌کردند.

تن‌پوش‌های زنانه
•    پیراهن

لباسی که از روی شانه تا زیرکمر را می‌پوشانده و جلوی آن به اندازه سه دکمه باز بوده است. جنس این تن‌پوش بیشتر از پارچه‌های چیت و کرباس است.

•    جومه
نوعی پیراهن دکمه‌دار است.

•    پاچین
به صورت کامل به قسمت دور پا بسته می‌شود.

•    کت
تن‌پوش کوتاهی که روی پیراهن می‌پوشیدند.

•    جلیقه
یک تن‌پوش بدون آستین و جلوباز بوده که تا زیر کمر را می‌پوشانده است.

•    یَل
جلیقه‌ای بلندتر که تزیینی و تن‌پوشی فاخر بوده است. از مخمل و پارچه‌های قیمتی دوخته می‌شد و آن را با زیورآلات تزیین می‌کردند. جلوی یل باز بوده و معمولاً آن را در شب عروسی یا زنان اعیان می‌پوشیدند.

•    شال کمر
شال کمر با توجه به فصول مختلف سال در جنس‌های نازک و ضخیم استفاده می‌شده است.

•    دامن
برای این پوشش از دامن‌های بلند چین‌دار استفاده می‌شد.

•    شَلیتِه
نوعی دامن است که خیلی بلند نبوده و تا روی زانو را می‌پوشانده است. «شلیته» را بیشتر روستاییان و کارگران و نوع فاخر آن را زنان سالخورده اعیان و اشراف و طبقات متوسط به پا می‌کردند.

پاپوش‌های زنانه
•    طبلک استخوانی

نوعی پاپوش که از یک پارچه چرم‌مانند با پاشنه استخوانی تهیه می‌شده است.

•    گیوه
از نخ پنبه بافته می‌شده است.

•    کفش گرجی
از چرم قرمز رنگ تهیه می‌شد.

•    کفش اُرسی
نوعی کفش که رویه و کف آن چرم بوده و از هیچ نوع نخی در بافت آن استفاده نمی‌شده است.

•    گالش
نوعی کفش که از جنس جیر و لاستیک تهیه می‌شد.

•    جوراب هفت‌رنگ
در بیرجند نوعی جوراب بافته می‌شده که به جوراب هفت رنگ معروف بوده است.

روستای چنشت؛ سرزمین رنگ‌ها
در بین مناطق مختلف خراسان جنوبی روستای چنشت نسبت به سایر روستاهای بیرجند کمتر دچار تحولات و تغییرات فرهنگی شده و فرهنگ روستایی آن به‌ویژه در نوع پوشش حفظ شده است. تنوع رنگ‌ها در لباس‌های محلی مردم روستا جلوه خاصی به آن‌ها می‌بخشد، به طوری که به روستا لقب سرزمین رنگ‌ها داده‌اند. لباس مردان این روستا شامل پالتویی بلند که تمام بدن را می‌پوشاند و شال سر است. لباس زنان نیز از رنگ‌های شاد و متنوع تشکیل می‌شود.

انتهای پیام/ 940502

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار