پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۸۴۹۴
تاریخ انتشار: ۱۵ مهر ۱۳۹۲ - ۱۳:۵۲
زینب محمودآبادی
در ایران به علت سخت ‌شدن شرایط ازدواج در کلان‌ شهرهایی مانند تهران، الگوهای جدید روابط پیش از ازدواج ظهور کرده است. شیوع الگوهای جدید روابط بین دختر و پسر تا حدی است که این موضوع به عنوان مسائل اجتماعی وارد تحقیقات اجتماعی شده است.

ارمکی، شریفی ایثاری و طالبی در سال 1391 مقاله علمی پژوهشی با عنوان «هم‌خانگی؛ پیدایش شکل‌های جدید خانواده در ایران» را در مجله جامعه‌پژوهی فرهنگی منتشر کرده‌اند. همین تیم تحقیقاتی در سال 1390 مقاله‌ دیگری نیز با عنوان «سنخ‌شناسی الگوهای روابط جنسی پیش از ازدواج در ایران» در همین مجله منتشر کرده‌اند. روابط هم‌خانگی معمولاً حاوی روابط عاشقانه بوده و در صورت کمرنگ شدن عشق در این نوع روابط، به راحتی به جدایی می‌انجامند.

مهشید صفایی، در سال 1390، مقاله‌ای با عنوان «جوانان و عشق؛ تأثیر زمینه اجتماعی در مفهوم‌پردازی رابطه عاشقانه» را در مجله مطالعات اجتماعی و روان‌شناختی زنان، منتشر کرده است. این تحقیقات نشان می‌دهد، هم‌خانگی در کلان‌‌شهرهای ایران نظیر تهران نیز برای خود جایی باز کرده است. در واقع «هم‌خانگی Cohabitation»، یکی از صور مختلف روابط پیش از ازدواج در ایران محسوب می‌شود.

امروزه در ایران با گونه‌های متفاوتی از روابط جنسی پیش از ازدواج مواجهیم که خاستگاه‌های متفاوتی دارند. ارمکی و تیم تحقیقش با تحلیل مصاحبه‌هایی که با جوانان تهرانی داشته‌اند، سبک رابطه بین دو جنس قبل از ازدواج را در تهران بدین‌گونه سنخ‌شناسی کرده‌اند؛ 1- روابط آزاد (الگوهای روسپی‌گری)، 2- روابط مبتنی بر صیغه، 3- روابط دوست دختر – دوست پسر، 4-روابط هم‌خانگی، 5- روابط ضد عاشقانه (الگوهای فریب) و  – روابط مبتنی بر عشق سیال.

هر کدام از این دسته روابط، تببین‌های خاص خود را دارند. در این‌جا از میان این 6 طبقه‌بندی، به توصیف و تبیین روابط مرتبط با هم‌خانگی می‌پردازیم (ارمکی، 1390).

امروزه، افراد مختلف با فشارهای ناشی از «بلوغ جنسی»، از یک سو و «افزایش سن ازدواج»، از سوی دیگر، و شکاف رو به گسترش میان این دو به گونه‌های متفاوتی برخورد می‌کنند. چنان‌چه متوسط سن بلوغ جنسی را حدود 15 سال در نظر بگیریم، متوسط سن ازدواج در کلان‌شهرهای ایران حدوداً 25 سال است. در این میان حدود 10 سال تأخیر در ارضای نیاز جنسی افراد وجود دارد. از طرفی دیگر شکل‌گیری نگرش‌های آنومیک و پیدایش ارزش‌های جدید، یکی از تبعات این گسست فزآینده است. تغییرات نظام ارزشی و تغییر ساختار اقتصادی ایران، به تدریج، زمینه را برای بروز الگوهای نوینی از رفتارهای جنسی در میان بخشی از جوانان ایرانی فراهم کرده است؛ شکل‌گیری ارزش‌های نوین و پیدایش الگوهای جدیدی از رفتار به مثابه پاسخ‌هایی به نیازهای دورنی ارضا نشده آنان عمل می‌کنند.

برخی افراد برای پر کردن این خلأ به روابط مقطعی و عاشقانه روی می‌آورند، اما روابط عاشقانه در الگوهای پیشرفته، خود، به روابط «هم‌خانگی»، منجر می‌شود. این الگوی جدید همه ویژگی‌های الگوی رابطه دوستی عاطفی را دارد، با این تفاوت که این افراد با یکدیگر زندگی «زیر یک سقف» را نیز تجربه می‌کنند و زندگی اقتصادی مشترکی دارند.

روابط هم‌خانگی رقیب جدی نهاد ازدواج است و خود را در قامت «ازدواج غیررسمی»، باز می‌نمایاند. الگویی از رابطه که بسیاری از تعهدات و شرایط ازدواج را دارد، اما از قوانین، سنت‌ها و محدودیت‌های آن گریزان است. در تمام موارد هم‌خانگی در تحقیق آزادارمکی و همکارانش‌، دو شریک افرادی شاغل و با تحصیلات دانشگاهی و تفکراتی روشن‌فکرانه‌اند که معمولاً، به بهانه تجربه زندگی مجردی و مستقل، از خانه پدری بیرون آمده‌ و بدون آنکه والدین را از ماجرا با خبر کنند به زندگی مشترک با یکدیگر روی آورده‌اند.

احساس استقلال و رهایی از بند سنت‌های جامعه، از مهم‌ترین علل شکل‌گیری این روابط است. احساسی که در بسیاری از موارد به بهای شکنندگی شدید این روابط تمام می‌شود، اما این روابط مشکلات خاص خود را دارد. غیرقانونی بودن این رابطه و در معرض عموم بودن آن و شناخته شدن دو طرف با یکدیگر و احتمال برچسب خوردن‌های اجتماعی، عواملی است که آن را بسیار آسیب‌پذیر کرده است. از طرفی، احساس طرد اجتماعی و همچنین ناپایداری ذاتی این روابط، احساس رضایت در آن را با احساس تنش جابه‌جا می‌کند و سوژه را دائماً در دوگانه معکوس «آزادی» و «امینت» قرار می‌دهد؛ آزادی‌ای که به بهای از دست رفتن امنیت تمام می‌شود. (ارمکی و دیگران، 1391)

اما عواقب این روابط برای دختران در ایران، سنگین‌تر است؛ چراکه انگ اجتماعی که آنان را نشانه می‌گیرد، بسیار سنگین‌تر بوده و با توجه به فرهنگ ایرانی، خانواده پسر راحت‌تر از خانواده دختر با این موضوع کنار می‌آیند، و در اکثر موارد خانواده دختر، به طرد همیشگی او اقدام می‌کنند و این روابط به از دست دادن روابط خانوادگی منجر می‌شود. برخی استدلال می‌کنند که بهای این رابطه برای دو جنس یکی است؛ چر که هر دو یک عمل را انجام داده‌اند، اما شما ترازویی را در نظر بگیرید که روی یک سطح شیب‌دار تعبیه شده است، و در هر دو قسمت ترازو، دو وزنه هم وزن را قرار دهید، آیا ترازو در تعادل قرار می‌گیرد؟

پیدایش هم‌خانگی و تحولات آن در نقاط متعدد جهان
در چند دهه اخیر، نهاد «خانواده» در جهان تحولات گسترده‌ای داشته است؛ تحولاتی که ریشه‌های آن را باید در «انقلاب جنسی» (Sexual revolution) اواخر دهه 1960 در کشورهای اروپایی و آمریکایی جست‌و‌جو کرد. این انقلاب با اسطوره‌زدایی از رابطه جنسی، آن را به امری عادی و معمولی تبدیل کرد که به راحتی در «قبل از ازدواج» دست‌یافتنی است.

در این دوره، ارضای «نیاز جنسی» از اتکا به «ازدواج» جدا شد، اما گسترش روابط جنسی پیش از ازدواج زمینه را برای تغییرات تعیین‌کننده بعدی مهیا کرد و این موضوع، نه تنها به تدریج سن ازدواج را افزایش داد که زمینه‌های اجتماعی لازم را برای پیدایش الگوهایی چون هم‌خانگی فراهم نمود.

در اوایل انقلاب جنسی، هر چند به تدریج سن ازدواج در اروپا و آمریکا افزایش یافته بود، با این حال، بسیاری از افراد همچنان ازدواج می‌کردند، منتها با اندکی تأخیر، اما این همه راه نبود و انقلاب جنسی، با گسترش الگوهای هم‌خانگی، ضربه‌های سخت‌تری را این بار نه صرفاً به اسطوره روابط جنسی، بلکه به خود ازدواج وارد کرد.

پیدایش الگوهایی از رابطه با جنس مخالف که آن را از سطح مناسبات جنسی پیش از ازدواج نه تنها به سطح عاطفی، بلکه به «زندگی مشترک بدون ازدواج»، میان آنها ارتقا داد، الگویی از رابطه است که روز به روز بر طرف‌داران آن افزوده می‌شود.

در حالی که در دهه 1960، در همه کشورها، هم‌خانگی امری بسیار نادر و کمیاب بود، امروزه در سراسر اروپا و آمریکا، به‌خصوص در میان نسل‌های جوان‌تر، به طور چشم‌گیری در حال پذیرش و افزایش است. به طور مثال در آمریکا، در دهه 1970، نزدیک به 400 هزار زوج در قالب الگوهای هم‌خانگی زندگی می‌کردند، این در حالی است که بر طبق آمارهای سال 2010، بیش از 7 میلیون زوج ( 14 میلیون نفر) در آمریکا در قالب هم‌خانگی با یکدیگر زندگی می‌کنند.

همچنین نتایج تحقیقات نشان می‌دهد بیش از نیمی از زنانی که در آمریکا ازدواج کرده‌اند، پیش از آن، رابطه هم‌خانگی را با همسر فعلی خود تجربه کرده بودند. با گسترش هم‌خانگی، «تعداد ازدواج‌ها»، نیز کاهش چشم‌گیری یافت؛ چراکه هم‌خانگی به شکل رقیبی جدی، در مقابل ازدواج قد علم کرده بود (ارمکی و دیگران، 1391)

می‌توان گفت امروزه، در بسیاری از کشورها، ازدواج در حال تضعیف و هم‌خانگی در حال تقویت شدن است. به طور مثال، شاخص‌ها در کانادا کاهش شدید میزان ازدواج در چند دهه اخیر را نشان می‌دهند. در این کشور، میزان ازدواج زنان تا 50 سالگی، از بالای 95 درصد در سال 1965 به کمتر از 60 درصد در سال 2003 رسیده است. در مقابل، میزان هم‌خانگی در کانادا، رشدی 300 درصدی را نشان می‌دهد و از 15 درصد در اواخر دهه 1960 به نزدیک 50 درصد در سال 2000 رسیده است.

این تغییرات، به آمریکای شمالی و اقیانوسیه محدود نمانده و اروپا نیز روندهای مشابهی از آن را تجربه کرده است. هر چند هم‌خانگی در اروپا پدیده جدیدی نیست و قبل از انقلاب جنسی دهه 1960 نیز به علل گوناگون در برخی جوامع اروپایی یافت می‌شد، در آن زمان، عملی غیرقانونی، مشمول مجازات، و البته نادر بود(ارمکی و دیگران، 1391).

در این میان، سونامی هم‌خانگی و تغییرات الگوی خانواده، هر چند دیر، ولی به آسیا هم رسیده است. فرآیند جهانی‌شدن، گسترش سرمایه‌داری و اشاعه فرهنگی ارزش‌های مناطق دیگر، هم‌خانگی را به آسیا نیز کشاند. برای مثال آمارها نشان می‌دهند که هم‌خانگی در ژاپن در سال‌های اخیر افزایش یافته است. اما در ژاپن، هم‌خانگی‌ها معمولاً کوتاه‌مدت و مقدمه‌ای برای ازدواج است. تحقیقات نشان می‌دهد که با افزایش روابط جنسی پیش از ازدواج، در سال‌های اخیر، به تدریج شاخه‌هایی از هم‌خانگی در ایران نیز، شکل گرفته است.

تاریخچه روابط هم‌خانگی
در دوره‌های اولیه پیدایش هم‌خانگی غالباً افراد فقیر، که توانایی ازدواج نداشتند، وارد این‌گونه روابط می‌شدند و مشکلات اقتصادی یکی از مهم‌ترین علل شکل‌گیری آن بود. عده‌ای دیگر نیز به سبب مشکلات بعد از جدایی یا مرگ شریک زندگی خود وارد این روابط می‌شدند.

بعد از جنگ جهانی دوم، در آلمان، زنان میان‌سال بعد از طلاق یا مرگ شریک زندگی خود، غالباً، هم‌خانگی را به ازدواج مجدد ترجیح می‌دادند، چون نمی‌خواستند حقوق دوران بیوگی آنها، که دولت پرداخت می‌کرد، قطع شود. امروزه در یازده کشور اروپایی از هم‌خانگی، به مثابه یک رابطه قانونی حمایت می‌شود. می‌توان گفت گسترش هم‌خانگی در کشورهای غربی، به مثابه شکل جدیدی از خانواده، مهم‌ترین تغییر در الگوهای خانواده در 50 سال اخیر بوده است. امروزه، در غرب، معمولاً از دو نوع عمده هم‌خانگی یاد می‌شود: «هم‌خانگی پیش از ازدواج» و «هم‌خانگی بدون ازدواج». در الگوی اول، هم‌خانگی بیشتر مرحله‌ای مقدماتی و آزمایشی است برای رسیدن به ازدواجی بهتر. اما در الگوی دوم، هم‌خانگی اساساً ازدواج را به حاشیه رانده است. هم‌خانگی پیش از ادواج به تأخیر ازدواج‌ها انجامید و هم‌خانگی بدون ازدواج به انکار ازدواج ختم شد( ارمکی و دیگران، 1391).

در تبیین جامعه‌شناختی چرایی پیدایش روابط هم‌خانگی، می‌توان به عواملی نظیر تغییرات اقتصادی؛ ورود سرمایه‌داری و پیدایش ناامنی شغلی، تغییرات فرهنگی؛ لیبرالیسم اخلاقی و بازاندیشی سنت، ورود عناصر نوسازی و تغییرات در ساخت خانواده اشاره کرد. در ادامه هر عامل را به اختصار شرح می‌دهیم.

تغییرات اقتصادی؛ ورود سرمایه‌داری و پیدایش ناامنی شغلی
امروزه در دنیای جدید، کمتر کسی می‌تواند از آینده شغلی خود با قطعیت سخن بگوید. از روست که، به تعبیر گیدنز، تجدد با نبود قطعیت پیوند یافته است. در گذشته، اقتصاد دولتی(با همه نواقصش)، به سبب غیرقانونی بودن، امنیت روانی می‌آورد؛ این نظام شاید پیشرفت چندانی نمی‌کرد، اما شکست فردی را هم به ارمغان نمی‌آورد. امروزه، اقتصاد رقابتی در سرمایه‌داری هر چند منجر به پیشرفت رفاهی بشر شد، اما آرامش او را هم درنوردید. در این میان، ایران با اجرای فرآیند خصوصی‌سازی نظام اقتصادی تلاش می‌کند زمینه‌های بیشتر و کارآمدتری را برای ادغام نظام اقتصادی خود با سرمایه‌داری جهانی فراهم نماید. این تغیرات اقتصادی، به تدریج، تغییرات اجتماعی متعددی در زیر لایه‌های پنهان شهری پدید آورده و می‌آورد. ظهور نیروی کار نامطمئن نه ‌تنها هزینه‌های شغلی که هزینه‌های روانی و اجتماعی متعددی را به همراه دارد ( ارمکی و دیگران، 1390).

تغییرات فرهنگی؛ لیبرالیسم اخلاقی و بازاندیشی سنت
انعطاف در برابر ارزش‌های اخلاقی متنوع، نفی قواعد یگانه و تحول‌ناپذیر، و در نتیجه شکل‌گیری رفتارهای جدید جنسی از پیامدهای لیبرالیسم اخلاقی در جامعه است که با گسترش جهانی شدن و ورود سرمایه‌داری به ایران، در حال رشد و افزایش است.

لیبرالیسم اخلاقی، با ترجیح دادن کیفیت زندگی به کمیت آن، لذت در یک رابطه را بر طولانی بودن آن ترجیح داده و به تدریج و از همین طریق، رابطه‌های کوتاه‌مدت از مناسبات بلندمدت پیشی گرفتند. از طرفی، سوژه‌های حاضر در روابط هم‌خانگی، رفتار خود را بسیار متفاوت با الگوهای «نابهنجار» روابط پیش از ازدواج، مانند گونه‌های روسپی‌گری، می‌دانند و برای روابطشان احترام قائل هستند و نه تنها رفتار خود را بهنجار، که اخلاقی نیز می‌دانند؛ چراکه هم به شریک خویش متعهدند و هم به او عشق می‌وزند؛ تعهد و عشقی که الزام‌های قانونی در آن دخیل نیست. اما از طرفی، فردگرایی نیز یکی از محصولات لیبرالیسم اخلاقی است. لیبرالیسم، زمینه را برای فردگرایی اخلاقی فرد فراهم می‌کند؛ فردگرایی‌ای که بر منفعت‌طلبی فرد استوار است. در این رویکرد، فرد حقوق خود را بر همه‌چیز مقدم می‌داند و بر استقلال فردی و آزادی شخصی تأکید دارد. یکی از شاخصه‌های احساس آزادی، بازبودن درهای خروج از ر ابطه در هر لحظه است؛ شاخصی که هرچند ناپایدار بودن رابطه را تشدید می‌کند، احساس آزادی بالایی برای فرد در مدیریت رابطه به ارمغان می‌آورد(ارمکی و دیگران، 1390).

برای مثال بیشتر افراد دارای سبک رابطه هم‌خانگی، در تحقیق ارمکی، در فرآیند بازاندیشی ارزش‌ها و سنت‌های اجتماعی، الگوهای هنجار را رد کرده و به شیوه‌های جدیدی از اندیشه و رفتار روی آورده بودند. جهانی شدن سبک‌های متفاوتی از زندگی را به همراه دارد. فرآیند بازاندیشی و شکل‌گیری ارزش‌های جدید در این افراد آن‌قدر عمیق و درونی شده بود که بسیاری از آنها اندیشه‌ها و رفتارهای خود را اموری طبیعی، عادی و پیش‌پا افتاده قلمداد می‌کردند.

ورود عناصر نوسازی و گم‌نامی شهری
«عناصر نوسازی»، عناصر واسطه‌ای برای ایجاد تغییرات ارزشی و رفتاری در جامعه است. فضای مفهومی عناصر نوسازی بسیار گسترده است و انواع گوناگونی از مفاهیم را در برمی‌گیرد. از قبیل ورود رسانه‌های جهانی مانند ماهواره و اینترنت؛ افزایش امکانات ارتباطات شخصی و پنهان مانند تلفن همراه، چت، اس‌ام‌اس؛ افزایش دانشگاه‌ها و گسترش آموزشی مدرن؛ و شهرنشینی و پیدایش فرصت گمنامی.

در این میان، نقش و تأثیر وسایل ارتباط جمعی، در مقیاس جهانی، در پیدایش تغییرات اجتماعی از همه بیشتر است. ماهواره، با تنوع و تعدد شبکه‌هایش فرد را در دهکده جهانی با فرهنگ واحدی کنترل می‌کند و آموزش پنهان می‌دهد؛ آموزشی که نتیجه آن تغییر سبک زندگی در جهت یکسان‌سازی فرهنگی مطابق با ارزش‌های سرمایه‌داری است.

از طرفی، رواج «کلان‌شهرنشینی» و زوال مفهوم «محله» از عوامل دیگر تسهیل این روابط بوده‌اند؛ عواملی که، با کاهش کنترل‌های غیررسمی بر فرد و افزایش فرصت گمنامی او در میان حجم انبوه جمعیت شهری، زمینه تداوم انواع روابط نامتعارف را برای وی فراهم کرده است؛ روابطی که امروزه شیوع آن در شهرهای کوچک و روستاهای ایران، به علت کنترل غیررسمی بالا، بسیار بعید به نظر می‌رسد، اما در این وضعیت جدید، فرد در برابر رفتارهای نامتعارف خود با واکنش همسایگان روبرو نمی‌شود؛ چراکه اساساً بسیاری از اطرافیان و همسایگان او نمی‌دانند که او رابطه خلاف عرف دارد.

از طرفی، در کلان‌شهرهای جدید، بی‌تفاوتی اجتماعی افزایش می‌یابد و حتی پس از سال‌ها هم‌جواری، دو همسایه یکدیگر را نمی‌شناسند و این نکته به ظاهر ساده، با ایجاد فضای گمنامی، یکی از بهترین فرصت‌ها را برای شکل‌گیری و بروز هم‌خانگی در کلان شهرها فراهم کرده است(ارمکی و دیگران، 1391).

تغییرات خانواده
بالا رفتن سن ازدواج در سال‌های اخیر و در پی آن افزایش طلاق در خانواده‌های ایرانی، ریسک ازدواج در ایران را به شدت بالا برده است. جامعه‌ای با ساختار سنتی که در تبلیغاتش خود را از طلاق بیزار می‌داند، اما در سطح توده‌ها شاهد طلاق روزافزون جوانانش است. این تعارض بین واقعیت‌ها و ارزش‌ها، فشار روزافزونی به افراد وارد می‌کند.

از طرفی، شکاف نسلی میان والدین و فرزندان، ناشی از تغییرات ارزشی روی داده در سال‌های اخیر، سبب شده است که کنترل خانواده‌ها بر ذهنیت و رفتار فرزندان مشکل شود. امروزه، تفاوت در نگرش به نحوه رابطه با جنس مخالف به یکی از اصلی‌ترین کانون‌های مناقشه بین نسلی در خانواده‌های شهری بدل شده است(ارمکی و دیگران، ، 1391،1390).

پیدایش روابط مقطعی
اضطراب ازدواج در کنار علاقه به ایجاد ارتباط با جنس مخالف به دلیل نیازهای عاطفی، می‌تواند زمینه‌ساز ورود دختران به روابط مقطعی شود. پسران به ایجاد این نوع از رابطه متفاوت با دختران بیشتر تمایل نشان می‌دهند، زیرا دختران امکان کمتری برای روی آوردن به روابط زودگذر دارند. ضرورت ازدواج و محدودیت سنی برای آنها و اینکه هرچه قدر از مرز سن ازدواج بگذرند، چه به لحاظ کمی و چه به لحاظ کیفی، با توجه به اینکه تا چه حد از سرمایه‌های مؤثر در ازدواج همچون سرمایه‌های اجتماعی، فرهنگی برخوردار باشند، سبب می‌شود فرصت‌های ازدواج را از دست بدهند.

از سوی دیگر، خطر بالایی که باید در روابط موقت متحمل شوند، روابطی که موجبات انگ‌های اجتماعی در پی دارد، آنان را از برقراری این روابط نامطمئن به هراس وامی‌دارد. با وجود این، انگیزه ازدواج گاهی برخی از آنان را به سمت این روابط می‌کشاند (صفایی، 1390).

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری
تحلیل مصاحبه‌های عمیقی که تیم تحقیقاتی ارمکی با جوانانی که با سبک رابطه هم‌خانگی در تهران زندگی می‌کردند، نشان می‌دهد که در بروز و شکل‌گیری الگوهای جدید روابط جنسی پیش از ازدواج نظیر الگوی هم‌خانگی، موارد متعددی دخیل است.

با توجه به شناخت عوامل مؤثر در شکل‌گیری روابط هم‌خانگی، می‌توان عواملی نظیر جهانی‌شدن با ابعاد تغییرات اقتصادی، تغییرات فرهنگی، ورود عناصر نوسازی و تغییرات خانواده را مؤثر دانست. جهانی‌شدن، یا کوچک‌سازی جهان و ایجاد دهکده جهانی، تحولات مناطق گوناگون جهان را به سرعت به سایر نقاط منتقل کرده است. تحولی که زمانی در دهه 1960 از اروپا و آمریکای شمالی شروع شده بود، در فرآیند گسترش تاریخی‌اش، امروزه، به آمریکای جنوبی و حتی آسیا نیز رسیده است؛ تحولاتی که ایران نیز از پیامدهای آن در امان نمانده است.

فرآیند جهانی‌شدن در ابعاد گوناگون اقتصادی، فرهنگی، و تکنولوژیکی خود به تدریج و در طول سالیان اخیر زمینه‌های بروز انواع تغییرات اجتماعی را در حوزه خانواده در جامعه ایرانی ایجاد کرده است؛ تغییراتی چون افزایش سن ازدواج، افزایش طلاق، شکاف نسلی و همچنین افزایش ورود دختران به عرصه‌های دانشگاهی و محیط کار و سپس تسهیل روابط دختر و پسر.

نتیجه این تحولات و فرآیندهای جامعه‌پذیری جهانی سبب شده است که روابط جنسی پیش از ازدواج در ایران گسترش یابد؛ روابطی که به تدریج با افزایش یافتن، متکثر و متنوع نیز شده‌اند. تنوعی از تغییرات که هم‌خانگی نیز یکی از محصولات آن بوده است.

منابع
1.    آزاد ارمکی، تقی؛ شریفی ساعی، محمدحسین؛ ایثاری، مریم؛ طالبی، سحر؛ ( 1391)«هم‌خانگی؛ پیدایش شکل‌های جدید خانواده در تهران»، جامعه‌پژوهی فرهنگی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال سوم، شماره اول، بهار و تابستان 1391، صص 43- 77.
2.    آزاد ارمکی، تقی؛ شریفی ساعی، محمدحسین؛ ایثاری، مریم؛ طالبی، سحر(1390)؛ « سنخ‌شناسی الگوهای روابط جنسی پیش از ازدواج در ایران»، جامعه‌پژوهی فرهنگی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال دوم، شماره دوم، پاییز و زمستان 1390، صص 34-1.
3.    صفایی، مهشید (1390)، « جوانان و عشق؛ تأثیر زمینه‌های اجتماعی در مفهوم‌پردازی رابطه عاشقانه»، مجله اجتماعی روانشناختی زنان، سال 9، شماره 2، پاییز 1390، صص 81-104.

* دانشجوی دکتری بررسی مسائل اجتماعی ایران
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار