پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۴۱۳۸۹
تاریخ انتشار: ۰۳ بهمن ۱۳۹۶ - ۰۹:۳۴
گفت‌و‌گو با رامین عوض‌پور، مشاور معاون پرستاری وزیر بهداشت در امور دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور


کمبود نیرو به‌ویژه نیروی مرد، شیفت‌های کاری در گردش به‌خصوص شیفت شب و وضعیت دشوار زنان پرستار برای رسیدگی به خانواده، عدم وجود مهدکودک در تعدادی از مراکز درمانی به‌ویژه در شیفت شب، درآمد پایین نسبت به خدماتی که ارائه می‌شود، دشواری کار برای پرستاران باردار، سختی بازنشستگی، بیماری‌های اسکلتی-عضلانی، معوقات، عدم اجرای طرح تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری و... بخشی از مشکلاتی است که هرساله از زبان پرستاران در روز پرستار می‌شنویم و بسیاری از آن‌ها بدون بهبود به سال بعد منتقل می‌شود. در این راستا برای آگاهی بیشتر از وضعیت پرستاران در کشور به سراغ رامین عوض‌پور، مشاور معاون پرستاری وزیر بهداشت در امور دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور رفتیم و دقایقی را با او به گفت‌و‌گو نشستیم که در ادامه می‌خوانید.

در حال حاضر چه میزان نیروی استخدامی پرستار در کشور مشغول به خدمت هستند و چند درصد از این تعداد را زنان تشکیل می‌دهند؟
براساس آمارها تا پایان شهریور سال 1396، کل نیروهای استخدامی کادر پرستاری دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور اعم از اتاق عمل، بیهوشی و فوریت‌های پزشکی شامل 117هزار و 639 نفر هستند و کادر پرستاری زن 92 هزار و 442 نفر و کادر پرستاری مرد 25هزار و 197 نفر را شامل می‌شود.

استانداردهای ایران و جهان در زمینه تعداد پرستار چه ارقامی را نشان می‌دهد؟
ضریب استاندارد پرستار به تخت در ایران 1.8 به ازای تخت موجود است اما کادر پرستاری که شامل زیرمجموعه پرستاری مانند اتاق عمل، بیهوشی، مامایی و فوریت‌های پزشکی می‌شود، 2.5 کادر پرستاری به ازای تخت موجود است. به‌طور میانگین این ضریب در کشور یک است. استانداردهای جهانی در کشورها و قاره‌های مختلف متفاوت است. استاندارد آسیا 14 پرستار به ازای هر 10 هزار نفر است.

کمبود 100 هزار پرستار در کشور براساس معیارهای داخلی
نسبت به این استانداردها چقدر کمبود نیروی پرستار داریم؟
حداقل نیاز به 100 هزار پرستار داریم که کمبود این نیرو در بیمارستا‌ن‌ها جبران شود. در حال برنامه‌ریزی هستیم که در آینده نزدیک بتوانیم بخشی از این کمبود نیرو را با همکاری معاونت توسعه جبران کنیم.

براساس اطلاعات منتشر شده از آزمون‌های سراسری دانشگاه‌ها به نظر می‌رسد در زمینه فارغ‌التحصیلان دانشگاهی مشکلی وجود ندارد و هر ساله تعداد مناسبی دانشجو فارغ‌التحصیل می‌شوند اما جذب نمی‌شوند؛ بر این اساس مطرح می‌شود که مشکل اصلی در حوزه استخدام است.
امسال حدود 10 هزار دانشجوی پرستاری از طریق آزمون سراسری در دانشگاه‌های دولتی، آزاد و سایر دانشگاه‌ها جذب شدند که این رقم در سال گذشته بیش از 9 هزار نفر بود. با توجه به زیرساخت‌ها و ظرفیت کشور، این تعداد نیرو کافی است. بورد پرستاری کشور مسؤولیت آموزش و نظارت بر دانشجویان پرستاری را دارد. براین اساس بازدیدهای دوره‌ای انجام و موارد لازم کنترل می‌شود. در صورت لزوم در مواردی تذکرات لازم داده می‌شود یا برخی واحدها مانند دانشگاه آزادهای شهرهای کوچک تعطیل می‌شوند؛ زیرا آموزش باید به نحو احسن انجام شود. به‌طور کلی می‌توان گفت در حوزه پرستاری، عموماً در بحث استخدام مشکل وجود دارد.

پرستاران 70 درصد استخدامی‌های وزارت بهداشت هستند
با توجه به این‌که ظرفیت ورودی رشته پرستاری افزایش یافته و از طرفی امسال مجوز استخدام 11 هزار و 500 نفر برای وزارت بهداشت صادر شده است، چه تعداد از این نفرات در جایگاه پرستاری استخدام می‌شوند؟
حدود 70 درصد استخدامی‌های وزارت بهداشت در هر آزمون به پرستاران اختصاص داده می‌شود؛ وزارت بهداشت نیز سعی خود را کرده است. شواهد گویای آن است که با تعاملی که شکل گرفته و افزایش استخدامی‌ها، در آینده‌ای نزدیک قسمت گسترده‌ای از مشکلات‌مان رفع می‌شود.

تفاوت نیروهای پرستار در بیمارستان‌های مختلف خصوصی، دانشگاهی و تأمین اجتماعی چیست؟
پرستار کسی است که حداقل تحصیلات چهارساله دانشگاهی را گذرانده و بعد از گذراندن 2 سال طرح، در بیمارستا‌ن‌های مختلف اعم از خصوصی و دولتی مشغول به کار می‌شوند. پس در حوزه آموزشی تفاوتی بین پرستاران وجود ندارد. از نظر حقوقی و درآمدی نیز تقریباً در یک رده هستند و تفاوت چندانی وجود ندارد.

افزایش حضور دانشجویان پرستاری در بیمارستان با اجرای یک طرح ویژه
طرح تربیت پرستار در بیمارستان‌ها چالش‌هایی را به دنبال داشت؛ در این زمینه بفرمایید که این طرح چه بود و با چه هدفی انجام می‌شد؟
این طرح به هیچ‌وجه طرح تربیت پرستار در بیمارستان نبود. عنوان این پروژه «آموزش پرستاران از طریق دانشکده» بود. در این طرح مانند سابق دانشجویان برای شروع تحصیلات وارد دانشکده پرستاری می‌شدند و پس از 2 سال آموزش تئوری، بر بالین بیمار حاضر می‌شوند. در این طرح جدید، دانشجویان پرستاری مانند دانشجویان پزشکی بیشتر وقت‌شان در بالین گذرانده می‌شود تا بیشتر بر بالین بیمار حضور داشته باشند و بیشتر با فضای بیمارستان آشنا باشند. در آیین‌نامه اصفهان که مربوط به این طرح است، آمده است که دانشگاه‌هایی که به این شکل جذب دانشجو دارند باید در بیمارستان‌های خود شرایط خاصی مانند کتابخانه و حضور اساتید هیأت علمی داشته باشد. بر این اساس 12 دانشگاه اعلام ظرفیت کردند که 2 مورد با توجه به نداشتن شرایط، حذف شدند. در حال حاضر با نظر دکتر عباس‌زاده، رییس بورد پرستاری کشور، بیمارستان‌ها حائز شرایط این قسمت نشده‌اند. در بهمن ماه تعدادی اعلام ظرفیت شده است که دکتر عباس‌زاده باید نظر دهند.

برخی مطرح می‌کردند که در این طرح، نیروی بهیار نیز آموزش داده شده است؟
نه فقط پرستار در این طرح می‌گنجد.

به‌طور کلی بیمارستان‌های علوم پزشکی در حال حاضر دوره‌های آموزش بهیاری ارائه می‌کنند؟
در حال حاضر آموزش‌های بهیاری در برخی نقاط کشور مانند مناطق مرزی و استان‌های محروم از جمله سیستان و بلوچستان انجام می‌شود؛ زیرا در این مناطق مشکلات زیادی داریم و با آموزش بهیاران، نیروی انسانی بخش سلامت و پرستاری جبران می‌شود.

بلاتکلیفی طرح تعرفه‌گذاری خدمات
عموم پرستاران از تفاوت‌های پرداختی بسیار زیاد پزشک و پرستار گله‌مندند. به عقیده آن‌ها اگر طرح تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری اجرا شود، پرستاران نیز می‌توانند تا حدودی دریافتی متناسب به خدمات داشته باشند؛ علت به سرانجام نرسیدن این طرح چیست و آیا تصمیمی برای اجرای آن دارید؟
این طرح در مجلس شورای اسلامی تصویب شده و دولت باید آن را اجرا کند. اجرا یا عدم اجرای آن منوط به سیاست‌های کلی دولت و کشور و وضعیت بودجه‌ای است. امیدواریم شرایطی مهیا شود تا این طرح اجرا شود اما در حال حاضر به‌طور مشخص بحثی برای اجرایی‌شدن آن مطرح نیست.

مسؤول تصمیم‌گیرنده برای اجرای این طرح چه نهادی است؟
این طرح کشوری است و نمی‌توانیم به‌طور مشخص مثلاً سازمان برنامه و بودجه یا وزارت بهداشت را مسؤول بدانیم. تصمیمی است که باید دولت اتخاذ کند. دولت هنوز تصمیم نگرفته و فعلاً برنامه‌ای ندارند.

کمبود پرستار و 80 ساعت اضافه کاری اجباری
برخی از پرستاران از اضافه‌کاری‌های اجباری گله‌مندند؛ این در شرایطی است که در برخی کشورها درصورتی که پرستار از مرخصی‌های ماهانه خود استفاده نکرده باشد، پروانه کاری‌اش باطل می‌شود. با توجه به عدم امکان جذب تعداد زیادی نیرو، آیا امکان جذب نیرو در قالب قراردادی یا شرکتی وجود ندارد تا اضافه‌کاری‌های اجباری مطرح نشود و پرستاران بتوانند با انرژی بهتری به خدمت‌رسانی بپردازند؟
در حال حاضر به‌‌طور میانگین هر پرستار باید 80 ساعت اضافه کاری داشته باشد که با توجه به کمبود نیروی انسانی این میانگین اضافه کاری مطرح می‌شود. تلاش می‌کنیم با روش‌های مختلف کمبود پرستار را از طریق برگزاری آزمون‌ها و جذب نیروی شرکتی و قراردادی جبران کنیم. در حال بررسی راهکارها هستیم تا ببینیم می‌توانیم چه شرایطی فراهم کنیم که نیروهای شرکتی جذب شوند. در بدنه دولت برای جذب نیرو کمی مشکلات بودجه‌ای وجود دارد. البته از طرفی تعدادی از نیروهای پرستار علاقه‌مندند بیشتر کار کنند و از آن طرف درآمدشان افزایش یابد.

حذف شب‌کاری تا یک سال پس از زایمان
از دیگر مشکلات جدی پرستاران به‌ویژه در نهادهای دولتی زمان بازنشستگی آن‌هاست که عموماً با شکایت به دیوان عدالت اداری حکم بازنشستگی خود را دریافت می‌کنند. علت این موضوع را چه می‌دانید و وزارت بهداشت برای رفع آن چه راهکاری دارد؟
این موضوع عمومیت ندارد. اما موردهایی را داشتیم که بخواهند درخواست بازنشستگی پیش از موعد کنند. قشر اعظمی از کادر پرستاری را زنان تشکیل می‌دهند و چون این افراد خانه‌داری، همسرداری و فرزندپروری را در کنار پرستاری دارند، اشتغال برایشان دشوار می‌شود. البته این موضوع مختص زنان پرستار نیست. در حال حاضر اکثر زنان شاغل، این مشکلات را دارند. برای بهبود وضعیت پرستاران شرایطی در نظر گرفتیم؛ به‌طور مثال زنان در صورت تمایل پس از زایمان می‌توانند تا یکسال شب‌کاری نداشته باشند. برخی ترجیح می‌دهند که یک شب بیایند تا 2 شیفت‌شان با یک شب برود.

البته مسأله مطرح‌شده در مورد بازنشستگی پیش از موعد نیست و در مورد پرستارانی است که پس از پایان سال‌های خدمت‌شان و به دلیل کمبود نیرو، اجازه بازنشسته شدن به آن‌ها داده نمی‌شود.
از آن‌جایی که به لحاظ نیروی انسانی کمبود داریم، معاونت پرستاری در حال انجام هماهنگی‌هایی است که پرستاران بتوانند پس از پایان دوره خدمات‌شان، با آرامش بیشتری بازنشستگی را تجربه کنند.

کاهش ساعت کار به دنبال افزایش سابقه
با توجه به این‌که عموم پرستاران به دلیل ایستادن‌های طولانی دچار مشکلات اسکلتی و عضلانی می‌شوند، خدمات ویژه‌ای در این زمینه برای این گروه در نظر گرفته‌اید؟ این خدمات در تمام بیمارستان‌ها اجرا می‌شود؟
یک پرستار باید ماهانه 175 ساعت کار کند. با توجه به سنوات خدمتی کادر پرستاری و با گذشت سال‌های خدمت، ضریبی داریم که طبق آن از ساعات شب کاری و ساعت کاری فرد کم می‌شود. این باعث می‌شود که سطح رفاه بالاتر برود. از دیگر امکاناتی که در نظر گرفتیم، بحث امکانات رفاهی و استفاده از استخر و مجتمع‌های ورزشی است. در این زمینه در حوزه نیروهای شرکتی مشکل داشتیم که در حال رفع آن هستیم تا این نیروها نیز بتوانند از این امکانات رفاهی بهره‌مند شوند.

کاهش ساعت کاری در کدام بیمارستان‌ها انجام می‌شود؟
این یک موضوع کلی است؛ براساس قانون ارتقای بهره‌وری، کاهش ساعات کاری براساس سال‌های خدمت در کل کشور اجرا می‌شود.

افزایش ظرفیت پذیرش نیروی پرستار مرد
کمبود نیروی پرستار مرد برای پرستاران زن آسیب‌زننده است؛ چراکه مجبورند مواردی مانند جابه‌جایی بیمار را انجام دهند. در این زمینه چه راهکاری دارید؟
رویکرد وزارت بهداشت از حدود 8 سال گذشته به سمتی رفته که هرچه بیشتر نیروهای مرد را به رشته پرستاری بیاورند. از آن‌جایی که نیروهای پرستاری از طریق آزمون سراسری وراد این رشته تحصیلی می‌شوند، از 6 سال پیش پذیرش دانشجوی مرد در رشته پرستاری بیشتر شده و هرسال افزایش پیدا می‌کند. این سیاست کلی وزارت بهداشت است.

براساس اطلاعاتی که پرستاران مطرح می‌کنند، عموم دانشجویان مرد رشته پرستاری، پس از فارغ‌التحصیلی به سراغ مشاغل دیگر می‌روند.
این موضوع مختص رشته پرستاری نیست و در سایر رشته‌ها نیز برخی افراد پس از پایان تحصیلات خود سراغ مشاغل دیگری می‌روند. تا جایی‌که اطلاع داریم، اکثر این نیروها در بدنه پرستاری و بدنه سلامت کشور مشغول به خدمت می‌شوند. در زمینه جذب نیروها بسیاری از اوقات اولویت را به مردان می‌دهیم.

برخی بیمارستان‌ها مهدکودک ندارند و این موضوع شرایط را برای پرستارانی که مادر هستند، دشوار کرده است؛ چه تصمیمی در این زمینه دارید؟
بسیاری از بیمارستان‌ها مهدکودک دارند و شاید تعدادی نداشته باشند. این موضوع را طی سفرهای مختلف به وزیر بهداشت گزارش داده‌ایم و در حال رایزنی برای رفع این دغدغه خانواده‌ها هستیم.

مسأله دیگر در حوزه مهدکودک‌ها این است که در برخی بیمارستان‌ها کادر مهدکودک افراد متخصص نیستند؛ راهکارتان چیست؟
در هر قسمتی چه پرستاری و چه پزشکی، تأکید ما استفاده از نیروهای متخصص و در رشته مرتبط است. مهدکودک بیمارستان‌ها نیز از این موضوع مستثنی نیستند و تأکیدمان استفاده از افراد تحت نظر دانشگاه‌های علوم پزشکی است. تا جایی‌که پیگیری کردیم، افراد متخصص کادر مهدکودک‌ها را تشکیل می‌دهند؛ اما در صورت وجود موارد خلاف آن، قابل پیگیری است.

توجه جدی به طرح پرستار جامعه‌نگر
چند سالی است طرح پرستار جامعه‌نگر مطرح و در معاونت پرستاری حال حاضر پررنگ‌تر شده است؛ از چرایی راه‌اندازی و وضعیت این طرح بگویید.
تعدادی از پرستاران در بیمارستان‌ها فعالیت می‌کنند اما تعدادی نیز علاقه‌مندند در سطح جامعه ارائه خدمت دهند؛ به همین دلیل بحث پرستاری جامعه‌نگر مطرح شد. بیش از سه دهه است که کارشناس ارشد پرستاری جامعه‌نگر را تربیت می‌کنیم. طی انعقاد تفاهم‌نامه‌های مختلفی با معاونت‌های بهداشتی، اجتماعی و درمان به این مرحله رسیدیم که پرستاران در قسمت‌هایی مانند مراقبت‌های پرستاری در منزل (home health care) ارائه خدمات دهند. در این طرح، بیمار به بیمارستان مراجعه نمی‌کند و از طریق مراکز مشاوره خدمات پرستاری در منزل، خدمات دریافت می‌کند که راهکار بسیار مناسبی است. در بحث مراقبت‌های درازمدت نیز این طرح مؤثر است؛ زیرا باعث می‌شود این بیماران تخت بیمارستان را اشغال نکنند و با نظارت پرستاران به منازل‌شان منتقل شوند.

کلام پایانی
روز پرستار را به همه پرستاران کشور تبریک می‌گویم. ما از مسائل و مشکلات این عزیزان شامل معوقه‌ها و سختی کارشان آگاهی داریم. تلاش‌مان این است که بتوانیم شرایطی را برای این افراد فراهم کنیم تا بتوانند آرامش روحی و روانی لازم را در کنار خانواده به‌دست آورند و خدمتی را که نیازمند سلامتی کشور است، ارائه دهند. کما این‌که این خدمات همیشه به نحو احسن انجام شده است.

انتهای پیام/ 940502

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: