پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۴۱۳۱۲
تاریخ انتشار: ۰۱ بهمن ۱۳۹۶ - ۱۴:۵۲
در ابتدا مشکل بود و مردم پذیرش نداشتند زیرا حدود 25 سال از کنار گذاشتن آن هنر می‌گذشت. سه یا چهار نفر از زنان روستا همچنان مشغول بافت این پارچه‌ها بودند که آن‌ها نیز به شکل حرفه‌ای و همیشگی کار نمی‌کردند. به همین دلیل در ابتدا 2 دستگاه را فعال کردیم و گفتیم هرکس تمایل دارد، می‌تواند از این دستگاه‌ها استفاده کند. با وجود فعالیت بسیار کم زنان، در آن زمان برای اولین‌بار در نمایشگاه صنایع دستی در مصلی تهران شرکت کردیم که این نمایشگاه رایگان بود.


در ابتدا تصمیم نداشته مدیرعاملی شرکت تعاونی را بپذیرد اما پس از مدتی راضی شده است. البته همان روزهای اول کار، با دیدن وضعیت شرکت پشیمان شده؛ با این وجود به راهش ادامه داده و حال نه‌تنها هنری را احیا کرده بلکه درآمد خوبی را هم نصیب زنان روستایی می‌کند.

به گزارش مهرخانه، توبافی، حوله‌بافی یا پارچه‌بافی هنری است برای خطه خراسان که قدمت آن به 300 سال می‌رسد و تا چند سال گذشته به‌عنوان هنری منسوخ از آن یاد می‌شد. حاصل این هنر دستی پارچه‌هایی است که صد درصد از پنبه و ضدحساسیت هستند. جذب بالای آب باعث شده از آن با عنوان حوله نیز نام ببرند. مبدأ توبافی، روستای خراشاد است که یکی از زنان این روستا حدود 13 سال پیش قدم در احیای آن گذاشت و بار دیگر زنان روستای خراشاد و روستاهای اطراف را مشغول بافت این پارچه کرد. این زن تعاون‌گر، فاطمه ذاکریان است که سال 83 مدیرعاملی شرکت تعاونی خراشاد را پذیرفت و در 5 سال اخیر به‌صورت متوالی به‌عنوان شرکت تعاونی ملی دارای بیشترین اشتغال‌زایی در سطح کشور و در سال‌های مختلفی به‌عنوان شرکت تعاونی نمونه انتخاب شد. این تعاونی نشان مرغوبیت، اصالت، نوآوری، طرح و اجرا و قابلیت حضور در بازار را نیز در سال ۹۰ کسب کرد.

در توبافی برای بافتن پارچه به روش سنتی، توباف ابتدا مواد اولیه از قبیل پنبه، ابریشم یا کرک را تهیه می‌کند و پس از آن از این مواد نخ می‌ریسد. در مرحله بعد نخ‌های به‌دست آمده را می‌جوشاند و برای ضخیم کردن آن‌ها از آرد استفاده می‌کند. سپس به کمک این نخ‌ها و چرخ پارچه‌بافی، محصول نهایی به‌دست می‌آید.

فاطمه ذاکریان احیاکننده این هنر در سال 1341 در یک خانواده پنج نفره در روستای خراشاد متولد شد و پس از مدتی به همراه خانواده به بیرجند مهاجرت کردند. او در حال حاضر سه فرزند پسر دارد که هرکدام تقریباً با فاصله یک سال به دنیا آمده‌اند. اولین فرزندش متولد سال 1361 و سومین فرزندش متولد سال 1364 است. آخرین پسرش بر اثر یک اتفاق پزشکی از کودکی به معلولیت ذهنی دچار شده است. با او همراه شدیم تا از چگونگی تغییر این شرکت تعاونی و احیای هنر توبافی برایمان بگوید.

خشکسالی مردم را از درآمد کشاورزی ناامید کرده بود
ذاکریان با بیان این‌که از سال 83 شرکت تعاونی روستایی زنان خراشاد را تحویل گرفتم، گفت: هرچند نام شرکت، تعاونی روستایی زنان خراشاد است اما روستاهای مجاور مانند نصرآباد، چاهک، بهدان، کوچ، ملک‌آباد و حاجی‌آباد نیز زیرمجموعه ما قرار گرفته‌اند. زمانی که پست مدیریت را پذیرفتم، متوجه شدم شرکت نزدیک به 4 میلیون تومان زیان دارد؛ نه تنها سرمایه‌ای ندارد، زیان نیز داده است. در آن زمان چهار سال از خشکسالی می‌گذشت. مردم به‌طور کلی از درآمدهای کشاورزی نا‌امید شده بودند و به همین دلیل یکی از اعضای هیأت مدیره پیشنهاد فعال کردن هنر پارجه‌بافی روستای خراشاد را داد.

او درباره زندگی شخصی‌اش تصریح کرد: تا کلاس پنجم در روستا بودم و بعد از آن برای دوره راهنمایی به بیرجند رفتم. پس از ازدواجم نیز در استان سیستان و بلوچستان بودم. زمانی که مدیرعاملی این شرکت را به من پیشنهاد کردند، برایم قابل قبول نبود. از طرفی روی اعضا شناخت کافی نداشتم. بعد از 2 هفته که متوجه شدم شرکت زیان دارد، پشیمان شدم و گفتم کاش تحویل نمی‌گرفتم. با این وجود کار را پیش بردیم و بعد از سال چهارم به سوددهی رسیدیم. در شروع مدیریتم تصمیم گرفتم که با تمام تلاش و با کمک اعضای هیأت مدیره کار را به نتیجه برسانیم. اعضای هیأت مدیره اعضایی فهیم و همراه هستند و مشورت می‌دهند.

مردم احیای توبافی را نمی‌پذیرفتند
مدیرعامل شرکت تعاونی زنان خراشاد درباره استقبال زنان این روستا از توبافی تصریح کرد: در ابتدا مشکل بود و مردم پذیرش نداشتند زیرا حدود 25 سال از کنار گذاشتن آن هنر می‌گذشت. سه یا چهار نفر از زنان روستا همچنان مشغول بافت این پارچه‌ها بودند که آن‌ها نیز به شکل حرفه‌ای و همیشگی کار نمی‌کردند. به همین دلیل در ابتدا 2 دستگاه را فعال کردیم و گفتیم هرکس تمایل دارد، می‌تواند از این دستگاه‌ها استفاده کند. با وجود فعالیت بسیار کم زنان، در آن زمان برای اولین‌بار در نمایشگاه صنایع دستی در مصلی تهران شرکت کردیم که این نمایشگاه رایگان بود.

آموزش‌ها نسل به نسل انتقال می‌یابد
ذاکریان به دستاوردهای آن نمایشگاه اشاره کرد و افزود: در آن نمایشگاه دیدم که بازار خوبی وجود دارد و از تولیدات روستایی استقبال شده است. با مشاهده علاقه و استقبال مردم از این هنر، زنان به این نتیجه رسیدند که شروع به کار کنند. پس از آن حس تمسخر برای کار کردن در این حوزه از بین رفت و نه تنها انگیزه‌ای در خودم بلکه در اعضا نیز به‌وجود آمد. روز به روز بر تولیدات و کارگاه‌ها افزوده شد. در خراشاد کلاسی برای آموزش این هنر تشکیل ندادیم بلکه نسل به نسل منتقل می‌شد. یعنی مادربزرگی که این هنر را می‌شناخت، آن را منتقل می‌کرد و نسل به نسل انتقال می‌یافت. گاهی چهار نسل در کنار هم کار می‌کردند.

ترویج این هنر در استان‌های دیگر
او با بیان این‌که نه‌تنها این هنر را احیا کردیم بلکه آن را ترویج دادیم، افزود: روند ترویجی این هنر به شکلی بود که نه‌تنها در روستاهای مجاور بلکه در کل استان ترویج پیدا کرد. مربیان شرکت تعاونی خراشاد به روستاهای متقاضی می‌رفتند و آموزش می‌دادند. به این ترتیب این هنر در نقاط دیگر مانند سبزوار، نیشابور، شیراز، قم، تهران و اصفهان نیز فعال شد. حتی در یزد که خودشان مرکز نساجی هستند نیز ورود کردیم. گاهی هم افرادی به‌عنوان مربی می‌آمدند و آموزش می‌دیدند.

فعالیت افراد از 6 سال تا 85 ساله برای تولید پارچه
مدیرعامل شرکت تعاونی زنان خراشاد درباره استقبال گروه‌های مختلف زنان از این فعالیت اظهار کرد: اوایل فقط زنان کم‌سواد و سرپرست خانوار وارد تولیدات این پارچه شدند. اما با گذر زمان که گروه‌های مختلف درآمدهای حاصل از این هنر را دیدند، دانشجویان، دخترانی که در تابستان مخارج تحصیلی خود را درمی‌آورند و حتی پسران کلاس ششم یا هفتم در کنار مادران‌شان فعالیت می‌کنند. در حال حاضر فعالان این هنر در رنج سنی خاصی نیستند؛ از 6 سال تا 85 سال تولید می‌کنند. فعالان این حرفه توانستند به اقتصاد خانواده‌شان کمک کنند و در مواردی سرپرست خانوار از این راه کسب درآمد می‌کند.

پس از چهار سال مجدداً امکان بیمه این زنان هنرمند فراهم شد
ذاکریان با اشاره به وضعیت بیمه‌ای این هنرمندان تأکید کرد: زنان بالای 18 سال و زیر 50 سال از خدمات بیمه استفاده می‌کنند. طی چهار سال گذشته، بیمه حذف شده بود و زمانی که بیمه می‌کردند سهمیه استان ما بسیار کم بود؛ به شکلی که زمانی که می‌خواستند فردی را بیمه کنند، فرد دیگری حذف می‌شد. اما امسال مجدداً اعلام کردند که شاغلان کلیه مشاغل خانگی، صنایع دستی و قالی‌بافی می‌توانند بیمه شوند. بیمه صنایع دستی و بیمه مشاغل خانگی، بیمه‌های بسیار خوبی هستند؛فرد باید هر سه ماه 175 هزار تومان پرداخت کنند که این رقم برای فرد شاغل مبلغ بالایی نیست و بسیار کمتر از بیمه‌های اختیاری است. زنان بیمه‌شده، دلگرم و به آینده امیدوار هستند.


شکل نهایی محصول را تغییر داده‌ایم
او در مورد تغییرات ویژه در شکل نهایی محصول تصریح کرد: دستگاه‌ها به همان شکل سنتی مورد استفاده قرار می‌گیرد اما پارچه‌ها را کاربردی کردیم؛ یعنی از پارچه توبافی، حوله و البسه‌ای مانند شلوار، شال سر و روسری تهیه کردیم. در گذشته که این محصولات را ارائه می‌دادیم در حد یک حوله دست و صورت و یک حوله حمام بود اما ابعاد آن را تغییر دادیم و حوله استخر، حوله نوزاد و حوله آشپزخانه را اضافه کردیم. در حال حاضر با هر ابعادی که سفارش دهند، می‌توانیم کار را تحویل دهیم.

شرکت در نمایشگاه‌ها مانند سابق نیست
مدیرعامل شرکت تعاونی زنان خراشاد با بیان این‌که در حال حاضر حمایت ویژه‌ای از آن‌ها نمی‌شود، گفت: حمایت‌هایی که از ما صورت می‌گرفت، بیشتر در قالب شرکت در نمایشگاه‌ها بود که متأسفانه در حال حاضر مانند سابق نیست. در مواردی که توانستیم مطرح شویم و به درآمد برسیم، از طریق نمایشگاه‌های صنایع دستی، تعاون روستایی، جهاد کشاورزی و بسیج سازندگی در کشور بود. علاوه بر آن ما را برای وام معرفی کردند. در راه برخی وام‌ها آن‌قدر سنگ‌اندازی می‌کنند که تا به نتیجه برسد، فرد پشیمان می‌شود. من وام پشتیبان گرفته‌ام؛ یعنی وامی برای تزریق به شرکت نگرفته‌ام. بلکه آن را برای اعضا گرفته‌ام که کمی دلگرم شوند.

توبافی برای مردان نیز بازار کار ایجاد کرده است
ذاکریان با اشاره به حضور مردان در فعالیت توبافی بیان کرد: مردان بیشتر در حوزه آماده‌سازی تجهیزات فعال هستند زیرا دستگاه‌های قدیمی از گل و آجر ساخته شده بود اما در حال حاضر دستگا‌ه‌ها سیار هستند که آن‌ها را مردان می‌سازند. پس نه تنها بازاری برای حوله بوده بلکه بازار کاری نیز برای نجاران و جوشکاران ایجاد کرده است. علاوه بر آن مردانی را داریم که در کنار زنان خود فعالیت می‌کنند و کارشان بسیار خوب است اما علاقه‌مند به مطرح‌شدن نیستند.

تقاضای شرکت در نمایشگاه‌های بین‌المللی
او به انتظاراتش از مسؤولان اشاره کرد و افزود: همیشه می‌گویم کاش برای ما بازاریابی انجام شود؛ زیرا در حال حاضر تولیدات خوبی داریم و این پارچه‌ها حتی در کشورهای دیگر مانند آلمان، آمریکا و هلند طرفدار دارند ولی حتی برای یک‌بار در نمایشگاه‌های خارج از کشور شرکت نکرده‌ایم. اگر برای یک‌بار این اتفاق بیفتد، شاید برای همیشه بازارمان را پیدا کنیم. زمانی که نمایشگاهی برگزار می‌شود، در ابتدا پیامکی می‌آید که باید مبلغی میلیونی به حساب واریز شود. یک شرکت تعاونی روستایی توانایی مالی این‌چنینی ندارد. اگر حمایت شویم، روز به روز بر فعالیت در این حوزه افزوده می‌شود و در کنار آن فرزندان‌مان نیز با این هنرها مأنوس و با توجه به درآمد خوب و امکان صادرات جذب آن می‌شوند. از دولت می‌خواهیم بازار فروش ایجاد شود؛ به خارج از کشور راه یابیم و برپایی نمایشگاه‌ها هزینه‌ای برای ما نداشته باشد. اگر هزینه نمایشگاهی پرداخت نکنیم، می‌توانیم محصولات‌مان را ارائه دهیم، بازار خوبی داشته باشیم و اعضا سود خوبی داشته باشند.
 
مدیرعامل شرکت تعاونی زنان خراشاد گفت: زمانی که می‌بینم فردی می‌گوید این ماشین یا خانه را خریده‌ام یا کار خیری انجام داده‌ام، با وجود این‌که من کاری نکرده‌ام و آن فرد فعالیت کرده اما در من ذوق و شوقی پدید می‌آید و می‌گویم خدایا شکرت که به من توان دادی و توفیق حاصل شد که بتوانم خدمت‌گزار مردم باشیم و به طریقی درآمدی برای اقتصاد خانواده‌ها پیدا شود.

مادر و همسرم در کنارم هستند
ذاکریان درباره چگونگی هماهنگی مدیریت خانه و شرکت تعاونی تأکید کرد: مدیریت هم‌زمان خانواده و اشتغال در جایگاه مدیرعاملی، کار سختی است؛ زیرا من فرزندی معلول نیز دارم. خدا را شاکرم که همسری دارم که کنارم است و مادری دارم که نه تنها در کنارم است بلکه دعاهای خیرش شاید توانسته ما را تا این‌جا برساند. با وجود این‌که مادرم نیاز به پرستار دارد اما زمانی‌که من در خانه نیستم، از فرزندم پرستاری می‌کند.

انتهای پیام/ 940502

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار