پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۴۱۳۹۵
تاریخ انتشار: ۰۳ بهمن ۱۳۹۶ - ۱۰:۴۷
پیش از این نمایشگاه‌ برپا می‌شد و غرفه رایگان در اختیارمان می‌گذاشتند و حتی هزینه ایاب و ذهاب و اسکان نیز برعهده دولت بود. اما در حال حاضر اگر بخواهیم به نمایشگاه برویم، اول هزینه غرفه را اعلام می‌کنند. همچنین خدماتی برای اسکان نمی‌دهند. این‌ها همه برعهده شرکت‌هاست که هزینه سنگینی می‌شود. به همین دلیل فروش نمایشگاهی‌مان بسیار کمرنگ شده و همانند قبل نیست.


حدود 15 سال از شروع بحث صندوق‌های خرد روستایی می‌گذرد اما در سال‌های اخیر راه‌اندازی آن‌ها به شکل جدی‌تری انجام شد؛ خراسان جنوبی یکی از استان‌هایی است که در این حوزه ورود کرد اما نتایج حاصل از این ورود روشن نیست؛ چراکه آمارهای متفاوتی از تعداد این صندوق‌ها ارائه می‌شود و در کنار آن به گفته زنان فعال در این صندوق‌ها، بازاریابی و فروش که بخش بسیار مهم یک فعالیت اقتصادی است با مشکلاتی روبه‌رو است.

به گزارش مهرخانه، زنان روستایی با وجود آن‌که ممکن است ممر درآمد جداگانه‌ای برای خود نداشته باشند اما نقش بسیار بالایی در اقتصاد خانواده دارند. در نقاط مختلف کشور بسیاری از فعالیت‌های کشاورزی را زنان خانواده انجام می‌دهند و این اقدام هزینه کارگر را حذف می‌کند؛ رسیدگی به دام و طیور، پخت نان، قالی‌بافی و تولیدات صنایع دستی بخشی از فعالیت‌هایی است که زنان نسل به نسل می‌آموزند و آن را بدون دریافت حق‌الزحمه‌ای انجام می‌دهند. «صندوق‌های خرد روستایی» ایده‌ای بود که در سال 1379 مطرح شد تا این زنان از طریق انجام این فعالیت‌ها به درآمد برسند و نقش بیشتری در اقتصاد و بالا رفتن رفاه خانواده داشته باشند.

فاز مطالعاتی این طرح از سال 79 با همکاری «مرکز تحقیقات توسعه روستایی وزارت جهاد کشاورزی» آغاز شد و در فرآیند تحقیق و اجرای مشارکتی، در همان سال به‌صورت پایلوت در روستای فیروزجاه شهرستان بابل به اجرا درآمد.

صندوق اعتباری خرد، یک تشکل محلی است
صندوق‌های خرد روستایی مانند صندوق قرض‌الحسنه نیستند که افراد به‌صورت انفرادی عضو شوند، وام بگیرند و قسط بپردازند. صندوق اعتباری خرد، یک تشکل محلی است که مهم‌ترین ویژگی آن وجود سرمایه اجتماعی و همبستگی گروهی است. از این جهت، وقتی گروهی درخواست تشکیل صندوق اعتبار خرد را دارند، ابتدا در فرآیند توان‌افزایی اجتماعی قرار می‌گیرند و آموزش‌های تسهیل‌گری، مشارکتی و انجام کارهای گروهی را دریافت می‌کنند.

دولت و نقش حمایتی در قبال صندوق‌ها
نقش دولت‌ها در این صندوق‌ها نیز نقشی حمایتی است. درواقع دولت‌ها صندوقی ایجاد نمی‌کنند بلکه از صندوق‌های موجود حمایت می‌کنند. گفته‌های مسؤولان حاکی از این است که هدف‌شان ماندن این زنان در چارچوب صندوق‌های اعتبار خرد نیست؛ بلکه آن‌ها در قالب‌ این صندوق‌ها توانمند می‌شوند تا بتوانند از منابع مالی دیگر هم استفاده کنند و شرکت‌های تولیدی، دانش‌بنیان و بنگاه‌های کارآفرینی ایجاد کنند. به همین دلیل در سال 89 شرایطی فراهم شد تا اعضا بتوانند به صورت یک شبکه فعالیت کنند و از سایر منابع مالی نیز بهره‌مند شوند.

مهرماه سال جاری زهره مهیاری، رییس گروه توسعه اجتماعی و اقتصادی دفتر امور زنان وزارت جهاد کشاورزی درباره فواید این صندوق‌ها اظهار کرد: با توانمند شدن زنان روستایی زمینه اشتغال جدید در سطح روستاها فراهم‌شده و از مهاجرت روستاییان جلوگیری می‌شود. ایجاد کسب‌وکار ارزش‌آفرین با رویکرد توسعه و هم‌افزایی، استفاده از توان دستگاه‌های اجرایی مختلف و ترویج فرهنگ پس‌انداز در زنان روستایی از دیگر اهداف ایجاد صندوق خرد زنان روستایی است. زمانی‌که جهاد کشاورزی با دستگاه‌های مختلف و با اهداف مشترک کنار هم قرار می‌گیرند، یک هم‌افزایی مثبت در جوامع روستایی ایجاد می‌کند و می‌تواند دستاوردهای خوبی داشته باشد. یکی از اهداف مهم صندوق خرد زنان روستایی این است که توسعه از مرحله با مردم به مرحله توسط مردم تبدیل شود.

روستاهای 15 استان دارای صندوق اعتباری خرد هستند
در همان زمان فرزانه مافی، مدیر ملی پروژه ایجاد صندوق اعتبارات خرد محلی کشور از فعالیت 1500 صندوق خرد روستایی در کشور خبر داد که از این تعداد 900 صندوق از ابتدای سال جاری تاکنون فعال شده‌اند. به گفته او از ابتدای تأسیس صندوق در کشور تا سال گذشته 600 صندوق در 15 استان تشکیل شده و از ابتدای سال جاری تاکنون نیز 900 صندوق برای 16 استان دیگر برنامه‌ریزی و فعال شده است. 70 درصد مشاغل صندوق‌های خرد در بخش تولیدات کشاورزی، 25 درصد صنایع دستی و پنج درصد خدماتی هستند.

همچنین فروغ‌‌السادات بني‌هاشم، مدیرکل دفتر امور زنان روستایی و عشایر وزارت جهاد کشاورزی و مشاور وزیر در امور زنان، اشتغال پایدار را از اهداف این صندوق‌ها معرفی کرد. به گفته او صندوق‌های اعتباری خرد ابزاری برای دسترسی زنان به منابع مالی، خدمات آموزشی، ترویجی و مهارتی به‌منظور توسعه کسب‌وکارهای محلی هستند.

صندوق‌های اعتباری خرد زنان روستایی در خراسان جنوبی
خراسان جنوبی از استان‌هایی بود که صندوق‌های خرد روستایی را پیگیری کرد. اسفندماه سال 94 مژگان شریفی، مدیرکل دفتر امور زنان و خانواده استانداری خراسان‌جنوبی نرخ مشارکت اقتصادی زنان استان را 17.1 درصد و نرخ بیکاری را 7.4 درصد دانست و گفت: این رقم با توجه به آمار کشوری در سطح بالایی قرار گرفته است.

به گفته او وجود نرخ بالای بیکاری شامل بیکاری فارغ التحصیلان‌، بیکاری پنهان و بیکاری فصلی و همچنین اشتغال کاذب در زنان استان، فقدان فرصت‌های شغلی مناسب برای جذب زنان و ضعف سیستم فعالیت‌های اقتصادی اشتغال‌زا، رها‌سازی کارگاه‌های کوچک و تولیدی در مناطق شهری و روستایی و عدم ساماندهی تا حصول نتیجه به دلیل نبود اعتبار و تسهیلات کم‌بهره و عدم دسترسی به فرصت‌های برابر و تحقق شایسته‌سالاری از مسائل و مشکلات زنان در حوزه آسیب‌های اقتصادی است.

شریفی پیشینه منطقه در صنایع دستی به‌وی‍ژه صنعت فرش و سایر صنایع دستی و شرایط اقلیمی منحصر به فرد استان در کاشت و تولید محصولاتی از قبیل عناب، زرشک، زعفران و پنبه را از قابلیت‌های استان دانست.

آگاهی از وضعیت زنان و ظرفیت‌های موجود در این استان منجر به آن شد که در اردیبهشت‌ماه سال گذشته شریفی اظهار کند: تلاش داریم از ظرفیت‌های استان در راستای حمایت از زنان روستایی، گام‌های مثبتی برداریم. در ارتباط با توسعه و توانمندسازی زنان، تشکیل تعاونی‌های این قشر و کارگاه‌های کارآفرینی اشتغال تفاهم‌نامه‌ای با وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی منعقد شد. توسعه تعاون، توانمندی زنان روستایی، گسترش صنایع دستی و اقتصاد مقاومتی از جمله راهبردهای دفتر امور زنان است و در بحث سازمان‌های محلی استان در بخش صندوق‌های خرد زنان تاکنون موفق عمل کرده است.

آمارهای ضد و نقیض از تعداد صندوق‌های خرد روستایی خراسان جنوبی
البته پیش از آن نیز در دی‌ماه سال 94، شراره شیبانی، مشاور امور زنان سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی اعلام کرده بود که 78 صندوق اعتباری خرد زنان روستایی در استان فعال است و 5300 نفر از زنان استان عضو این صندوق‌ها هستند.

به گفته او صندوق‌های اعتباری خرد زنان روستایی استان از سال 84 با هدف افزایش درآمد، توانمندسازی زنان، توسعه اشتغال زنان روستایی، تشکیل شرکت تعاونی و ارائه تسهیلات با کارمزد اندک با حمایت جهاد کشاورزی راه‌اندازی شد. 51 درصد آورده سرمایه از طریق اعضا و بقیه آن در قالب کمک بلاعوض توسط بخش دولتی تأمین می‌شود.

اردیبهشت‌ماه سال جاری نیز هاشم ولی‌پور مطلق، رییس سازمان جهاد کشاورزی خراسان‌جنوبی اعلام کرد که 166 صندوق اعتباری خرد زنان روستایی در استان فعال است که 6984 نفر عضو این صندوق هستند. ایجاد صندوق‌های اعتبارات خرد زنان روستایی و طرح 55 صندوق اعتبارات خرد زنان روستایی طی سال 94 و 95 در استان راه‌اندازی و تشکیل شد.

بین صحبت‌های شیبانی و ولی‌پور مطلق تفاوتی در زمینه شروع به کار این صندوق‌ها دیده می‌شود؛ یک نفر این تاریخ را مربوط به سال 84 و دیگری مربوط به سال 94 می‌داند. البته این تنها تناقض مطرح‌شده نیست. تیرماه امسال سیدمحمد حسینی، معاون سیاسی استاندار خراسان جنوبی بیان کرد: در سال گذشته راه‌اندازی صندوق‌های خرد زنان روستایی در دستور کار استان قرار گرفت اما به دلیل برخی نواقص اجرایی نشد. با این وجود این طرح امسال اجرایی می‌شود و در حال حاضر در بیشتر شهرستان‌ها راه‌اندازی شده است.

23.9 درصد بهره‌برداری‌های استان متعلق به زنان است
در همان زمان مشاور امور زنان رییس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی بار دیگر از فعالیت 166 صندوق اعتبارای خرد زنان روستایی در این استان خبر داد. براساس گفته‌های او 50 درصد جمعیت روستایی استان را زنان تشکیل می‌دهند و 23.9 درصد بهره‌برداری‌های استان متعلق به زنان است. این مقام مسؤول توضیح داد: خراسان جنوبی از جمله استان‌هایی است که ردیف اعتباری مجزا در طرح آموزش زنان روستایی دارد. در این راستا در سال 94 به میزان 79 میلیون تومان و سال گذشته 140 میلیون تومان اعتبار داشتیم. امسال نیز پیش‌بینی می‌شود 345 میلیون تومان تخصیص داده شود که این رقم بسیار خوبی در جهت افزایش سطح دانش و مهارت زنان روستایی است.

اظهارات شیبانی حاکی از آن است که 166 صندوق اعتبارات خرد با 6984 نفر عضو و 31 هزار و 885 میلیون ریال سرمایه در استان وجود دارد. همچنین از 12 صندوق حمایت از توسعه فعالیت‌های کشاورزی زنان روستایی کل کشور 3 صندوق در خراسان جنوبی فعال است.

از سویی شهریورماه امسال رییس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی در خصوص طرح صندوق‌های اعتبارات خرد زنان روستایی، بیان کرد که در سال ۹۲، تعداد ۸۹ صندوق، در سال ۹۳، ۹۷ صندوق و در سال ۹۴، تعداد ۱۵۴ صندوق اعتبارات خرد زنان روستایی در استان فعالیت داشتند.

با وجود این تفاوت‌ها و مشخص نبودن دقیق آمارها، بررسی وضعیت روستاها و صحبت با اهالی آن‌جا گویای راه‌اندازی این صندوق‌ها در سال‌های اخیر است اما مسؤولان عموماً از تأثیراتی که راه‌اندازی این صندوق‌ها بر جوامع محلی داشته، سخن نگفته‌اند. بر همین اساس و برای شفاف‌تر شدن تأثیری که این صندوق‌ها در زندگی زنان روستایی خراسان جنوبی داشته است، به سراغ یکی از مسؤولان این صندوق‌ها رفتیم. فاطمه ذاکریان، مسؤول صندوق اعتباری خرد زنان روستایی خراشاد در مهرماه سال جاری به مهرخانه گفت: صندوق خراشاد از مهرماه سال گذشته شروع به کار کرد. حدود 60 نفر عضو داریم ولی فقط توانسته‌ایم به 7 نفر وام بدهیم؛ زیرا سال گذشته 15 میلیون تومان اعتبار به ما داده شد و از آن‌جایی که یک میلیون تومان کمک مناسبی به اعضا نمی‌کند، تصمیم گرفتیم مبلغ وام 2 میلیون تومان باشد. اعضا با استفاده از این وام، مواد اولیه تهیه می‌کنند. افرادی که فعالیتی شروع نکرده بودند نیز تحت آموزش قرار می‌گیرند و شروع به فعالیت می‌کنند.

حمایت نمی‌شود؛ فروش نمایشگاهی‌مان بسیار کمرنگ شده است
به گفته او قرار است امسال مجدداً 15 میلیون تومان از صندوق کارآفرینی امید تزریق شود. این صندوق زیر نظر وزارت جهاد کشاورزی فعالیت می‌کند و درواقع این وزارتخانه مسؤول تزریق مبلغ فوق است. متأسفانه در حال حاضر حمایت ویژه‌ای صورت نمی‌گیرد. پیش از این نمایشگاه‌ برپا می‌شد و غرفه رایگان در اختیارمان می‌گذاشتند و حتی هزینه ایاب و ذهاب و اسکان نیز برعهده دولت بود. اما در حال حاضر اگر بخواهیم به نمایشگاه برویم، اول هزینه غرفه را اعلام می‌کنند. همچنین خدماتی برای اسکان نمی‌دهند. این‌ها همه برعهده شرکت‌هاست که هزینه سنگینی می‌شود. به همین دلیل فروش نمایشگاهی‌مان بسیار کمرنگ شده و همانند قبل نیست.

ذاکریان استقبال زنان را از این صندوق‌ها مثبت دانست و گفت: مشکل این‌جاست که با 2 میلیون تومان وام شروع کرده‌ایم که اعضای کمی از ما را پوشش می‌داد. این مبلغ برای دریافت‌کنندگان مبلغ خوبی است اما برای ما مشکل‌ساز است زیرا اعضای صندوق برای دریافت وام مراجعه می‌کنند اما اعتباری نداریم که به آن‌ها وام دهیم. به همین دلیل کسانی که نتوانستند وام دریافت کنند، ناراضی‌ هستند. فعالیت صندوق‌های اعتباری خرد خوب است؛ زیرا دریافت وام دردسر زیادی دارد ولی در این صندوق‌ها نیازی به ضامن وجود ندارد و این وام خوبی برای زنان است. با استفاده از وام‌هایی که صندوق‌های خرد روستایی به زنان اعطا کرده است، تحولاتی در روستا اتفاق افتاده است. به‌طور مثال از دستگاه‌های جدید برای تولیدات استفاده می‌شود.

به گزارش مهرخانه، ایجاد صندوق‌های خرد روستایی از مهاجرت بسیاری از روستاییان جلوگیری می‌کند. این اتفاق با ایجاد اشتغال در روستاها مانع از مهاجرت اهالی این مناطق می‌شود؛ به‌ویژه در راستاهای خراسان جنوبی که دچار خشکسالی هستند. همچنین از طرفی از گسترش حاشیه‌نشینی در شهرها جلوگیری می‌کند. به‌طور قطع لازمه شروع به کار این صندوق‌ها حمایت جدی دولت است. دکتر فضیله دادورخانی، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران در مورد حمایت دولتی از صندوق‌های خرد روستایی معتقد است که دولت نباید دائماً حمایت کند و این حمایت باید تا جایی پیش برود. مانند نوزادی که می‌خواهد راه برود و ما دستش را می‌گیریم اما زمانی که راه افتاد، باید اجازه دهیم که خودش راه برود. صندوق‌های اعتباری هم باید به همین شکل باشد. باید نظارتی بر این‌ها باشد و مدیریت درستی داشته باشند. این صندوق‌ها باید مداوم کنترل و سنجیده شوند که آیا سودآور هستند؟ سودآوری‌شان تداوم می‌یابد؟ در جاهایی که درآمدهای صندوق روند نزولی پیدا کرده، بررسی شود که چرا این اتفاق افتاده است.

انتهای پیام/ 940502

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: