پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۴۱۷۳۹
تاریخ انتشار: ۱۶ بهمن ۱۳۹۶ - ۱۱:۰۹
در نظام مدیریت مسجد که برعهده هیأت امنای مسجد است نیز سعی کرده‌ایم هیأت امنا را به این نکته توجه دهیم که در برنامه‌هایی که برای مسجد تدوین می‌کنند به مسائل زنان توجه کنند و در هزینه‌های مالی مسجد که برای امورات مسجد صرف می‌شود نیز به نیازهای زنان توجه ویژه داشته باشند.


مدیر دفتر مطالعات، پژوهش‌ها و ارتباطات حوزوی مرکز رسیدگی به امور مساجد گفت: در سند "تعامل مسجد و بانوان" توصیه شده است که امامان جماعت در سخنرانی‌های خود حداقل هفته‌ای یک یا دو بار موضوعاتی را انتخاب کنند که مسائل زنان را نیز در بر گیرد و به گونه‌ای سخنرانی نکنند که گویی فقط مردان مخاطب آنان هستند. همچنین هر مسجدی باید مطابق با این سند یک‌سری برنامه‌های ویژه زنان برگزار کند.

به گزارش مهرخانه، چند سالی است که در آغاز هر سال مرکز رسیدگی به امور مساجد برای مساجد رویکرد سال انتخاب می‌کند. سال‌های 93 و 94 به ترتیب به نام "مسجد، جوان و کودک و نوجوان" نام‌گذاری شد و بنابر این رویکرد، مرکز رسیدگی به امور مساجد، خادمان و هیأت امنای مساجد موظف بودند اقداماتی در جهت افزایش تعامل مؤثر این دسته از مخاطبان با مساجد انجام دهند. از سویی، "مسجد و بانوان" رویکرد سال 95 بود تا موضوعاتی نظیر توجه خاص به کرامت و جایگاه زنان در مساجد مورد توجه جدی قرار گیرد.

سند "تعامل مسجد و بانوان" در ذیل سند ملی مسجد تراز اسلامی  تدوین شده است
در راستای تحقق رویکرد "مسجد و بانوان" بود که سند "تعامل مسجد و بانوان" در دستور کار تدوین دفتر مطالعات، پژوهش‌ها و ارتباطات حوزوی مرکز رسیدگی به امور مساجد قرار گرفت و قرار است این سند طی ماه‌های آینده رونمایی شود. در رابطه با تدوین این سند و جزییات آن ‌حجت‌الاسلام حجر حسنی سعدی؛ مدیر دفتر مطالعات، پژوهش‌ها و ارتباطات حوزوی مرکز رسیدگی به امور مساجد در گفت‌وگو با خبرنگار مهرخانه گفت: سند " تعامل مسجد و بانوان" در راستای تحقق مسجد تراز اسلامی تدوین شده است. ما الان در حال تدوین سندی هستیم تحت عنوان سند "مسجد تراز اسلامی" که یک سند بالادستی محسوب می‌شود و تصویر مطلوب اسلام را پیرامون مسجد ترسیم می‌کند.

به گفته حسنی‌سعدی، در مسیر رسیدن به این مسجد تراز اسلامی است که مرکز رسیدگی به امور مساجد تصمیم بر تدوین یک سری اسناد پایین‌دستی گرفته است که این اسناد پایین‌دستی سندهایی هستند که مسیر دستیابی را مشخص می‌کنند. به عبارتی سند اصلی که تحت عنوان سند "مسجد تراز اسلامی" است شرایط ایده‌آل را بیان کرده و اسناد پایین‌دستی مسیر دستیابی به ایده‌آل و آرمان مسجد در اسلام را برای ما مشخص می‌کند.

اسناد پایین‌دستی براساس نوع مخاطبین مساجد نگارش شده است
مدیر دفتر مطالعات، پژوهش‌ها و ارتباطات حوزوی مرکز رسیدگی به امور مساجد با اشاره به جایگاه ویژه مخاطبین مسجد، بیان کرد: تعدادی از این اسناد پایین‌دستی مبتنی بر مخاطبین مسجد در حال نگارش است. به این ترتیب ما نسبت به نگارش سند "مسجد، کودک و نوجوان" و سند "مسجد و جوان" اقدام کردیم و به‌واسطه این‌که نیمی از مخاطبین مسجد را زنان تشکیل می‌دهند و همچنین به دلیل گرایشات خاصی که در زنان به سمت مساجد دیده می‌شود، تصمیم گرفتیم که به صورت جداگانه و خاص بحث زنان و مسجد را در نظر بگیریم.

او درباره ضرورت در نظرگرفتن مسائل زنان در ارتباط با مساجد به وظایف ویژه زنان در جامعه اشاره کرد که به گونه‌ای منحصر به فرد و خاص هستند مانند نقش مادری و نقش تربیتی که در خانواده ایفا می‌کنند. همچنین در کنار این مسائل تأکیدات مکرر مقام معظم رهبری در چند سال اخیر درباره نقش خاص زنان در بستر خانواده و اجتماع و ضرورت توجه هرچه بیشتر آنان به امور مساجد باعث شد که نگاه ویژه‌ای در این زمینه صورت گیرد و اقدام به نگارش سند "تعامل مسجد و بانوان" شود.

پروژه‌های پژوهشی با موضوع ارتباط زنان و مساجد
حسنی‌سعدی تأکید کرد: در حوزه خانواده، در حال تدوین سند جداگانه‌ای هستیم؛ چراکه عقیده داریم که موضوع خانواده عموماً دارای اقتضائات خاص خود است و ممکن است بخش‌هایی از آن مرتبط با بخش زنان باشد ولی قطعاًَ مباحثی در این زمینه وجود دارد که نیاز است به صورت سند جداگانه‌ای تدوین شود.

او ادامه داد: جهت‌گیری‌های خاص موضوعی و سالیانه به مخاطبین مسجد ایده‌ای بود که توسط ریاست مرکز رسیدگی به امور مساجد از ابتدای دوره مدیریتی ایشان پیگیری شد و بر اساس نگاه ایشان بود که هر سال رویکردی خاص در مرکز معرفی شد. به عنوان مثال یک سال توجه ویژه به تعامل خانواده و مساجد وجود داشت و سال دیگر موضوع ارتباط کودکان و نوجوانان و مساجد مطرح شد و بعد از آن نیز توجه ویژه به بحث جوانان شد. در حال حاضر نزدیک به 2 سال است که مخاطبان زن را مورد توجه قرار دادیم و کارهای پژوهشی خود را نیز معطوف به این حوزه کرده‌ایم که سند "تعامل مسجد و بانوان" بخشی از این اقدامات پژوهشی محسوب می‌شود.

نقد و بررسی سند در هیأت‌های اندیشه‌ورز
مدیر دفتر مطالعات، پژوهش‌ها و ارتباطات حوزوی مرکز رسیدگی به امور مساجد در پاسخ به این سؤال که در حال حاضر تدوین این سند در چه مرحله‌ای قرار دارد گفت: ویراست اول این سند حدود یک ماه است که آماده شده است و هم‌اکنون در حال ارزیابی و نقد و بررسی هستیم و افراد زیادی در بخش‌های مختلف در این کار مشارکت دارند. همچنین در این رابطه، یک هیأت اندیشه‌ورزی در دانشگاه امام صادق(ع) تشکیل داده‌ایم که این سند در آن هیأت مورد نقد و بررسی قرار می‌گیرد و سعی کرد‌ه‌ایم با حوزه علمیه جامعه الزهرا(س) نیز ارتباط داشته باشیم تا آن‌ها هم ارزیابی خود را در رابطه با این سند ارائه دهند. امیدواریم با طی این فرآیند، حداکثر تا یک ماه آینده نسخه ویراست نهایی آن آماده شود.

او درباره ماهیت هیأت اندیشه‌ورز و اعضای تشکیل‌دهنده آن گفت: هیأت اندیشه‌ورز مسجد با همکاری مشترک علمی بین دفتر مطالعات و پژوهش‌های مرکز رسیدگی به امور مساجد و دانشکده مدیریت دانشگاه امام صادق(ع) فعالیت می‌کند و نزدیک به سه سال از سابقه فعالیت آن می‌گذرد. درواقع این اسناد، خروجی پژوهشی این هیأت اندیشه‌ورزی هستند که کاری مشترک بین مرکز مطالعات و برخی از اساتید و پژوهشگران هیأت اندیشه‌ورز مسجد محسوب می‌شود.

رونمایی از سند تعامل "مسجد و بانوان" تا یک ماه آینده
به گفته مدیر مرکز مطالعات، پژوهش‌ها و ارتباطات حوزوی، قرار است این سند در همایشی به طور رسمی رونمایی شود. زمان برگزاری این همایش اواسط اسفندماه سال جاری است و معاونت فرهنگی مرکز رسیدگی به امور مساجد مسؤولیت اجرای آن را برعهده دارد. البته بعد از مراسم رونمایی نیاز است که در یک بازه زمانی حداقل 6 ماهه تا یک‌ساله این سند در مرکز پیاده‌سازی شود و اگر بخش‌هایی نیاز به اصلاح بود، اصلاحات لازم انجام شود و در این صورت است که متن سند در اختیار همگان قرار خواهد گرفت و در تمام کشور قابل پیاده‌سازی و اجرا خواهد بود.

درباره جزئیات محتوایی سند "تعامل مسجد و بانوان"
حسنی‌سعدی، با اشاره این‌که سند "تعامل مسجد و بانوان" شامل یک بخش ابتدایی می‌شود که به آسیب‌شناسی مسائل زنان اختصاص دارد، بیان داشت: در این بخش سعی شده است ایرادات و آسیب‌ها بررسی شود و در مطالعه آسیب‌‌ها نیز از روش‌های مطالعاتی و میدانی استفاده شده است. سپس در مسیر تدوین سند نظام‌های پنج‌گانه مورد توجه قرار گرفته است. محتوای این نظام‌ها شامل نظام سخت‌افزاری، نظام نرم‌افزاری، نظام مدیریت، نظام تأمین و تعاملات و سرمایه انسانی و نظام ارتباطات محیطی می‌شود و در ذیل هر کدام سعی شده است به آسیب‌های مربوط به هر بخش توجه شود.

او ادامه داد: در هر کدام از این نظام‌ها یک سطح راهبردی وجود دارد که این راهبردهای پیشنهادی بر طبق اهداف کلان سند تعیین شده است. ما سعی کرده‌ایم در این فرآیند همه موضوعات را مورد توجه قرار دهیم؛ از ریزترین موضوعاتی که لازم است در یک سند به آن پرداخته شود تا کلان‌ترین موضوعات. به عنوان مثال در بخشی که به نمازخانه بانوان و شرایط و ویژگی‌های آن مربوط می‌شود سعی کردیم به موضوعات و مسائلی که برای زنان اهمیت دارد بپردازیم.

توجه به جوانب و مسائلی که برای زنان اهمیت دارد
مدیر دفتر مطالعات، پژوهش‌ها و ارتباطات حوزوی مرکز رسیدگی به امور مساجد در ادامه توضیح این‌که در سند به چه مسائلی پرداخته شده است، گفت: برای نمونه همه می‌دانیم نظافت و نظم برای زنان دارای اولویت است. همچنین نوع معماری و توجه به زیبایی محیط از جمله نکاتی هستند که باید در رابطه با محل عبادت زنان در مساجد به آن توجه ویژه شود. متأسفانه در رابطه با این مسائل بسیاری از مساجد توجه جدی ندارند و به گونه‌ای نگاه دسته دومی نسبت به بخش زنان مساجد وجود دارد. این عدم توجه می‌تواند ناخودآگاه رخ داده باشد و یا به دلایل مسائل فرهنگی، این نگاه در مساجد ما حاکم شده است اما به هر علتی که این اتفاق افتاده است، سند "تعامل مسجد و بانوان" در تلاش است که توجهات را معطوف به زنان در مساجد کند و به طور واضح و شفاف به این موضوع بپردازد.

به گفته این مقام مسؤول در دفتر مطالعات و ارتباطات حوزوی، حس زیبایی‌پسندی که در زنان وجود دارد انکارناپذیر است و نباید آن را نادیده گرفت. اگر احیاناً بتوانیم با توجه به این ویژگی به لحاظ معماری و به لحاظ نظافت و پاکیزگی نیازهای ذاتی آنان را برآورده کنیم، قطعاً شاهد حضور بیشتر زنان در مساجد خواهیم بود و آن اتفاق خوبی که انتظار داریم، با حضور زنان در فضای مسجد رخ خواهد داد و از طرف دیگر آن معنویتی که قرار است با استفاده از فضای عبادی مسجد به زنان منتقل شود، با رعایت این نکات تحقق‌پذیر است.

برنامه‌های فرهنگی که در سند "تعامل مسجد و بانوان" در نظر گرفته شده است
حسنی‌سعدی در رابطه با محتوای برنامه‌های فرهنگی این سند توضیح داد: در این سند توصیه شده است که امامان جماعت در سخنرانی‌های خود حداقل هفته‌ای یک یا دو بار موضوعاتی را انتخاب کنند که مسائل زنان را نیز در بر گیرد و به گونه‌ای سخنرانی نکنند که گویی فقط مردان مخاطب آنان هستند. همچنین هر مسجدی باید مطابق با این سند یک‌سری برنامه‌های ویژه زنان برگزار کند.

او افزود: در نظام مدیریت مسجد که برعهده هیأت امنای مسجد است نیز سعی کرده‌ایم هیأت امنا را به این نکته توجه دهیم که در برنامه‌هایی که برای مسجد تدوین می‌کنند به مسائل زنان توجه کنند و در هزینه‌های مالی مسجد که برای امورات مسجد صرف می‌شود نیز به نیازهای زنان توجه ویژه داشته باشند.

نهادینه‌سازی نگاه تکریمی به زنان
سند "تعامل مسجد و بانوان" همچنین در بخش خادمین مساجد وارد عمل شده است و توصیه‌هایی را در این رابطه پیشنهاد داده است. به گفته حسنی‌سعدی در این سند پیشنهاد شده است که بایستی خادمین مساجد درباره نوع برخورد با زنان در مساجد آموزش‌های لازم را ببینند. همین موضوع در رابطه با تعامل مسجد و کودک و نوجوان نیز مورد توجه قرار داده شده است و در آن سند توصیه شده که خادم باید به عنوان یک پدر مهربان با کودک برخورد داشته باشد تا کودک از آمدن به مسجد منصرف نشود. مطابق با پیشنهادات این سند، خادم باید در یک نظام و فرآیند آموزشی قرار گیرد تا نگاه تکریمی نسبت به زنان در او نهادینه شود؛ این نگاه هم باید در هیأت امنای مساجد وجود داشته باشد و هم روحانیون مساجد و هم خادمین مساجد باید از این اصول پیروی کنند.

برای افزایش مشارکت زنان در مساجد نیز به گفته مدیر کل مرکز مطالعات، پژوهش‌ها و ارتباطات حوزوی یکی از دستورالعمل‌های پیشنهادی سند این است که به شورا‌های فرهنگی مساجد توصیه شده است که هر مسجد موظف است تعدادی از زنان مسجد را که فعال‌تر از دیگران هستند در شورای فرهنگی مساجد به عنوان اعضای اصلی شرکت دهند و به روحانیون مساجد توصیه شده است که همسران خود را به عنوان رابط بخش زنان و بخش مردان فعال کنند که به این ترتیب نیازهای زنان در برنامه‌های فرهنگی مساجد دیده خواهد شد.

چه مسائلی در سند آسیب‌شناسی شده است؟
به گفته حسنی‌سعدی، قبل از این‌که در سند بر نحوه تعامل زنان و مساجد آسیب‌شناسی انجام شود، مسائل زنان را به طور کلی در جامعه مورد بررسی‌های آسیب‌شناسانه قرار دادیم و سعی شده است که نگاهی بالادستی در این مورد داشته باشیم و این مسائل عبارتند از افزایش طلاق، بحث‌های مربوط به عفاف و حجاب و معضلات فرهنگی هستند.

او خاطرنشان کرد: البته نکته‌ای که وجود دارد این است که ما عمدتاًَ به مسائلی ورود کرده‌ایم که مسجد نسبت به آنها وظیفه دارد و قطعاً مسائلی در حوزه زنان وجود دارد که مرکز رسیدگی به امور مساجد به آنها ورود نمی‌کند؛ مانند بیمه زنان سرپرست خانوار یا مسائل اقتصادی و اشتغال زنان چون اساس وظایف مسجد در هر محله‌ای، کار فرهنگی است و بایستی متولیان آن نگاهی فرهنگی نسبت به مسائل هر محله داشته باشند که این مورد درباره زنان نیز کاربرد دارد.

انتهای پیام/ 950802

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: