پایگاه خبری مهرخانه | mehrkhane.com

کد خبر: ۹۷۵۸
تاریخ انتشار: ۱۹ دی ۱۳۹۲ - ۱۲:۵۵
در شورای مرکزی حزب مؤتلفه نیز از سال 80 تا 82 هیچ زنی حضور نداشت، ولی طی سال‌های 82 تا 84 که دوره هفتم حزب بوده در شورای مرکزی این حزب شاهد حضور 10 درصدی زنان هستیم. در سال 84-87 نیز 13.3 درصد زنان در شورای مرکزی بودند.
مشارکت سیاسی زنان

نشست ماهانه انجمن زنان پژوهشگر تاریخ با موضوع "نقش زنان در احزاب سیاسی ایران از دوره قاجار تا سال 84"، عصر دیروز در محل انجمن برگزار شد.

به گزارش خبرنگار مهرخانه،
فاطمه فکوریان، کارشناس ارشد علوم سیاسی، در ابتدای این نشست به ارائه پایان‌نامه خود با این موضوع پرداخت و اظهار کرد: احزاب سیاسی از دوره قاجار و وقوع انقلاب مشروطه، شروع به تأسیس کردند و یکی از علت‌های تشکیل این احزاب ارتباط ایرانیان با غرب بود؛ ‌به علاوه اینکه افرادی قبل از انقلاب مشروطه برای تحصیل و سفر خارجی به خارج از کشور رفتند و از احزاب سیاسی این کشورها الگو رداری کردند.

با وقوع مشروطه احزاب سیاسی مهم‌تر شدند
وی ادامه داد: با وقوع مشروطه احزاب سیاسی مهم‌تر شدند و این انقلاب بر تقویت نقش زنان در جامعه نیز نقش داشت؛‌ البته زنان در پیش از این انقلاب نیز اقدامات زیادی مثل فعالیت در نهضت تنباکو را داشتند و در حرم‌سرای ناصرالدین‌شاه قلیان‌ها را به زمین زدند و با جنبش تنباکو هم‌صدا شدند.

فکوریان با بیان اینکه زنان ایران در انقلاب مشروطه در ابتدا خاستگاه دقیقی نداشتند،‌ بیان داشت: زنان پس از انقلاب مشروطه به خواسته‌هایی که فکر می‌کردند قرار است برایشان محقق شود فکر می‌کردند.

این کارشناس‌ارشد علوم سیاسی تصریح کرد: زنان در دوره قاجار در ابتدا نمی‌توانستند در مجلس شورای ملی شرکت کنند و احزاب سیاسی نیز جایی برای عضویت زنان نداشتند؛ از همین‌رو آنان تصمیم گرفتند به صورت مجزا فعالیت‌هایی را انجام دهند.

فعالیت‌های سیاسی زنان در دوره قاجار
وی به برخی فعالیت‌های سیاسی زنان در دوره قاجار اشاره کرد و گفت: در زمان پادشاهی محمدعلی قاجار و به توپ بسته شدن مجلس، زنان فعالیت‌هایی را در رشت و تبریز انجام دادند و در مخالفت با این اقدام، تفنگ به دست گرفتند و همراه مردان جنگیدند و زنان تهرانی نیز از آنها الگو گرفته و اعتراض خود را اعلام کردند.

(در همین زمینه: برگی از تاریخ مشروطه در دست زنان)


فکوریان اضافه کرد: بانک ملی به پیشنهاد زنان در این دوره تأسیس شد و آنها طلاهای خود را در بانک گذاشتند و حتی در تاریخ آمده است که زنان بیوه گوشواره‌های خود را در درآورده و به عنوان سرمایه قرار دادند.

دغدغه اصلی زنان در دوره قاجار این بود که مردان از اهداف آنها پشتیبانی کنند
این کارشناس‌ارشد علوم سیاسی بیان داشت: دغدغه اصلی زنان در دوره قاجار این بود که مردان از اهداف آنها پشتیبانی کنند و این دغدغه را رواج دادند؛ از همین‌رو برای افزایش آگاهی افراد جامعه مدارس دخترانه را راه‌اندازی نموده و روزنامه‌هایی را تأسیس کردند.

سیر تاریخی روزنامه‌های منتشرشده توسط زنان
وی با اشاره به سیر تاریخی روزنامه‌های منتشرشده توسط زنان تصریح کرد: اولین روزنامه "دانش" بود که تنها به موضوعات مربوط به زنان اختصاص داشت و در تاریخ 1339 ه.ق. توسط خانم دکتر کهال‌زاده در نیم صفحه چاپ می‌شد.

فکوریان ادامه داد: روزنامه بعد "شکوفه" بود که در سرتیتر هر روز آن بیت "باد آمد و بوی عنبر آورد" چاپ می‌شد و هر روز تیراژ داشت و مندرجات آن، راجع به نسوان بود. روزنامه "زبان زنان" نیز که توسط صدیقه دولت‌آبادی در اصفهان به چاپ می‌رسید که فعالیت آن پس از سه سال متوقف شد.

وی افزود: مجله دیگر "عالم نسوان" بود که تحت نظر مجمع فارغ‌التحصیلان زنان آمریکایی هر دو هفته یک‌بار، انتشار پیدا می‌کرد و چندین سال فعالیت داشت. "نامه بانوان" را نیز شهناز همسر میرزا عبدالقاسم آزاد مراغه‌ای چاپ می‌کرد تا بتواند زنان را به اجتماع بکشاند.

این کارشناس‌ارشد علوم سیاسی تصریح کرد: "جهان زنان"نیز به مدیریت خانم فخر آفاق پارسا؛ مجله‌ای حدوداً 23 صفحه‌ای بود و به صورت ماهانه چاپ می‌شد و مخاطب خاص خود را در مشهد داشت.

(در همین زمینه: نشریات زنان از مشروطه تا انقلاب اسلامی- اینفوگرافی)

فعالیت‌های زنان در زمان رضاخان
وی با بیان اینکه زنان با تأسیس این مجلات و روزنامه‌ها سعی می‌کردند فرهنگ مردسالارانه را تغییر دهند‌،‌ یادآور شد: در زمان رضاشاه زنان توانستند اقدامات سیاسی و اجتماعی انجام دهند؛ ‌مثلاً در 17 دی 1314 در راستای کشف حجاب یک‌سری از زنان در مخالفت با این اقدام از خانه‌ها بیرون نیامدند و کشف حجاب تنها با استقبال طبقه مرفه و متوسط رو به بالای جامعه مواجه شد؛ به علاوه اینکه زنان در این دوره به عنوان کارگر کارخانه و‌ پرستار استخدام شدند و یک‌سری درب‌ها برای فعالیت زنان در عرصه مدیریت گشوده شد.

(در همین زمینه: دکتر موسی نجفی: مدرنیزاسیون ایدئولوژیک و زنان/ رضاخان در جریان کشف حجاب رضاخان، با ایدئولوژی مدرنیزاسیون و به قصد سرکوب جلو آمد)


اقدامات دوره محمدرضا پهلوی برای زنان
فکوریان به اقدامات دوره محمدرضا پهلوی برای زنان اشاره کرد و گفت: در سال 1341 گروه‌های مبارزه با بی‌سوادی زنان تشکیل شد،‌ زنان در این دوره به مجلس راه پیدا کردند،‌ ‌قانون حمایت خانواده با تلاش زنان تصویب شد،‌ زنان حق رأی پیدا کردند و همچنین به جایگاه وکالت و قضاوت دست یافتند.

(در همین زمینه: تشکل های زنان از مشروطه تا انقلاب اسلامی- اینفوگرافی)

وی ادامه داد: در این دوره در حزب اعتدالیون هیچ زنی حضور نداشت و از همین‌رو زنان تصمیم گرفتند در کنار این حزب با راه‌اندازی مجله "نسوان غیبی" به یک‌سری فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی بپردازند.

فکوریان بیان داشت: در حزب تجدد نیز که باعث سرنگونی رضاشاه شد، زنان حضور نداشتند؛‌ در واقع تمام احزاب دوره رضاشاه تشریفاتی بود و نمی‌توانستند فعالیت سیاسی انجام دهند و زنان هم از آنها مستثنی بودند.

تأسیس کمیته زنان حزب توده به سرپرستی مریم فیروز
این کارشناس‌ارشد علم سیاسی به نقش زنان در حزب توده اشاره کرد و افزود: حزب توده در زمان محمدرضا پهلوی در سال 1322 تشکیل شد و اولین حزبی بود که سهمیه‌ای برای زنان در نظر گرفت. زنان این حزب به سرپرستی مریم فیروز اقداماتی را انجام می‌دادند.

زنان در حزب جنگل
وی ادامه داد: در حزب جنگل نیز که در سال 1334 با قیام میرزا کوچک‌خان جنگلی تشکیل شد، زنان فعالیت داشتند و زنان تالشی را به فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی دعوت می‌کردند. در حزب دموکرات نیز که توسط قوام‌السلطنه تشکیل شد، زنان به آموزش زنان جامعه می‌پرداختند.

این کارشناس‌ارشد علوم سیاسی به درصد فعالیت زنان در احزاب سیاسی پس از شکل‌گیری انقلاب اسلامی ‌تا سال 84 اشاره کرد و گفت: در حزب جمهوری اسلامی‌ که بعد از انقلاب تا سال 1362 فعالیت داشت، نیز هیچ زنی حضور نداشت و البته این حزب پس از چند سال فعالیت منحل شد.

مشارکت زنان در احزاب راست
فکوریان با اشاره به اینکه احزاب پس از انقلاب به احزاب راست و چپ تقسیم شدند، بیان داشت:‌ در شورای مرکزی حزب مؤتلفه نیز از سال 80 تا 82 هیچ زنی حضور نداشت، ولی طی سال‌های 82 تا 84 که دوره هفتم حزب بوده در شورای مرکزی این حزب شاهد حضور 10 درصدی زنان هستیم. در سال 84-87 نیز 13.3 درصد زنان در شورای مرکزی بودند.

وی تصریح کرد: در هیئت مؤسس و مجمع عمومی ‌حزب جامعه اسلامی ‌فرهنگیان طی سال‌های 79 تا 81 هیچ زنی حضور نداشت، ولی سال 83-85، 16.6 درصد بانوان مشارکت داشته‌اند. در شورای مرکزی از سال 79-83 سیر نزولی داشته وزنان در این دوره 16 درصد اعضای شورای مرکزی حزب را تشکیل می‌دهند که در سال 83-85، به رقم 12 درصد کاهش پیا کرد.

کارشناس‌ارشد علوم سیاسی در خصوص درصد حضور زنان در جامعه اسلامی‌ مهندسین گفت: در این حزب درصد حضور زنان در هیئت مؤسس صفر است، ولی در مجمع عمومی ‌و شورای مرکزی 10 درصد زنان مشارکت دارند و در کمیته‌های فنی کشاورزی 70 درصد مشارکت داشتند، 59 درصد آنان در کمیته فن‌آوری اطلاعات و 23 درصد نیز در مدیریت و اقتصاد حضور داشتند.

فکوریان عنوان کرد: در هیئت مؤسس و مجمع عمومی ‌حزب جامعه اسلامی‌ پزشکان نیز درصد مشارکت زنان صفر است و اعضای فعال زن این حزب 44 نفر بودند.

وی با اشاره به فعالیت زنان در حزب کارگزاران ادامه داد: در این حزب حضور زنان در هیئت موسس و شورای مرکزی به ترتیب 14.3 و 9.5 درصد است، ولی در کمیته‌های استانی و بازرسی زنان فعالیتی نداشته و در هیئت اجرایی 12.5 درصد مشارکت داشته‌اند.

حضور زنان در احزاب چپ
این کارشناس‌ارشد علوم سیاسی به حضور زنان در احزاب چپ اشاره و تصریح کرد: در مجمع روحانیون مبارز تهران هیچ زنی حضور نداشت، ولی در سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ‌تا سال 84 حضور زنان در شورای مرکزی 20 درصد است.

فکوریان در رابطه با حضور زنان در حزب مشارکت نیز افزود: در این حزب در سال 83 تا 84،‌ حضور زنان 16.6 درصد به ثبت رسیده است. در دفتر سیاسی این حزب شاهد حضور 24.4 درصدی زنان بوده و 20 درصد اعضای شاخه اصلی را تشکیل می‌دادند.

وی درصد حضور زنان در حزب همبستگی اسلامی ‌را نیز زیر 10 درصد اعلام کرد و گفت: 9 درصد زنان در شورای مرکزی این حزب عضو و در کنگره و کمیته دانشجویی آن نیز 4 درصد زنان مشارکت داشته‌اند و قاعدتاً تنها کمیته زنان آن 100 درصد بوده است؛‌ چراکه تنها زنان حضور داشتند.

این کارشناس‌ارشد علوم سیاسی با اشاره به حزب اسلامی‌ کار خاطرنشان کرد: در دفتر سیاسی این حزب 10 درصد زنان حضور داشتند و طی سال‌های 83-87 شاهد حضور 17 درصدی زنان در شورای مرکزی این حزب بودیم.

چرا شاهد حضور فعال زنان در احزاب سیاسی در این دوره‌ها نبوده‌ایم؟
فکوریان در جمع‌بندی مباحث مطرح‌شده عنوان کرد: در دولت قاجار شاهد یک جامعه سنتی هستیم که خاستگاه آن کاملاً مردانه بود؛‌با وقوع انقلاب مشروطه با یک دولت مطلقه مدرن مواجه می‌شویم که ممکن است اسم مدرن داشته باشد، ولی بارقه‌های سنتی دارد و خود دولت به نوعی متفاوت با دولت مدرن است.

چرا احزاب سیاسی در این دوره‌های تاریخی مورد استقبال قرار نگرفت؟
رئیس هیئت مدیره انجمن نیز در این نشست به دلایل عدم موفقیت احزاب در ایران در دوره‌های تاریخی پیش از انقلاب که در یکی از نشست‌های این انجمن بررسی شده بود اشاره کرد و گفت:‌ تاریخ‌شناسان دلایل فرهنگی و باورهای دینی را مانع عمده روی‌آوری به تشکل و تجمع و تخرب می‌دانند و نیز معتقدند که روحیه و ذهنیت ایرانیان و نیز ریشه‌دار بودن فرهنگ مخالف با فعالیت‌های جمعی به دلیل درون‌گرا بودن، از دیگر موانع فرهنگی استقبال از احزاب در ایران بوده است.

فخرالسادات محتشمی‌پور به بیان دلایل اجتماعی عدم روی‌آوری افراد جامعه به احزاب پرداخت و افزود: وجود ساختار قبیله‌ای و قومی ‌و باقی ماندن آن در جامعه ایران، نبود طبقه اجتماعی متوسط نظیر آنچه در جوامع غربی است، وجود نهادهای جایگزین مسجد و روحانیت، و نوع کنش اجتماعی غالب در ایران که گرایش جمعی ندارند از جمله این دلایل است.

وی در تشریح دلایل سیاسی نیز تصریح کرد: سرکوب مداوم در این دوره‌های تاریخی مثل به توپ بسته شدن مجلس توسط لیاکوف، دیکتاتوری رضاخان و نظام شهربانی او، خلف وعده احزاب کمونیست، عدالت و توده به وعده‌هایی که به مردم دادند، نیز از دلایل سیاسی عدم موفقیت احزاب در این دوره بود.

انتهای پیام/ 900807

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: