پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۴۲۵۸
تعداد نظرات: ۲ نظر
تاریخ انتشار: ۲۴ مهر ۱۳۹۱ - ۱۴:۵۲
شیرینیِ داشتن زندگی مشترک و مستقل که برای سالیان دراز، رویای نسل جوان جامعه بوده است، امروزه رنگ باخته و نیازمند مداخله و کمک برای رفع بحران است.
آمارها می گویند ازدواج در سال 90، کاهش 1.9 درصدی نسبت به سال 89 داشته است. دقیق تر می توان گفت ازدواج در این سال به میزان 16 هزار و 835 مورد نسبت به سال قبل (1389) دچار کاهش بوده است. در آن سوی ماجرا، افزایش 1.4 درصدی طلاق در همین سال نسبت به سال 1389، موضوع دیگری است که در کنار هم و با وجود ساختار سنی کاملاً جوان جمعیت کشور، این خبر را تبدیل به "مسئله" ای قابل تامل برای مسئولان و متفکران اجتماعی می کند.
شاید بررسی و تحلیل دلایل و عوامل مسئله کاهش میزان ازدواج جوانان در سال های اخیر، اولین قدم برای اصلاح این امر و از میان برداشتن موانع باشد و بتواند زمینه ای جهت انجام اقدامات موثر و اصولی در این عرصه فراهم آورد.

تاخیر در ازدواج؛ چرایی ها
پدیده تاخیر در ازدواج، یکی از ویژگی های جوامع در حال گذار است. تغییر در ارزش ها و بافت فکری و فرهنگی جوانان از سویی و بی ثباتی اوضاع اقتصادی که خود را در بیکاری و تورم در این جوامع نشان می دهد، از سویی دیگر، ازدواج را به عنوان اصلی ترین هدف در زندگی جوانان به چالش کشیده است. مطابق با آماری که سازمان ملی جوانان در سال 1388 منتشر کرده، ازدواج، چهارمین اولویت جوانان اعلام شده است. بر اساس نتایج بررسی ‌های معاونت مطالعات و تحقیقات این سازمان، موضوع ازدواج با 9 درصد اهمیت، در رده چهارم مهم ‌ترین نگرانی ‌های جوانان ایرانی قرار دارد. این در حالی است که اشتغال مناسب با 28، مسائل مالی و اقتصادی با 22 و مسائل تحصیلی و کنکور با 17 درصد اهمیت، در صدر فهرست دغدغه ‌مندی‌ های جوانان جای دارند. ضمن این‌که تنها 7 درصد جوانان ازدواج را به عنوان بزرگ‌ترین هدف خود برشمرد‌ه‌اند.

بیکاری و تورم
دکتر مصطفی اقلیما در مورد دلایل تاخیر ازدواج جوانان در سال های اخیر، مسبب اصلی را مسائل اقتصادی می داند. "باید ببینیم ازدواج از کی مسئله شده است، تا بتوانیم سرمنشا آن را دریابیم. چرا تا 15 -20 سال پیش همچین مشکلی نبود؟ جواب اصلی "کار" است. کاری که وجود ندارد برای جوانانی که از دانشگاه فارغ التحصیل می شوند. به نظر من همه می خواهند ازدواج کنند. بحث هم اصلا ًسر مهریه و جهیزیه و عروسی نیست. مهریه که عملاً در اکثر ازدواج ها چیزی در حد حرف است و جهیزیه و عروسی را هم پدر و مادر عروس و داماد به هر شکلی که شده تهیه می کنند. بحث بر سر سرپناه و درآمد است. خانه ای وجود ندارد و اجاره های سرسام آور یک طرف، و از طرف دیگر درآمدی که برای گذران زندگی لازم است و با تورم افزوده نمی شود. همین می شود که طلاق هم به موازات کاهش ازدواج، افزایش می یابد. چون پس از ازدواج، مرد از پس هزینه ها بر نمی آید."
رئیس پیشین انجمن مددکاری ایران، به آمار فارغ التحصیلان کارشناسی سال گذشته دانشگاه ها اشاره می کند و می گوید: تنها 20 درصد از آنها خودشان توانسته اند شغلی بیایند و تنها 10 درصد دیگر توسط دولت به کار گرفته شده اند. تکلیف 70 درصد دیگر چه می شود؟ این در شرایطی است که تورم هر ساله و در طول سال به میزان 30- 40 درصد بالا می رود، اما حقوق کارمندان دولت تنها سالیانه 10 درصد افزایش می یابد. با چنین وضعی که اکثر جوانان حتی از عهده تامین سرپناه برای خود و همسرشان عاجزند، چگونه توقع داریم که همگی ازدواج کنند؟ آیا امروزه و در این شرایط می شود آن طور که در دین اسلام تاکید شده، پسران خانه ای هم شان خانه پدر دختر برای آنان فراهم کنند؟ و تازه غیر از بیکاران، وضعیت حقوق بگیران هم در این تورم دست کمی از بیکاران ندارد؛ چرا که آن ها نیز با حقوق و درآمدی ثابت، با قیمت های غیر ثابتی رو به رو هستند که توان تشکیل زندگی و تهیه مسکن و تامین هزینه های زندگی را از آنان سلب می کند. به فرض که بحث مهریه و جهیزیه و عروسی گرفتن هم مطرح نباشد و میان طرفین منتفی اعلام شود، آیا نباید سرپناهی برای شروع زندگی وجود داشته باشد و شغلی که از پس هزینه ها برآید؟

عدم تمایل به ازدواج

وی همچنین به پیامدهای این مسئله و کاهش ازدواج اشاره می کند که مهمترین آن کاهش زاد و ولد است. در شرایطی که افزایش نرخ جمعیت مسئله مهمی برای کشور است، به دلیل همین مسائل اقتصادی اساساً ازدواج به میزان لازم اتفاق نمی افتد و اگر هم انجام شود، یا منجر به طلاق شده و یا داشتن فرزند در این موج تورم، رویایی دور برای زوجین است.
 از طرف دیگر، جوانان مجرد خود نیز دچار آسیب می شوند. افسردگی، اعتیاد، ناامیدی نسبت به آینده، روابط نامشروع و ... همگی نتایج کوتاه مدت عدم توانایی افراد برای تشکیل خانواده است. اما آنچه در این میان مهمترین مسئله و پیامد بلند مدت کاهش ازدواج جوانان است، در آینده و حدود 30 سال بعد خود را نمایان می کند. کاهش ازدواج و زاد و ولد، جامعه ای تشکیل می دهد که از سویی فاقد جوانانی است که بتوانند چرخ اقتصاد کشور را بچرخانند و تولید کنند و از سویی دیگر، با جمعیتی از افراد سالمند رو به رو است که دولت حتی توانایی تامین حقوق بازنشستگی شان را ندارد.

پیچیدگی روابط انسانی در جامعه مدرن
تاخیر در ازدواج جوانان یا کاهش میزان آن پدیده ای چند عاملی است. یک شبه اتفاق نیافتاده و عواملی دست به دست هم داده اند تا به مرور زمان، این مسئله خود را در آمارها نشان داده است. اما مهمترین علت آن تغییرات اجتماعی و فرهنگی و پیچیده شدن جامعه و روابط انسانی است. اینها را دکتر آرمان داوری، مشاور ازدواج می گوید. وی معتقد است: به طور کلی می توان 7 عامل به عنوان دلایل کاهش ازدواج جوانان برشمرد. اولین مسئله که به دنبال پیچیدگی جامعه شهری اتفاق می افتد، کاهش اعتماد و شناخت افراد نسبت به یکدیگر است. تفاوت عمیق شهر با روستا در همین است که در جامعه شهری دیگر همه افراد در یک سطح به لحاظ اقتصادی، تحصیلاتی، فرهنگی و مذهبی قرار ندارند. در شهر تفاوت میان افراد زیاد می شود و شناخت به همان میزان سخت. افراد دیگر به راحتی به یکدیگر اعتماد نمی کنند و انسان ها و روابط حاکم بر آنها پیچیده و چندبعدی می شود. بنابراین ازدواج که اساسش بر شناخت و اعتماد میان طرفین استوار است، دیگر به راحتی گذشته اتفاق نمی افتد.
مسئله دوم، بعد دیگر این پیچیدگی روابط انسانی در جامعه شهری است که ناشی از ایجاد جایگزین هایی برای ازدواج میان جوانان است. جوانان ازدواج نمی کنند چون می خواهد کارهای دیگری انجام دهند. کارهایی چون کسب مدارک دانشگاهی، مدارک فنی و تخصصی و ... . در جامعه مدرن افراد برای داشتن شغل نیازمند کسب مهارت هایی هستند که به اشتغال و درآمدزایی منجر شود. به همین علت است که امروزه اکثر جوانان اولویت هایشان تحصیل و گرفتن فوق لیسانس، دکترا و مدرک زبان و کامپیوتر است.و البته که این ها جایگزین هایی محکمه پسند برای ازدواج جوانان محسوب می شوند و در واقع جوانان امروزه بجای ازدواج به این امور می پردازند.
مسئله بعدی جایگزین دیگر ازدواج میان جوانان است که ناشی از روابط آزاد دختر و پسر در جامعه مدرن است. گسترش رسانه هایی چون تلفن همراه و پیامک، ماهواره و اینترنت این روابط را راحت تر و در دسترس تر کرده است. وقتی فضا برای برطرف کردن نیازهای جوانان از طریق روابط آزاد مناسب باشد و از طرفی ازدواج بخاطر تحصیل و یافتن شغل مناسب سخت شود، خب البته که آنها نیازهایشان را از طریق همین روابط آزاد، برطرف کرده و زیر پوست شهر به هر آنچه می خواهند، ارزان و راحت و بی دردسر دست می یابند. در چنین شرایطی حتی اگر هم موانع تحصیل و شغل از جلوی پایشان برداشته شود، چرا باید با ازدواج، زیر بارِ تعهد و قانون و مهریه و مسئولیت یک زندگی بروند؟
اما مسئله چهارم همان مسائل اقتصادی و مالی است که امروزه همه اقشار جامعه را درگیر کرده است. هزینه ازدواج و مسکن و گذران زندگی، در کنار حجم بیکاری و درآمدهای پایین، جوانان را از ازدواج و تشکیل خانواده گریزان کرده است. گرچه تصور من بر این است که این موضوع اصلی نیست و اگر حتی این مشکل هم نباشد باز هم جوانان رغبتی به ازدواج ندارند. مسئله اصلی از نظر من فرهنگ و ذهنیت جوانان است که نسبت به ازدواج تغییر یافته است.
داوری ترس از شکست، طلاق و خیانت را عامل مهم دیگری می داند که جوانان را نسبت به تشکیل خانواده محتاط کرده است. آمارهای نگران کننده طلاق موجب می شود دختران و پسران تا جایی که می شود، برای ازدواج احتیاط به خرح دهند. مسئله ششم از نظر وی، تغییر در ارزش های افراد است. امروزه به نظر می رسد افراد کمتر مسئولیت پذیر هستند و بیشتر ترجیح می دهند به سمت لذت های آنی بروند. قدیم تر ها جوانان لذت های آنی را برای لذت های عمیق تر و دائمی به تعویق می انداختند. خویشتن داری می کردند و خود را از لذت های چند ساعته و چند روزه محروم می کردند. اما امروزه آدم ها ترجیح می دهند از دم لذت ببرند و به همان چند ساعت خوشی زودگذر، دلخوش باشند. در واقع مهترین خصلت ازدواج مسئولیت پذیری افراد است که به نظر می رسد این روزها کم رنگ شده است.
این کارشناس و مشاور ازدواج، هفتمین و آخرین دلیل کاهش ازدواج جوانان را در عدم وجود سیستم انتخاب برای آنان می داند. "سیستم ازدواج در حال حاضر در ایران به دو شیوه است. یک شیوه سنتی و حضور پررنگ مادران برای انتخاب همسر برای پسران، و دوم شیوه مدرن آشنایی آزاد دختر و پسر در محافل عمومی. دومی که شیوه مطلوب نیست و بدون هیچ نظارتی انجام می گیرد و در کنار دولت، خانواده ها هم اکثراً تمایلی به آن ندارند. اما مدل اولی که سال هاست در ایران رواج دارد،و باز هم هیچ کارشناسی علمی روی آن صورت نمی گیرد و از طرفی مطلوب بسیاری از جوانان هم نیست، ازدواج های سنتی و خواستگاری های مادر و خاله و عمه است. خب اگر ما دومی را نفی می کنیم و از اولی هم چندان نتایج مطلوبی نگرفته ایم و امروزه در حال کم رنگ شدن است، باید بتوانیم جایگزینی برای جوانان ارائه دهیم تا بتوانند از آن طریق تحت نظارت های کارشناسانه همسر آینده خود را انتخاب کنند. کاری که ما چندی است به شکل برگزاری سمینارهای مختلف آن را شروع کرده ایم."

عدم تمایل به ازدواج

داوری معتقد است: در واقع باید در جامعه ای پیچیده و با این توصیفات، امکاناتی در جهت انتخاب همسر برای جوانانی که به هر دلیلی امکان با تمایل به ازدواج های سنتی ندارند، فراهم شود تا هم تحت نظارت کارشناسانه باشد و هم انتخاب و ارتباط میان جوانان را از خیابان و محیط های غیررسمی، به سطح رسمی تر و مطمئن تری بکشاند. این می تواند مهمترین راهکار در جهت حل مسئله و جلوگیری از تبدیل به بحران شدن آن باشد.

رویایی که دیگر نیست
به نظر می رسد 1.9 درصد کاهش میزان ازدواج مسئله ای است که نمی توان از کنار آن به سادگی گذشت. در واقع لازم است همراه با شناخت مسائل و مشکلاتی که منجر به کاهش میزان ازدواج جوانان می شود، در جهت برطرف کردن موانع و ارائه راهکارهای عملی نیز گام هایی برداشت. همانطور که کارشناسان اجتماعی و روانشناسان اشاره می کنند، مشکلات اقتصادی و تورم و بیکاری از سویی و از سوی دیگر تغییرات اجتماعی و فرهنگی در سبک زندگی جوانان در سال های اخیر، دست به دست هم داده تا ازدواج را از رویای یک نسل تبدیل به یک امر دور از دسترس و بدون اولویت کند. شیرینیِ داشتن زندگی مشترک و مستقل که برای سالیان دراز، رویای نسل جوان جامعه بوده است، امروزه رنگ باخته و نیازمند مداخله و کمک برای رفع بحران است. همچنین می توان گفت تحولات اجتماعی در سال های اخیر، خصوصاً در افکار و آگاهی های زنان که با حضور پررنگ آنان در عرصه های تحصیلی، شغلی و فعالیت های اجتماعی همراه بوده است، سطح توقعات آنها را از زندگی مشترک بالاتر برده و با دیدِ بازتر و همه جانبه تری به تشکیل زندگی می نگرند. آنها بیشتر خواستار برخورداری از حقوق اولیه خود در ازدواج و زندگی عادلانه تری هستند و به همین دلیل تحت هر شرایطی تن به ازدواج نمی دهند. به همین دلیل امروزه نیازمند آموزش مردان و آگاهی بخشی به آنان نیز هستیم؛ چرا که در شرایطی که مردان در دیگر وجوه زندگیشان مدرن شده اند، باید نگاهی مجدد بر مسئولیت های خویش و حقوق طرف مقابل در ازدواج نیز داشته باشند.
در چنین شرایطی ترویج نسخه های کوتاه مدتِ بدون مطالعه و بررسی، مانند ازدواج موقت نه تنها دردی از درد کاهش میزان ازدواج کم نمی کند، بلکه ممکن است خود به یک بحران برای نسل جوان شود. برای حل مسئله باید به دنبال راه حل ریشه ای مشکل باشیم و ازدواج را که یک نیاز همیشگی و دائمی از جنبه های مختلف روانی، عاطفی و جنسی است، در سطح ارضای روابط جنسی آنهم بطور موقت تقلیل ندهیم.

انتهای پیام/901201

مطالب مرتبط :
نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۱
انتشار یافته: ۲
hellboy
|
Iran, Islamic Republic of
|
۲۱:۱۸ - ۱۳۹۱/۰۷/۲۸
0
0
aya be rasti tamami moshkelat rishe dar estekbar va farhang gharbi dard.too roz name neveshte bood keloze almani bad az in ke ba dast gol mizane dar mojehe bain soal davar ke aya ba dast gol zadi mige yes i did. bad behesh migan chera ino gofti mige man algoye nasle javani hastam ke daran mano tamasha mikonan man dar barabar anha masolam.
hal vejdan khod ra ghazi konid aya be rasti tamami moshkelat az ghyarb miaiad
ya in khane az pay bast viran ast
...
|
Iran, Islamic Republic of
|
۲۰:۴۵ - ۱۳۹۱/۰۸/۱۲
1
1
این اولیه عجب شعری گفت..میگه مهریه در حد حرفه ....واقعا که...من موندم چرا الکی میگید جوونامون افسرده هستن..کجا...کو...چرا من نمیبینم...والا متعهلتمون افسرده ترن...به غلط کردن افتادن....به نظر من اگه همه ی مشکلات بالا حل شه بازم ازدواج کم میشه.. چون همیشه یه مشکلی هست اونم آگاهیه...هیچ پسر عاقلی تو این مملکت ازدواج نمیکنه..حتی اگه مهریه و نفقه رو بردارن ....
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار