پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۸۴۵۰
تعداد نظرات: ۱ نظر
تاریخ انتشار: ۱۳ مهر ۱۳۹۲ - ۱۱:۳۳
به بهانه هفته نیروی انتظامی؛
گفتگو با سرهنگ ‌هادی مصطفایی
سرهنگ هادی مصطفایی

سرهنگ ‌هادی مصطفایی معاون مبارزه با جرائم جنایی پلیس آگاهی نیروی انتظامی‌کشور است. مهرخانه به مناسبت هفته پلیس گفتگویی را وی در خصوص جرائم جنسی انجام داده که متن زیر مشروح این مصاحبه است.

-    جناب سرهنگ به عنوان سؤال اول؛ طبق قانون، جرائم جنسی به چه نوع جرائمی ‌گفته می‌شود و شامل چه مواردی است؟
ببینید جرم در قانون تعریف می‌شود و پلیس تقسیم‌بندی‌هایی در مورد این جرائم دارد که به منظور رسیدگی تخصصی است و پی‌جویی بعضی از جرائم هم برعهده پلیس آگاهی است. دایره شمول جرائم جنسی یک مقدار گسترده است. ممکن است بعضی از آنها اصلاً مصداق جرم جنایی نباشد و بیشتر در حوزه منکراتی تعریف شود. اغلب موارد سوءاستفاده، تعرض و آزار جنسی که به عنف صورت گیرد، توسط پلیس آگاهی رسیدگی می‌شود.

-    این نوع جرائم پس از وقوع چه طور در این نهاد پیگیری می‌شود؟
این موضوع نیز در قانون تعریف شده و  قاعده مشخصی در این زمینه وجود دارد. کسی که قربانی جرم شده، خود یا خانواده‌اش شکایتی را در مراجع قضایی طرح کرده و مراجع قضایی آن پرونده را به پلیس ارجاع می‌دهند. ممکن است که شاکیان این پرونده مستقیماً به پلیس آگاهی مراجعه و شکایت خود را اعلام کنند که باز هم پس از هماهنگی لازم با مرجع قضایی، اقدامات لازم صورت می‌گیرد.

-    ارزیابی شما از وضعیت فعلی این جرائم در جامعه چیست؟ و اینکه آیا آمار رسمی‌ قابل بیان از وقوع چنین جرم‌هایی در کشور وجود دارد؟
ما در مورد جرائم جنایی آمار بسیار شفاف و دقیقی داریم و در چند نوبت آمار دقیق وقوع و کشف جرائم جنایی توسط ناجا در رسانه‌ها منتشر شده است. در خصوص اینکه ایران از نظر وضعیت جرائم جنسی و جرم تجاوز در چه شرایطی قرار دارد، به قسمت‌هایی از گزارش آمار مقایسه‌ای منتشره از سوی پلیس بین‌الملل اشاره می‌کنم. این گزارش، تعداد و نرخ انواع جرائم را در 70 کشور دنیا بررسی کرده است. در میان این 70 کشور بالاترین نرخ وقوع جرم جنسی و تجاوز، 163 در هر یکصدهزار نفر در سال است و کمترین نرخ هم رقم دودهم است؛ یعنی دو نفر در هر یک میلیون نفر. مطابق این گزارش نرخ وقوع تجاوز در کشور ما حدود 0.8 (هشت دهم) است و در رتبه‌بندی انجام شده در ردیف کشورهای آرام محسوب می‌شود.

-    پایین‌ترین نرخ به کدام کشور اختصاص داشت؟
پایین‌ترین نرخ تجاوز رقم 0.2(دو دهم) و مربوط به یکی از کشورهای اسلامی‌است.

-    و چند درصد جرایم کشور را جرم‌های جنسی تشکیل می‌دهند؟
از مجموع جرم‌هایی که در پلیس آگاهی رسیدگی می‌شود، فقط حدود 1.1 درصد آنها مربوط به جرائم جنایی است و سهم پرونده‌های تجاوز در بین مجموع پرونده‌ها 0.23 است؛ یعنی کمتر از 0.5 درصد. پس وقتی می‌گوییم نرخ تجاوز در ایران 0.8 است؛ یعنی از هر یک میلیون نفر 8 نفر در طول یک سال قربانی جرم تجاوز شدند.
 
-    روند این جرائم در طی این سال‌ها افزایش داشته یا خیر؟
روند جرایم جنایی در 10 سال اخیر در زمینه آدم‌ربایی و سرقت مسلحانه سیر نزولی داشته است؛ قتل هم در سه سال اخیر با کاهش محسوس روبرو بوده، ولی در حوزه تجاوز، نوسان خیلی جزیی است؛ سال گذشته حدود 0.1درصد افزایش جزئی داشته‌ایم، ولی در 5 ماهه امسال با سیر نزولی در خصوص جرم تجاوز مواجه هستیم.

-    جناب سرهنگ دلیل این افزایش جزئی و یا به گفته شما همان نوسان نامحسوس چیست؟ آیا مردم در خصوص پیگیری این جرائم آگاه‌تر شده‌اند، یا عملکرد پلیس در این مرحله بهتر شده و یا اینکه مداخلات رسانه‌ها باعث شده که این جرائم نوسان پیدا کرده یا با افزایش روبرو شوند؟
گسترش ابزار و وسایل ارتباطی، تغییرات فرهنگی، سهولت ترددها و بعضی مسائل دیگر در کنار آثار مثبتی که دارند، از سوی مجرمین هم برای اقدامات مجرمانه مورد استفاده قرار می‌گیرند. اغفال و سوءاستفاده جنسی، تعرض، تهیه عکس و فیلم و تهدید و مورد اخاذی قرار گرفتن، بعضاً حاصل ناآگاهی افراد در چگونگی استفاده از این قابلیت‌هاست. پلیس هم تلاش می‌کند تا با اطلاع‌رسانی مناسب و پی‌جویی سریع و جدی پرونده‌ها فرصت تکرار جرم را از مجرمین سلب کند. در مجموع می‌توان گفت عوامل متعددی در وقوع یا نوسان یک جرم دخیل هستند و بنده در بحث پیشگیری از جرائمی ‌که موضوع بحث است، نقش پررنگ‌تری برای میزان آگاهی و هشیاری افراد قائلم.

-    برای جرائمی‌ چون آزارهای کلامی‌ که اثباتش کار راحتی نیست، چطور می‌توان این ادعا را اثبات کرد؟
معمولاً وقتی ادعایی مطرح شود مرجع قضایی و پلیس هم روش‌ها و ابزاری برای بررسی صحت ادعا یا نادرستی آن دارند. در خصوص هر رفتار یا کلامی ‌هم که مصداق فحش یا توهین باشد، چون در قانون به عنوان جرم تعریف شده‌اند، مانند سایر جرائم می‌توان اقدام کرد.

-    خب درست است که قانون وجود دارد، ولی من چگونه می‌توانم بدون شاهد اثبات کنم که فردی مرا مورد آزار کلامی ‌قرار داده است؟
نه، اینطور نیست که حتماً باید شاهد وجود داشته باشد؛ چراکه بستگی به مراحل تحقیق دارد، ولی معمولاً افراد به صرف یک توهین یا فحاشی شکایت نمی‌کنند، ولی از نظر قانون اگر شکایتی در این خصوص مطرح شود، مثل بقیه جرائم وارد یک چرخه رسیدگی تعریف‌شده می‌شود. البته این موارد در حوزه رسیدگی پلیس آگاهی نیست.

-    پس اگر مثلاً در تاکسی یک آقایی، خانمی ‌را مورد مزاحمت قرار داد، آن خانم می‌تواند این مرد را به پلیس تحویل دهد و شکایتی در این خصوص طرح نماید؟
بله، وقتی موضوعی به عنوان جرم تعریف شده و پلیس هم در مقاطع مختلف طرح‌هایی برای برخورد با مزاحمین اجرا می‌کند که نشان از حساسیت نسبت به این موضوع است، بنابراین در موردی که شما مثال زدید نیز برابر قانون می‌توان اقدام کرد.

-    پس با این صحبت‌های شما اگر در خیابان خانمی‌ در این زمینه شکایتی داشته باشد، همکاران شما او را برای تشکیل پرونده و مراجعه به دستگاه قضا راهنمایی می‌کنند؛ کمااینکه عموماً طرح چنین شکایاتی صورت نمی‌گیرد.
ببینید یک طرف، بحث  قانون است و طرف دیگر بحث میزان پای‌بندی و اجرای آن. مثلاً شرایط استاندارد و ایده‌آل در مورد تردد درون‌شهری این است که اولین تاکسی خالی برای شما توقف کند. شما سوار شوید و از وقتی که در تاکسی نشستید تا وقتی شما را به مقصد برساند، کس دیگری را سوار نکند، تاکسی‌مترش را بزند و محاسبه کند که برابر مقررات چقدر باید از شما کرایه دریافت کند؛ این استاندارش است، ولی در صحنه عمل و با توجه به شرایط، این شکل از تردد کمتر مشاهده می‌شود.

در بحث پیگیری جرم هم همین قاعده حاکم است. بعضی از جرائم نیز چون مجازات‌هایشان کم باشد و در جامعه جدی نگرفته نشوند، بارها از سوی افراد تکرار شود بدون آنکه پرونده‌ای تشکیل و مورد رسیدگی قرار گیرد، ولی واقعیت این است که اگر یک جرم برابر روال عادی اعلام و طرح و رسیدگی شود، باید سرانجام آن نیز مشخص گردد.

-    به جز مواردی که زنان در آنها مورد جرم واقع شده و قربانی هستند، درخصوص زنان مجرم آماری وجود دارد که بگوید چند درصد زنان زندانی در جرائمی‌ مثل آدم‌ربایی و  قتل مجرم و... هستند؟
در حال حاضر در قتل حدود 25 درصد قربانیان ما مؤنث هستند، ولی در مورد ارتکاب قتل توسط زنان، این سهم خیلی جزئی است. در آدم‌ربایی انگشت‌شمار و خیلی محدود زنان مجرم داریم. در سرقت مسلحانه هم به همین صورت و نوسانی در این زمینه محسوس نیست. در کل زنان به عنوان مجرمان جرائم جنایی نقش پررنگی ندارند.

-    و نقششان در این سال‌ها افزایش یا کاهش پیدا نکرده است؟
خیر، نقش زنان به طور کل بسیار کم‌رنگ است، به آن شکل نیست که به عنوان موضوع عادی تلقی شود. بیشتر به عنوان یک حادثه است، خلاف قاعده و روال همیشگی؛ مثلاً مادری به خاطر شرایط روحی و روانی خاص، به فرزندش آسیب می‌رساند. اینها جزء موارد انگشت‌شمار است.

-    درخصوص قتل‌های خانوادگی و ناموسی آیا آماری از این  قتل‌ها وجود دارد؟
بین 15 تا 20 درصد قتل‌ها مرتبط با مسائل ناموسی و منکراتی است.

-    چند درصد همسرکشی‌ها توسط زنان صورت می‌گیرد؟
در بین موارد همسرکشی، 73 درصد مربوط به قتل زن توسط شوهر و 27 درصد نیز قتل شوهر توسط زن است.

-    اشاره کردید به اینکه 25 درصد مقتولین مؤنث هستند و در بیشتر آنها نیز متهم از بستگان مقتوله است. جناب سرهنگ در کل چند درصد زنان توسط بستگانشان به قتل می‌رسند؟
بیشتر از 60 درصد مقتولین مؤنث، کسانی هستند که توسط بستگان خود به قتل رسیده‌اند.

-    روند رسیدگی به جرائم زنان متهم در نیروی انتظامی ‌با جرائم مردان متهم چه تفاوتی دارد؟
قانون جدید آیین‌دادرسی یک سری موارد جدیدی را پیش‌بینی و شرایط جدیدی را برای تحقیق از متهمین زن لحاظ نموده است. در حال حاضر هم در جرائم اخلاقی و منکراتی تکلیف روشن است و تحقیق توسط دادگاه صورت می‌گیرد، ولی در بقیه مواردی که زنان به عنوان یک فرد در یک جرم دیگر مثل قتل و یا جرم‌های دیگر نقش دارند، افسر تحقیق پرونده تحقیقات را انجام می‌دهد.

-    بسیار خب، پلیس زن در بررسی پرونده‌های که مشمول جرائم جنسی می‌شوند، چه نقشی دارد؟
به طور کل سیاست پلیس بر این است که با حساسیت و جدیت بیشتری در این پرونده‌ها وارد شده و به آنها رسیدگی کند. باید در این جرائم از قربانیان جرم حمایت و هویت آنها حفظ شود. البته در کنار آن به بحث‌های مشاوره‌ای و قضایی نیز پرداخته شود. از جمله این اقدامات این است که پلیس زن از قربانی تحقیق می‌کند. علاوه بر آن سعی می‌شود تحقیق به‌گونه‌ای باشد که نیازی به مراجعه‌های مکرر بعدی پیش نیاید.

اینها سیاست‌هایی است که پلیس به کار می‌گیرد تا اگر خدای نکرده کسی قربانی جرم‌های اینچنینی شد، بیاید و شکایتش را مطرح کند، چون ما فکر می‌کنیم عدم طرح شکایت فرصتی است برای مجرم و تکرار جرم. از طرفی مراجع محترم قضایی هم در این پرونده‌ها حساسیت خاص داشته و در برخورد مناسب قانونی و تسریع مراحل رسیدگی اهتمام دارند.

-    به اعتقاد سرهنگ مصطفایی کدامیک از پرونده‌های پرونده جنایی سال جاری که در آن زنی مجرم یا قربانی بوده، دردناک‌تر است؟
در یک مورد دختر خانمی ‌اهل یکی از شهرستان‌ها در یکی از دانشگاه‌های تهران قبول شده بود، ولی در مورد ادامه تحصیل این خانم در تهران در خانواده اختلاف نظر وجود داشت و متأسفانه این اصرار دختر و مخالفت پدر به منازعه خانوادگی و قتل آن دختر منتهی شد.

موضوع دیگر قتلی بود که توسط یک خانم صورت گرفت؛ این خانم در یکی از استان‌ها، با فردی ارتباط تلفنی برقرار کرده و این ارتباط تلفنی تداوم داشت و سرانجام وی زندگی و خانواده خود را رها کرد و با آن فرد به شهر دیگری نقل مکان کردند. در همان روزهای اول این خانم متوجه شد فریب بزرگی خورده و همسر و زندگی خود را از دست داده است و آن فرد اصلاً تصمیم ندارد با او ازدواج کند و با تهیه عکس و فیلم و تهدید قصد سوءاستفاده جنسی دارد. خانم یادشده آن فرد را به قتل رساند و خود را به پلیس معرفی کرد؛ خانمی‌که صاحب یک زندگی عادی بود در اثر یک خطای رفتاری و ارتباط نامتعارفی که با یک تماس تلفنی شروع شد به این سرنوشت دچار و تا این مرحله پیش رفت که آن فرد را از بین ببرد و خودش هم به عنوان متهم به قتل زندانی شود و در انتظار اجرای مجازات باشد.

-    در پایان خوشحال می‌شویم توصیه‌های معاون مبارزه با جرائم جنایی پلیس آگاهی نیروی انتظامی‌ کشور برای خانواده‌های ایرانی را بشنویم؟
فکر می‌کنم عموم مردم لازم است توجه بیشتری به مسائل خانواده داشته باشند و هر مسئله‌ای که احساس شود سلامت خانواده را تهدید می‌کند و آن را در معرض آسیب قرار می‌دهد، باید به طریق صحیح حل و فصل شود. مسئله و مشکل ممکن است از ساده‌ترین موارد تا اختلاف‌های عمیق و ریشه‌ای باشد. مسائلی مانند نوع پوشش، اختلاف بر سر رفتن به یک مهمانی، اعتیاد، عادت‌های رفتاری غلط، و غیره.

حل موضوع می‌تواند به صورت گفتگو بین خودشان باشد، می‌تواند از طریق مراجعه به افراد باتجربه و دلسوزی که بین اطرافیان هستند مانند پدر و مادر صورت گیرد، می‌تواند از طریق مشاور و با  رجوع به مراکز مشاوره باشد.

در پایان امیدوارم با رعایت اصول اخلاقی و انسانی، ارج نهادن به حریم و حقوق دیگران و نیز رعایت ارزش‌ها و هنجارها، این تعداد اندک جرائم جنایی هم به صفر کاهش یابد.

انتهای پیام/ 900807

نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۱
انتشار یافته: ۱
سعید
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۵:۰۳ - ۱۳۹۲/۰۷/۱۴
0
1
امیدواریم پلیس و نظام قضایی کشور توجه داشته باشند که آمار ارائه شده در مورد نرخ تجاوز در کشورهای اسلامی (از جمله هشت دهم در صد هزار در ایران و دو دهم در صدهزار در آن کشور نامعلوم اسلامی) به علت استیگمای شدید اجتماعی و عدم گزارش دهی است و این موضوع نباید مسئولین مربوطه را فریب دهد!!
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: