پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۹۶۴۷
تاریخ انتشار: ۱۴ دی ۱۳۹۲ - ۱۱:۰۸
به بهانه 14 دی سالروز نشست اندیشه‌های راهبردی؛
بسیاری به ما اين ايراد را مي‌گيرند که اصلاً شکل‌گيري پارادايم به اين شکلي که شما در حال دنبال کردن آن هستيد، نيست. ایتدا بايد روش‌ علمي مشخص شود و بعد از آن پارادايم؛ در حالي‌که ما داريم معکوس کار مي‌کنيم؛ اول مي‌خواهيم پارادايم را مشخص کنيم و بعد روش را.
دکتر حسین بستان

عضو هيئت علمي پژوهشگاه حوزه و دانشگاه قم در رابطه با مبانی تولید نظریه در حوزه زنان و خانواده با توجه به رویکردهای بومی- اسلامی تصریح کرد: براي آن که در حوزه زنان و به طور وسيع‌تر در تمام حوزه‌ها، نظريه توليد شود؛ بايد نگاه پارادايمي وجود داشته باشد و در درون آن پاراديم جايگاه نظريه، روش توليد نظريه، آزمون نظريه و مسائل مختلفي که به عنوان مباني نظريه‌سازي است، اثبات شده و هنگامي‌که مباني پارادايمي شکل گرفته و بين بخش‌هايي از صاحب‌نظران رشته مورد نظر مورد توافق قرار گرفت؛ مي‌توان اميدوار بود نظريه‌پردازي شکل گيرد و از نقطه درستي شروع شود.

دکتر حسين بستان در گفتگو با خبرنگار مهرخانه، با بیان این مطلب افزود: مباني کلي‌اي وجود دارند که جنبه متاتئوريک داشته و اين مباني را مي‌توان در چند محور تقسيم‌بندي کرد؛ مباني معرفت‌شناختي، هستي‌شناختي، روش‌شناختي و ارزش‌شناختي. اين چهار محور را بايد به عنوان محور‌هاي اصلي قلمداد کرده و براي رسيدن به پارادايم مورد نظر اين مباني را مشخص و شفاف سازیم.

وی در ادامه به بیان مثالی در این زمینه پرداخت و گفت: به عنوان مثال اگر مي‌خواهيم در حوزه مسائل زنان و خانواده نظريه داشته باشيم، اول بايد تکليف اين مسئله را مشخص کنيم که آيا زن و مرد تفاوت دارند يا خير و ما چه تلقي‌اي از تفاوت داريم؟؛ آيا تفاوت‌ها امري تکويني است يا منشأ اجتماعي و فرهنگي دارد؟، آيا تفاوت‌ها طبيعي است و يا جامعه به خاطر الگوي‌هاي تربيتي مختلف که براي پسر و دختر به کار مي برد، تفاوت‌ها را ايجاد کرده است؟، اینها مسائلی است که در سطح هستي‌شناسي مطرح می‌شود.

يکي از نقاط مبهمي که در بحث پارادايم وجود دارد، نسبت میان دين و تجربه است
عضو هيئت علمي پژوهشگاه حوزه و دانشگاه قم، با بیان اینکه چنين بحث‌هايي بر خود نظريه مقدم هستند، گفت: وقتي اين بحث‌ها را تعيين و اتخاذ مبنا کرديم؛ بستري فراهم خواهد شد که در درون آن، نظريه‌ها امکان بروز پيدا مي کنند؛ نظريه‌هايي که متقن باشند و تناقض در آنها نباشد.

وی همچنین در رابطه با نسبت میان دین و تجربه در پارادایم اسلام‌گرایانه در حوزه زنان اظهار داشت: يکي از نقاط مبهمي که در بحث پارادايم وجود دارد، نسبت میان دين و تجربه و علم ديني است؛ اين‌که علم و دين چگونه بايد با يکديگر تعامل داشته باشند تا يک نظريه شکل گیرد؟؛ اين مسئله، مسئله‌ايست که هنوز مورد توافق صاحب‌نظران قرار نگرفته و ما نمی‌توانیم بگوييم حرف اسلام‌گرایان در اين زمينه اين است. درحالی‌که این مسئله، مسئله مهمي در پارادايم است.

ما داريم معکوس کار مي‌کنيم
بستان افزود: بسیاری به ما اين ايراد را مي‌گيرند که اصلاً شکل‌گيري پارادايم به اين شکلي که شما در حال دنبال کردن آن هستيد، نيست. ایتدا بايد روش‌ علمي مشخص شود و بعد از آن پارادايم؛ در حالي‌که ما داريم معکوس کار مي‌کنيم؛ اول مي‌خواهيم پارادايم را مشخص کنيم و بعد روش را. مشکل ما اين است که روش هنوز مشخص نشده است. کساني که مي‌خواهند نگاه اسلام‌گرايانه داشته باشند، هنوز به اين ناسازگاري پاسخ نداده‌اند.

چرا در حوزه زنان به راهبرد نمی‌رسیم؟
مديرگروه جامعه‌شناسي پژوهشگاه حوزه و دانشگاه قم همچنین در شرح و توضیح این مسئله که چرا در حوزه زنان به راهبرد نمی‌رسیم و آیا نظریه‌پرداز خود باید راهبرد ارائه بدهد یا خیر؟، عنوان کرد: راهبرد‌هاي ما دچار مشکل است؛ به خاطر آن‌که نظريه ما مشکل دارد و نظريه از آن جهت مشکل دارد که پارادايم شکل نگرفته است. يک عنصر مهم راهبرد، نظريه است.

یکی از پایه‌های اساسی راهبرد، نظريه قوي و قابل دفاع است
وی با بیان اینکه راهبرد چند پايه دارد، افزود: یکی از پایه‌های اساسی راهبرد، نظريه قوي و قابل دفاع است. اين نظريه بايد با چند عامل ديگر ترکيب شود تا يک راهبرد مورد اعتماد ارائه گردد. همچنین در کنار نظريه بايد وضعيت و واقعيت بيروني و ارزش‌ها تبيين شوند؛ اینها سه عنصر محوري ارائه راهبردند؛ ابتدا نظريه يک واقعيت بيروني را علت‌شناسي مي‌کند، سپس خود واقعيت بيروني است که راهبرد ناظر به آن ارائه می‌گردد؛ چراکه راهبرد منوط به مسئله کلي نيست. مثلاً ما مي‌خواهيم درباره خانواده امروز ايران راهبرد بدهيم؛ پس بايد اين واقعيت مشخص و شناخت روشن و آمار‌هاي دقيقي در دست باشد.

(در همین زمینه: زن و خانواده؛ چشم انتظار راهبردی سازنده)


بستان در انتها تصریح کرد: ارزش‌ها به عنوان عنصر سوم در ارائه راهبرد، مؤثر هستند؛ البته پوزيتويست‌ها به اين محور قائل نيستند در حالي که انتقادي‌ها قائل هستند. ما در تبيين واقعيت‌ها کاري به ارزش‌ها نداريم، اما اين جا مسئله فرق دارد؛ در ارائه راهبرد ارزش‌ها مهم هستند.

(در همین زمینه: نشست راهبردی؛ چشم اندازی برای آینده)

انتهای پیام/ 901201
مطالب مرتبط :
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: