پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۸۳۴۸
تعداد نظرات: ۱ نظر
تاریخ انتشار: ۰۴ مهر ۱۳۹۲ - ۱۱:۲۰
در سال 1326 هلن ایران‌الدوله ردیف آواز را بدون موسیقی روی صفحات ضبط می‌کند. وی به عنوان اولین زنی که ردیف آموزشی درس می‌دهد شناخته می‌شود. در سال 57 هم روح‌انگیز دومین ردیف آموزشی را ضبط می‌کند و تا به امروز هیچ ردیف آموزشی از زنان نداریم.
زن موسیقی دان

یکی دیگر از نشست‌های انجمن زنان پژوهشگر تاریخ با عنوان «نقش زنان در موسیقی ایران» و با سخنرانی بهروز مبصری، عصر دیروز در محل دفتر انجمن برگزار شد.

به گزارش خبرنگار مهرخانه،
در ابتدای نشست مبصری به نقش زنان در تاریخ موسیقی ایران اشاره کرد و گفت: تاریخ موسیقی زنان تا دوران معاصر بیشتر شکل اسطوره‌ای دارد. در شاهنامه فردوسی به چند زن موسیقی‌دان اشاره شده است. در دوره ساسانی نیز شاهد درخشش زنان هنرمند هستیم.

وی افزود: بعد از اسلام تا اواخر دوره قاجاریه زنان هنرمند و موسیقی‌دان به دربار خلفا راه می‌یابند. در این دوره نام چند تن زن ذکر شده و هیچ اطلاعات دیگری از آنها در دست نیست. زیرا هنر این زنان تنها در خلوت درباریان امکان بروز و ظهور پیدا می‌کرد و آنها برای خدمت به دربار آموزش می‌دیدند. در دوره صفویه نیز زنان آوازه‌خوان خوبی حضور داشتند، البته بیشتر تصنیف خوانده و دوره باز هم به دلیل پنهانی بودن، فقط نامی ‌از آنها بر جای مانده است و هیچ اطلاعات دیگری در مورد آنها وجود ندارد.

مبصری در ادامه بیان کرد: در سال 1284 اولین کمپانی گرامافون به ایران آمده و اولین ضبط صدا انجام شد، اما هیچ صدایی از زنان ضبط نشد. 21 صفحه تئاتر نیز ضبط شد که در میان آنها چند صدای زن به گوش می‌رسد، اما مشخص نیست که واقعاً صدای زنان است و یا مردانی که صدای زنان را تقلید می‌کنند. 2 سال بعد در سال 1286یک تیم 5 نفره به پاریس می‌روند که همگی مرد بودند. در سال 1288 نیز مجدداً یک تیم 8 نفره به لندن می‌روند که باز هم تمام آنها مرد بودند.

در سال 1291، 78 صفحه از صدای زنان ضبط می‌شود
وی در ادامه به تأثیرات انقلاب مشروطه اشاره کرد و گفت: تأثیرات انقلاب مشروطه در سال 1291، در چهارمین دوره ضبط صدا در دوره قاجاریه آشکار می‌شود. در این سال از 141 صفحه گرامافون ضبط شده، 78 صفحه متعلق به زنان بوده و نام سه زن بر روی این صفحات به چشم می‌خورد. لهجه آنها نشان می‌دهد که از اقلیت‌های مذهبی هستند. این سه زن تصنیف‌های عارف رزمی‌ را می‌خواندند.

افتخارخانم اولین زنی است که صدایش ضبط می‌شود
عضو شورا و انجمن موسیقی ایران در ادامه گفت: در این دوره افتخارخانم اولین زنی است که صدای او ضبط می‌شود؛ البته تمام این صداها تصنیف هستند. در سال 1295 آخرین ضبط صفحات در دوره قاجار انجام می‌شود. از سال 1293 تا 1306 به دنبال تعویض حکومت و شرایط نابسامان جامعه، هیچ کمپانی حاضر به سرمایه‌گذاری در ایران نمی‌شود. از سال 1306 زنان در سطح گسترده‌ای وارد عرصه موسیقی می‌شوند، رویکرد کمپانی به صفحات گرامافون تغییر می‌کند و به چشم یک کالای صنعتی به آن نگاه می‌شود. برای این منظور از صدای زنان بیشتر استفاده می‌شود.

سال 1306 تا 1308؛ عصر طلایی ضبط صفحات توسط زنان
مبصری در ادامه تصریح کرد: از سال 1306 تا 1308 عصر طلایی ضبط صفحات توسط زنان است و اشعار سیاسی، حماسی، رزمی، و مجلس‌آرایی مختلفی توسط آنها ضبط می‌شود. در این دوره 16 کمپانی وارد ایران شدند و شروع به ضبط آثار کردند. از سال 1308 به بعد دولت وقت متوجه تأثیر صفحات به عنوان اولین رسانه صوتی شد و محدودیت‌هایی را بر آن اعمال کرد. از این تاریخ تا سال 1312 نامی از خوانندگان زن در تاریخ موسیقی نیامده است. از سال 1312 به بعد مجدداً زنان شروع به ضبط صدای خود کردند. آثاری که از سال 1306 تا 1308 ضبط شد، بهترین آثار موسیقی ایران است. در این دوره 3 خواننده زن پیشگام بودند که عبارتند از؛ قمرالملوک وزیر، ملوک ضرابی و بتول رضایی.

پروانه؛ نوازنده اولین سه تار ضبط شده در تاریخ موسیقی ایران
وی افزود: بتول رضایی با اسم مستعار پروانه، اولین نوازنده زن است که صدای سازش ضبط شده است. اولین اثری که از ساز سه تار ضبط شده است، صدای سه تار او است. او نوازنده توانمندی بود که در سال 1312، در سن 25 سالگی به دلیل بیماری سل فوت کرد. او نوازنده اولین سه تار ضبط شده در تاریخ موسیقی ایران است.

قمرالملوک وزیری اولین کسی است که ترانه «مرغ سحر» را می‌خواند
مبصری در ادامه بیان کرد: قمرالملوک وزیری، بزرگ‌ترین خواننده زن بود که مقبره او اکنون در زهیرالدوله است. او در سالگرد میرزاده عشقی به یاد او با ویلون تصنیفی زیبا می‌خواند. آواز او علی‌رغم تکنیک غنی و رعایت اصول آواز خوانی، لحنی مردانه دارد. این تنها ایرادی است که به صدای او وارد می‌کنند. قمر برای اولین بار در سال 1304 ترانه «مرغ سحر» را خواند، اما این صدا ضبط نشده است. بعد از او اولین کسی که این ترانه را می‌خواند و ضبط می‌کند، ملوک ضرابی است. دومین فرد جمال صفوی است که در سال 1307 این ترانه را می‌خواند و سومین فرد هلن ایران‌الدوله که در سال 1309 این ترانه را اجرا می‌کند.

در دوره پهلوی اول، زنان وارد عرصه اجتماعی هنر می‌شوند
مبصری افزود: صدای ملوک ضرابی مانند قمر بود. در این دوره آثاری که از زنان ضبط می‌شود بیشتر از مردان است. در دوره پهلوی اول زنان وارد عرصه اجتماعی هنر می‌شوند؛ تا قبل از آن زنان در اندرونی می‌خواندند و می‌نواختند.

روح‌انگیز اولین زنی است که تحصیلات آکادمیک موسیقی داشته است
وی در ادامه اظهار داشت: بتول عباسی با نام مستعار «روح‌انگیز» اولین زنی است که در موسیقی تحصیلات آکادمیک دارد، اما مدرکی نمی‌گیرد. همچنین او اولین زنی است که از نظر فنی درست می‌خوانده است. او در سال 1296 به دنیا آمد و از سن 14 سالگی تا 57 سالگی موسیقی کار کرده و در سال 1362 فوت کرد. او تنها زنی بود که صدای زیر داشت. صدای او در ردیف نایاب‌ترین صداهای زنانه قرار می‌گیرد.

هلن ایران‌الدوله و روح‌انگیز؛ تنها زنانی که ردیف آموزشی دارند
وی افزود: روح‌انگیز جزء معدود زنانی است که ردیف آوازی داشته است. در موسیقی ایران ردیف‌های آوازی بیشتر متعلق به مردان بوده و در طول تاریخ موسیقی ایران از ابتدا تا به امروز تنها 2 ردیف آوازی از زنان ضبط شده است که یکی از آنها متعلق به روح‌انگیز و دیگری مربوط به هلن ایران‌الدوله است. در سال 1326 هلن ایران‌الدوله ردیف آواز را بدون موسیقی روی صفحات ضبط می‌کند. وی به عنوان اولین زنی که ردیف آموزشی درس می‌دهد شناخته می‌شود. در سال 57 هم روح‌انگیز دومین ردیف آموزشی را ضبط می‌کند و تا به امروز هیچ ردیف آموزشی از زنان نداریم.

اولین کمپانی ضبط موسیقی در سال 1326 در ایران تأسیس شد
مبصری در ادامه خاطرنشان کرد: تا سال 1312 کمپانی‌ها به ایران می‌آمدند، اما از سال 1312 به دنبال وقوع جنگ جهانی دوم، دیگر کمپانی‌ها به ایران نیامده و هنرمندان مجبور شدند به خارج از کشور عزیمت کنند. تا اینکه در سال 1326 نصرالله عشقی امتیاز تأسیس کمپانی موسیقی را در ایران دریافت و اولین استودیوی ضبط موسیقی را در ایران را دایر کرد. از آن تاریخ به بعد ضبط صفحات موسیقی در داخل ایران انجام شد.

وی در ادامه تأکید کرد: در سال 1319 که رادیو در ایران افتتاح شد تا سال 1334 هیچ نواری از تولیدات رادیو ضبط نشد. با وقوع جنگ نویسندگان و هنرمندان به فکر ضبط آثار خود افتادند. از سال 1334 به بعد نوارهایی برای رادیو و دو دستگاه ضبط به ایران آمد. در این سال‌ها از زنان خبری نیست. در سال 1325 اولین ارکستر سمفونی زنان شکل گرفت.

معذورات اجتماعی؛ باب شدن اسم مستعار برای زنان
وی در پایان خاطرنشان کرد: در جامعه ایران به دلیل معذورات اجتماعی که برای زنان وجود داشت، زنان برای اینکه شناخته نشوند، از اسم مستعار استفاده می‌کردند. به دنبال تغییر سازه‌های اجتماعی در دوره پهلوی استفاده از اسم مستعار رسمیت یافت و به مرور متداول‌تر شد. انتخاب اسم مستعار همانند یک مارک تجاری برای شهرت بیشتر زنان استفاده می‌شد. اما این رسم بعد از انقلاب از بین رفت.

انتهای پیام/ 911101
نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۰
انتشار یافته: ۱
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۲۱:۵۷ - ۱۳۹۲/۰۷/۰۶
0
1
عکس سه تار مناسبتر بود برای این خبر تا عکس گیتار!!!
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: