پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۴۱۲۹۳
تاریخ انتشار: ۰۱ بهمن ۱۳۹۶ - ۱۲:۵۰
وضعیت بازماندگی از تحصیل در خراسان جنوبی؛
نبود مدرسه در تمام روستاها باعث شده است که برخی از دانش‌آموزان برای ادامه تحصیل هر روز در حال رفت و آمد در مسیرهای طولانی باشند. در نهایت این وضعیت هرساله منجر به ترک تحصیل تعدادی از دانش‌آموزان می‌شود. بسیاری از مدارس موجود نیز، عموماً امکانات استاندارد یک مدرسه را ندارند و دانش‌آموزان تلاش می‌کنند تا با کمترین تجهیزات سال تحصیلی خود را به پایان برسانند.


تحصیل در استان‌های محروم به‌ویژه زمانی که در مرزهای شرقی کشور باشند، با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو است؛ این مشکلات از مسائلی مانند نبود آب، نبود مکان مناسب برای تحصیل تا کمبود معلم و سختی دسترسی به مدرسه را شامل می‌شود و با جدی‌تر شدن این مشکلات، منجر به بازماندگی دانش‌آموزان، به‌ویژه دانش‌آموزان دختر از تحصیل می‌شود.

به گزارش مهرخانه، اطلاعات سرشماری سال 1395 نشان می‌دهد 87.6 درصد جمعیت 6 ساله و بیشتر و 94.7 درصد از جمعیت 49- 10 ساله باسواد هستند. بیشترین افزایش میزان باسوادی در سال 1395 نسبت به سال 1390 به ترتیب مربوط به استان‌های بوشهر، سیستان و بلوچستان، قزوین، خراسان جنوبی و هرمزگان است. البته گروهی که صرفاً تحصیلات ابتدایی دارند، کم‌سواد محسوب می‌شوند که اطلاعاتی از آن‌ها در سرشماری سال 1395 منتشر نشده است. همچنین مقایسه نتایج سرشماری‌های سال 1390 و 1395 نشان می‌دهد که میزان بی‌سوادی کمتر شده است اما ممکن است فرد صرفاً مقطع ابتدایی را گذرانده باشد.

چرایی بازماندگی از تحصیل
دلایل بسیاری برای بازماندگی کودکان از تحصیل مطرح می‌شود که مهم‌ترین آن فقر اقتصادی و فقر فرهنگی خانواده‌هاست. در کنار آن موضوعات دیگری مانند دسترسی نامناسب به مدرسه و کوچ‌نشینی نیز مورد توجه قرار می‌گیرد.

فروردین‌ماه سال جاری روزبه کردونی، مدیرکل وقت دفتر آسیب‌های اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بیان کرد که فقر یکی از علل بازماندن از تحصیل است اما تمام علل و دلایل بازماندگی از تحصیل، فقر نیست. معلولیت، دوزبانه بودن، کوچ‌نشینی و نبود امکان انتقال به مدارس و محل تحصیل برای خانواده‌ها از علل عمده بازماندگی از تحصیل است.

خردادماه امسال اطلاعات دقیق‌تری از دلایل بازماندگی از تحصیل کودکان ارایه شد. احمد میدری، معاون رفاه اجتماعی وزارت تعاون مطرح کرد که سهم بازماندگی از تحصیل کودکان در مناطق شهری بیشتر از کودکان روستایی است. به گفته او این کودکان بیشتر در خانواده‌هایی با بعد خانوار سه یا چهار نفر زندگی می‌کنند و اغلب متعلق به دهک‌های درآمدی اول، دوم و سوم هستند. 30 درصد این کودکان به دلیل فقر، 27 درصد به دلیل معلولیت، 14 درصد به علت زندگی در خارج از کشور و 6 درصد به علت دوری از مدرسه بازمانده از تحصیل هستند. نکته قابل توجه این‌که 6 درصد خانواده‌ها عنوان کرده‌اند که کودک به مدرسه علاقه ندارد و 17درصد موارد هم کوچ‌نشینی، حضور در مدرسه دینی، اعتیاد کودک و حضور کودک در کانون اصلاح و تربیت عنوان شده است.

بازماندگی از تحصیل در خراسان جنوبی
به‌منظور آگاهی از وضعیت بازماندگی از تحصیل در خراسان جنوبی و اقدامات انجام‌شده در راستای کاهش آن به سراغ مسؤولان اداره کل آموزش و پرورش این استان رفتیم اما مسؤولان این نهاد بدون هیچ‌گونه همکاری، سؤالات ما را بی‌پاسخ گذاشتند؛ به ناچار با استفاده از اطلاعاتی که پیش از این منتشر شده بود، به بررسی وضعیت بازماندگی از تحصیل در این استان پرداختیم.

76 هزار دانش‌آموز دختر در خراسان جنوبی
براساس اظهارات عباس لامعی، مدیرکل آموزش و پرورش خراسان جنوبی در مهرماه سال گذشته، شرقی‌‌ترین استان کشور، دارای 155 هزار دانش‌آموز است که در بیش از 2 هزار و 600 مدرسه تحصیل می‌کنند. 79هزار نفر از آن‌ها، دانش‌آموز پسر و 76 هزار نفر، دانش‌آموز دختر هستند. تعداد دانش‌آموزان استان در سال 95 نسبت به سال 94، 1.25درصد رشد داشته است.

مدارس خراسان جنوبی و به‌طور کلی تحصیل در برخی مناطق این استان با چالش‌هایی روبروست. از تعداد بالا نزدیک به 48هزار دانش‌‌آموز، در مدارس روستایی هستند که بیشتر از سایر دانش‌آموزان از مشکلات موجود در فضای آموزشی رنج می‌برند. دوری و در دسترس نبودن مدارس، نبود فضای کافی، فرسودگی مدارس، مشکلات کمی و کیفی آموزشی، کمبود امکانات سرمایشی و گرمایشی و کمبود بودجه از مشکلات مدارس این منطقه است. برخی از این موارد مانند در دسترس نبودن مدارس و در کنار آن مسائل معیشتی و بعضا اعتیاد نوجوانان منجر به بازماندگی این افراد از تحصیل می‌شود.

مهاجرت مساوی با تعطیلی مدارس روستایی و دو شیفته شدن مدارس شهری است
در این میان مهاجرت نیز تبدیل به مشکلی جدی در مسیر بهبود وضعیت آموزشی شده است. مهاجرت روستاییان به شهرها به دلیل شرایط نامناسب بسیاری از روستاهای این استان و با امید رسیدن به شرایط مطلوب‌تر باعث ایجاد شهرک‌هایی در اطراف شهرها یا افزایش جمعیت شهرها شده است. این روند، تعطیلی مدارس بسیاری از روستاها را به دلیل کمبود تعداد دانش‌آموز و دو شیفته شدن مدارس شهرها را به علت ازدیاد دانش‌آموز به دنبال دارد.

لامعی سال گذشته اظهار کرد که مشکل فضای آموزشی مرکز استان با احداث 24 مدرسه رفع می‌شود. برای رفع مشکل فضای آموزشی استان باید 404 کلاس درس احداث شود که از این تعداد 143 کلاس در قالب هشت مدرسه در حال احداث است.

28 مدرسه در خراسان جنوبی به‌صورت دو شیفت کار می‌کنند که از این تعداد 24 مدرسه در بیرجند، 2 مدرسه در قاین و 2 مدرسه در طبس قرار دارد. البته 14درصد مدارس موجود نیز نیاز به بازسازی دارند و تاکنون20 درصد مدارس نوسازی شده‌‌اند. همچنین 60 درصد مدارس خراسان جنوبی نیازمند مقاوم‌سازی هستند. هزار و 669 مدرسه روستایی در استان وجود دارد و 304 مدرسه روستایی هم تخریبی است.

در استان مدرسه کپری وجود ندارد
محمدرضا بیکی، مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس خراسان جنوبی یکی از مشکلات را کمبود مدارس در مسکن مهر دانست. به گفته او 706 کلاس درس در سایت‌های مسکن مهر استان نیاز بود که 185کلاس تا مهر امسال تکمیل شد و 143 کلاس دیگر در حال احداث است و هنوز 404 کلاس در 44 مدرسه باقی مانده است که باید ساخته شود. همچنین شهرک‌های اقماری بیرجند به 69 مدرسه نیاز دارند. در استان مدرسه کپری وجود ندارد، اما پنج مدرسه خشتی دارد که از استحکام مناسبی برخوردار نیستند و با توجه به تأمین اعتبار سازمان نوسازی مدارس کشور، امسال نسبت به جایگزینی با اتاق پیش‌ساخته مستحکم، اقدام خواهد شد. از بیش از هزار و 600 مدرسه روستایی، هزار و 278 مدرسه از سیستم گرمایشی غیرگرمایش مرکزی و 200 مدرسه از سیستم گرمایشی حرارت مرکزی استفاده می‌کنند. همچنین در فضاهای آموزشی دو کلاسه از بخاری‌های استاندارد کاربراتوری و در مدارس کانکسی از بخاری برقی تابش استفاده می‌شود.

مشکلات رفت و آمد و ترک تحصیل
نبود مدرسه در تمام روستاها باعث شده است که برخی از دانش‌آموزان برای ادامه تحصیل هر روز در حال رفت و آمد در مسیرهای طولانی باشند. در نهایت این وضعیت هرساله منجر به ترک تحصیل تعدادی از دانش‌آموزان می‌شود. بسیاری از مدارس موجود نیز، عموماً امکانات استاندارد یک مدرسه را ندارند و دانش‌آموزان تلاش می‌کنند تا با کمترین تجهیزات سال تحصیلی خود را به پایان برسانند.

خراسان جنوبی؛ سومین استان عشایرخیز از نظر تعداد دانش‌آموز
دانش‌آموزان عشایر استان نیز با مشکلات خاص خود روبه‌رو هستند. کلاس‌های‌شان عموماً در کانکس برگزار می‌شود و ایاب و ذهاب اصلی‌ترین مشکل آن‌هاست. در این استان ۱۰ هزار دانش‌آموز عشایری مشغول به تحصیل هستند؛ به‌طوری که این استان را در جایگاه سومین استان عشایرخیز کشور از نظر تعداد دانش‌آموز قرار داده است.

بر اساس گفته‌های مدیرکل آموزش و پرورش استان در اردیبهشت ماه سال جاری، دانش‌آموزان عشایر خراسان جنوبی نیازمند 30 مدرسه هستند که جانمایی 15 مدرسه توسط خیران و با کمک اداره کل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس و کانون قلم‌چی انجام شده است. امسال این تعداد مدارس در نهبندان، قاین، درمیان و دستگردان احداث می‌شود اما هنوز دانش‌آموزان عشایر به 15 مدرسه دیگر نیاز دارند. 5 میلیارد و 691 میلیون ریال برای رفع کامل مشکل ایاب و ذهاب دانش‌آموزان عشایر خراسان جنوبی نیاز است. البته مشکل ایاب و ذهاب دانش‌آموزان ابتدایی تا حدودی حل شده است.

با این وجود علی‌اصغر بیجاری، رییس اداره عشایری آموزش و پرورش خراسان جنوبی ایاب و ذهاب را همچنان یکی از مشکلات این دانش‌آموزان می‌داند. او در آبان‌ماه سال جاری بیان کرد که یکی از مهم‌ترین مشکلات دانش‌آموزان عشایری خراسان جنوبی هزینه ایاب و ذهاب است. در طرح ایاب و ذهاب دانش‌آموزان عشایر در استان 611 دانش‌آموز وجود دارند که از 136 روستا در 47 آموزشگاه برای تحصیل می‌آیند. تعدادی از دانش‌آموزان عشایری کوچ‌رو هستند و باید به استان خراسان رضوی بروند که این امر، هزینه ایاب و ذهاب را سنگین‌تر می‌کند.

لزوم رایگان‌شدن هزینه کتاب‌های درسی دانش‌آموزان عشایری
مشکلات تحصیلی دانش‌آموزان عشایر خراسان جنوبی در ایاب و ذهاب آن‌ها خلاصه نمی‌شود. تیرماه امسال رییس آموزش و پرورش عشایری خراسان جنوبی اعلام کرد که۳۰۰ کلاس درس عشایر نیاز به هوشمندسازی دارد. در این راستا کانون قلم‌چی برای کمک به هوشمندسازی بیش‌ از 100 کلاس درس دانش‌آموزان عشایری خراسان جنوبی قول مساعد داده است. همچنین با توجه به این‌که کتاب درسی دانش‌آموزان عشایر در سیستان و بلوچستان به‌صورت رایگان بوده، با توجه به وضعیت عشایر استان، نامه‌ای به وزارت‌ آموزش و پرورش نوشته شده تا خراسان جنوبی نیز مشمول این طرح شود.

همچنین قرار بود از دانش‌آموزان جدیدالورود و نونهالان عشایری استان در زمینه سنجش برای ورود به مدرسه و پیش‌دبستانی هزینه دریافت نشود.

مدارس عشایری و مشکلاتی از آب شرب تا رفت و آمد
به گفته رییس اداره امور آموزش و پرورش عشایر خراسان جنوبی 16 درصد دانش‌آموزان عشایر این استان در نهبندان هستند. در این راستا اردیبهشت‌ماه سال 94 محمدرضا عاطفی‌دوست، معاون آموزشی وقت آموزش و پرورش شهرستان نهبندان اعلام کرده بود که ۲۳ درصد از کل دانش‌آموزان این شهرستان را دانش‌آموزان ابتدایی عشایری تشکیل می‌دهند و فقر مالی زمینه‌ساز ترک تحصیل دانش‌آموزان عشایری در شهرستان نهبندان شده است. شهرستان نهبندان دارای 41 هزار و 102 کیلومتر مربع وسعت است. این شهرستان دورترین روستا تا مرکز شهر حدود 160 کیلومتر و فاصله نزدیک‌ترین روستای عشایری نهبندان به مرز افغانستان روستای شند ملکی و شند معصومیه حدود 6 کیلومتر است. مدارس عشایری نهبندان دارای مشکلات زیادی هستند. مدارس عشایری نهبندان خواستار کانکس برای برگزاری کلاس‌ها، توزیع کتب و لوازم تحریر رایگان به دانش‌آموزان عشایری و تأمین تانکر آب شرب مناسب در مدارس فاقد لوله‌کشی، هستند.

به گفته او در اختیار گذاشتن وسیله نقلیه مناسب ویژه مناطق صعب‌العبور عشایری برای سرکشی از مدارس، برگزاری اردوهای استانی و کشوری ویژه معلمان و دانش‌آموزان عشایری، معرفی معلمان عشایری به کلینیک‌های پزشکی و برای معاینات عمومی و جلوگیری از بیماری‌های واگیردار برای همجواری با نوار مرزی از نیازمندی‌ها است. با توجه به خشکسالی‌های 15 ساله و عدم تمکن مالی، خانواده‌ها مجبورند دانش‌آموزان را از تحصیل باز دارند و در این راستا نیاز به پوشاک، کفش و تغذیه رایگان است. فقر مالی در بین خانواده‌های دانش‌آموز در نهبندان به‌ویژه در مناطق عشایری بیداد می‌کند و این فقر مالی سبب ترک تحصیل دانش‌آموزان می‌شود. در شهرستان نهبندان در آموزش و پرورش عشایری کمبود شدید نیروی انسانی داریم و باید اعتبارات برای حقوق نیروهای حق التدریس در این شهرستان افزایش یابد.

دریافت شهریه و امکان بازماندگی از تحصیل
سال‌هاست که دریافت شهریه توسط مدارس دولتی به‌عنوان چالشی مطرح می‌شود که از یک سو مدیران آموزش و پرورش آن را غیرقانونی می‌دانند و معتقدند والدین دانش‌آموزان می‌توانند به خواست خود مبالغی را کمک کنند و این مبالغ اجباری نسیت. از طرف دیگر مدیران مدارس اعلام می‌کنند که بودجه کافی برای گذران امور مدرسه را ندارند و بر همین اساس ثبت‌نام یا ارائه کارنامه را منوط به پرداخت شهریه می‌کنند. هرچند بارها مسؤولان آموزش و پرورش این کار را غیرقانونی خوانده‌اند اما هیچ تأثیری نداشته و در هر حال خانواده‌ها مجبور به پرداخت این هزینه‌ها می‌شوند.

این وضعیت زمانی که به مناطق محروم یا مناطق روستایی کشیده می‌شود، مشکلات بیشتری را ایجاد می‌کند. یکی از روستاییان خراسان جنوبی اعلام کرده بود که به‌طور متوسط علاوه بر پول دفتر وکتاب، دانش‌آموزان روستاها باید سالانه60 هزارتومان بپردازند. پرداخت این میزان پول برای بسیاری از خانواده کاری دشوار است و در صورت عدم پرداخت نیز رفتار مطلوبی با دانش‌آموزان نمی‌شود.

به یقین یکی از مهم‌ترین نتایج چنین اقداماتی ترک تحصیل دانش‌آموزان و بازماندگی از تحصیل خواهد بود. براساس اطلاعاتی که علیرضا موهبتی، معاون امور اجتماعی بهزیستی خراسان‌جنوبی در تیرماه سال جاری مطرح کرد، طی سال گذشته 560 کودک در زمینه بازماندگی از تحصیل شناسنایی شده‌اند و به تحصیل بازگشته‌اند. امسال نیز 350 کودک جدید شناسایی شده‌اند.

50 درصد دانش‌آموزان دختر استان‌های مرزی در مقطع متوسطه حضور نمی‌یابند
در زمینه بازماندگی از تحصیل در شرایط مساوی بین دختران و پسران، عموما راه تحصیل برای دختران در مناطق محروم سریع‌تر بسته می‌شود؛ این موضوع گاهی به علت دشواری رفت و آمد، در مواردی به علت دور بودن مدرسه و بعضا به دلیل فقر مالی خانواده و به‌تبع آن ازدواج دختران اتفاق می‌افتد. شهریورماه سال جاری رضوان حکیم‌زاده، معاون وزیر آموزش و پرورش در این مورد تصریح کرد که حدود 50 درصد دانش‌آموزان دختر استان‌های مرزی در مقطع متوسطه حضور نمی‌یابند.

به گزارش مهرخانه، با توجه به نبود آمار مشخصی از بازماندگی دانش‌آموزان از تحصیل نمی‌توان برداشت درستی از وضعیت این استان داشت تا براساس آن برنامه‌ریزی‌های عملی صورت بگیرد. در این زمینه حتی نمی‌توان به این نتیجه رسید که شناسایی 910 کودک بازمانده از تحصیل، چقدر موفقیت‌آمیز بوده است.

انتهای پیام/ 940502

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: