پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۹۶۷۸
تاریخ انتشار: ۱۶ دی ۱۳۹۲ - ۰۹:۵۳
به بهانه 14 دی سالروز نشست اندیشه‌های راهبردی زن و خانواده؛
البته برای شناسایی و تشویق نظریه پس از تولید آن، کرسی‌های نظریه‌پردازی تأسیس شده است، اما مشکل این است که از مرحله طرح ایده و یافتن مسئله تا حل مسئله که راهی طولانی و نیازمند یک فضای تضارب افکار است، فاقد یک نظام حمایتی روشن است؛ گرچه اقدامات زیادی هم در اینجا صورت گرفته است.
دکتر محمود حکمت‌نیا

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به خلأهای موجود در راستای نظریه‌پردازی بومی- اسلامی ‌در حوزه حقوق زن و خانواده تصریح کرد: نظریه‌پردازی یک امر شخصی که در ذهن محقق اتفاق بیافتد نیست، بلکه یک جریان رفت و آمد علم میان محقق، جامعه علمی ‌و مرزهای دانش است.

محمود حکمت‌نیا در گفتگو با خبرنگار مهرخانه، با بیان این مطلب افزود: جامعه علمی ‌ما دغدغه‌ها و نگرانی‌های فراوانی دارد، اما اینها به علم تبدیل نمی‌شود؛ چراکه یکی از ایرادهایی که بر جامعه علمی ‌ما وارد است، این است که بیشتر موضوع‌محور است؛ در حالی‌که دانش، مسئله‌محور است.

اولین اقدام برای نظریه‌پردازی در هر حوزه‌ای از جمله حوزه زن و خانواده، یافتن مسائل بنیادی و اساسی آن است
وی افزود: مسئله به این معناست که مرز دانش در حوزه پاسخ به یک رفتار یا کاربرد، روشن نبوده و پاسخ دقیقی برای آن در دانشِ موجود در دسترس نیست. اینجاست که محقق وارد عمل می‌شود و با تبدیل دغدغه مورد نظر به مسئله علمی ‌با توجه به ساختار دانش راه‌حلی را ارائه می‌دهد. بنابراین اولین اقدام برای نظریه‌پردازی در هر حوزه‌ای از جمله حوزه زن و خانواده، یافتن مسائل بنیادی و اساسی آن است.

جامعه علمی‌ ما به لحاظ روش حل مسئله، دارای خلأ اساسی است
این استاد دانشگاه با اشاره به معضل دیگر جامعه علمی ایران، گفت: معضل دیگر این است که جامعه علمی‌ ما به لحاظ روش حل مسئله، دارای خلأ اساسی است. امروزه می‌دانیم نظام‌ها، مکاتب و نظریه‌های علمی، ‌همگی مبتنی بر روش و بر پایه مبانی معرفتی صورت می‌گیرد.

مباحث معرفتی ما متناسب با منابع و ساختار معرفتی بومی، شکل نگرفته است
حکمت‌نیا رو‌ ‌شناسی را واسطه میان معرف‌ ‌شناسی و روش انجام تحقیق توسط محقق دانست و تأکید کرد: ما در حوزه روش‌شناسی مشکلات جدی داریم و ریشه آن هم این است که مباحث معرفتی ما متناسب با منابع و ساختار معرفتی بومی، شکل نگرفته است.

عدم وجود فضای تضارب آرا در محیط‌های علمی؛ مانع سوم نظریه‌پردازی
عضو هیئت علمی ‌پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی‌، مانع سوم نظریه‌پردازی را عدم وجود فضای تضارب آرا در محیط‌های علمی ‌دانست و گفت: نظریه‌پردازی کاری نیست که بتوان برای آن از جامعه علمی‌ کنار کشید، در کتابخانه نشست و یک‌باره تولیدی را ارائه و به عنوان نظریه معرفی کرد. نظریه‌پردازی در یک فضای تضارب آرا و افکار صورت می‌گیرد.

وی تأکید کرد: باید ایده‌ها مطرح شود، محقق مشغول کار گردد، مرحله به مرحله به جامعه علمی ‌عرضه شود، نقد شود، اصلاح شود تا در نهایت کار پیش‌رونده‌ای صورت گیرد. نتیجه این کار این است که اولاً ابعاد مختلف یک نظریه روشن می‌شود و ثانیاً مورد قبول جامعه علمی نیز واقع می‌گردد.

یک نظام حمایتی معین و مشخص از روند تولید نظریه‌ها وجود ندارد
این استاد دانشگاه نبود ساختار حمایتی مشخص برای حمایت از نظریه‌پردازی را نیز یکی از مشکلات موجود توصیف کرد و افزود: این هم بحث مهمی‌ است که یک نظام حمایتی معین و مشخص از روند تولید نظریه‌ها وجود ندارد وروشن نیست که با چه ساختاری، از چه کسی، از چه بحثی و به چه مدت و چگونه باید حمایت گردد.

حکمت‌نیا خاطرنشان کرد: البته برای شناسایی و تشویق نظریه پس از تولید آن، کرسی‌های نظریه‌پردازی تأسیس شده است، اما مشکل این است که از مرحله طرح ایده و یافتن مسئله تا حل مسئله که راهی طولانی و نیازمند یک فضای تضارب افکار است، فاقد یک نظام حمایتی روشن است؛ گرچه اقدامات زیادی هم در اینجا صورت گرفته است.

حاصل و یافته علم به مرحله عمل نمی‌رسد
وی خلأ دیگر حوزه نظریه‌پردازی را عملیاتی‌کردن نظریه‌های علمی ‌دانست و افزود: متأسفانه مشکل جامعه علمی ‌ما این است که حاصل و یافته علم به مرحله عمل نمی‌رسد و بخش اجرا و تحقیق ما جدای از یکدیگر است. این بحث بسیار جدی است و فقط هم با توصیه‌های اخلاقی به این سادگی میسر نشده و موضوعی است که خود بحث‌های نظری دارد. به باور من راجع به این موضوع باید بسیار اندیشیده شود.

لزوم توجه به نام‌دار کردن و برنددادن به نظریه‌ها
عضو هیئت علمی ‌پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی‌ اظهار داشت: در حوزه نظریه بر فرض اینکه نظریه‌پردازی وجود داشته باشد و نظریه هم تولید گردد، اینکه چطور این نظریه ترویج و به سمع و نظر جامعه علمی‌ برسد و در حقیقت این نظریه‌ها دارای عنوان و برند علمی‌ بشوند، کاری مهمی ‌است که البته ساده هم نیست. در حال حاضر نظریه‌ها در جامعه علمی ‌عنوان پیدا می‌کنند و با همان عنوان مورد نقد و بررسی قرار می‌گیرند. این نام‌دار کردن و برنددادن به نظریه‌ها بحثی است که باید مورد توجه قرار بگیرد.

برای تولید نظریه باید احساس نیاز وجود داشته باشد
وی با بیان اینکه برای تولید نظریه باید احساس نیاز وجود داشته باشد، گفت: متأسفانه در حوزه علوم انسانی چنین احساس نیازی وجود ندارد. بسیاری از افراد جامعه ما وقتی که در حوزه علوم انسانی وارد می‌شوند، مسائل را حل شده می‌بینند و تصورشان این است که مسائل را همه بلد هستند و این مثل یک حوزه فنی نیست که متخصصی بخواهد.

حکمت‌نیا در ادامه افزود: برای تعمیر یک دوچرخه در حوزه فنی همه معتقدند که نیاز به متخصص هست، اما در حوزه علوم انسانی احساس نیاز به متخصص وجود ندارد؛ به عبارت دیگر جامعه و مردم ما شیرینی کارشناسی و بحث‌های عمیق علمی ‌را در زندگی جاری خود نچشیده‌اند. باید دقیق‌تر راجع به این امر اندیشید و جامعه را قانع کرد که همان‌طور که برای تعمیر یک دوچرخه متخصص نیاز است، برای بسیاری از رفتارهای انسان و سامان‌دهی زندگی اجتماعی و اندیشیدن در مورد مسائل پیرامونی آن نیز نیاز به علوم و تخصص‌ است.

(در همین زمینه: دکتر حسین بستان: برای نظریه‌پردازی با رویکرد اسلامی ‌در حوزه زنان باید نگاه پارادایمی داشته باشیم/ لزوم مشخص‌شدن مبانی نظری در چهار محور اصلی)
(در همین زمینه: پژوهش‌های آشفته حوزه زنان و لزوم نظریه‌پردازی)


انتهای پیام/ 901201
مطالب مرتبط :
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار